Świętokrzyskie Centrum Doskonalenia Nauczycieli
w Kielcach

Konferencję otworzyła Małgorzata Łakomiec, dyrektor Świętokrzyskiego Centrum Doskonalenia Nauczycieli w Kielcach. Witając uczestników, podkreśliła niezwykłą wszechstronność Stanisława Staszica oraz szczególne znaczenie jego działalności dla regionu świętokrzyskiego. Zwróciła również uwagę, że spotkanie jest okazją nie tylko do poznania jego dorobku, ale także do refleksji nad historią, lokalnym dziedzictwem i wartościami, które mogą być inspiracją dla współczesnej edukacji.

Konferencję prowadziła Grażyna Balwinek, doradczyni metodyczna ŚCDN, która przypomniała, że wydarzenie jest częścią cyklu inicjatyw organizowanych przez ŚCDN w ramach Roku Stanisława Staszica. Konferencja naukowa rozpoczęła ten cykl. 18 listopada 2026 roku odbędzie się konferencja metodyczna poświęcona sposobom nauczania o Stanisławie Staszicu oraz wykorzystaniu jego dorobku i dostępnych zasobów w edukacji. Z kolei 1 grudnia 2026 roku zaplanowano konkurs dla uczniów, będący kolejnym elementem obchodów Roku Staszicowskiego organizowanych przez ŚCDN.

Do współpracy przy inicjatywach związanych z Rokiem Staszicowskim włączyły się również Kieleckie Towarzystwo Naukowe, Pedagogiczna Biblioteka Wojewódzka w Kielcach oraz Muzeum Historii Kielc.

Stanisław Staszic jako uczony – prof. dr hab. Adam Massalski, Instytut Pamięci Narodowej

Pierwszą prelekcję wygłosił prof. dr hab. Adam Massalski, który przedstawił niezwykle szeroki dorobek naukowy i intelektualny Stanisława Staszica. Przybliżył jego drogę edukacyjną, studia zagraniczne, zainteresowania geologią i naukami przyrodniczymi, a także najważniejsze dzieła społeczne, polityczne i naukowe. Profesor zwrócił uwagę na wszechstronność Staszica – uczonego, tłumacza, myśliciela, reformatora edukacji i organizatora życia naukowego. Przypomniał również jego udział w tworzeniu instytucji naukowych i edukacyjnych oraz fakt, że w pogrzebie Staszica w 1826 roku uczestniczyło około 20 tysięcy osób, co najlepiej pokazuje, jak ważną postacią był dla współczesnych.

Związki Stanisława Staszica z regionem świętokrzyskim – dr Cezary Jastrzębski, Uniwersytet Jana Kochanowskiego w Kielcach

Dr Cezary Jastrzębski skoncentrował się na czterech głównych obszarach działalności Staszica związanych z regionem: podróżach naukowych, geologii, rozwoju przemysłu oraz edukacji. Pokazał, jak dzięki bezpośrednim obserwacjom terenu Staszic dostrzegł wyjątkowy potencjał ziemi świętokrzyskiej – jej zasoby mineralne, lasy oraz rzeki umożliwiające rozwój przemysłu. Wśród miejsc szczególnie związanych z jego działalnością wymienił m.in. Dobiesławice, Tuczępy i Szydłowiec, a także dolinę rzeki Kamiennej z ośrodkami dawnego przemysłu. Prelegent mocno zaakcentował również edukacyjny wymiar dziedzictwa Staszica, zachęcając nauczycieli i uczniów do poznawania regionu w terenie, prowadzenia własnych badań i odkrywania historii swoich miejscowości.

Związki Stanisława Staszica z Kielcami – Leszek Dziedzic, Muzeum Historii Kielc

Trzecie wystąpienie, przygotowane przez Leszka Dziedzica, poświęcone było znaczeniu działalności Stanisława Staszica dla rozwoju Kielc. Prelegent przypomniał, że na początku XIX wieku Kielce były niewielkim ośrodkiem liczącym około dwóch tysięcy mieszkańców, a ich późniejszy awans administracyjny, gospodarczy i naukowy był silnie związany z przemianami, w których ważną rolę odegrał Staszic. Szczególne znaczenie miało ulokowanie w Kielcach Szkoły Akademiczno-Górniczej oraz Głównej Dyrekcji Górniczej. Działania te stały się jednym z ważnych impulsów rozwojowych miasta i wpłynęły na wzrost jego znaczenia w kolejnych latach.

Pytania, rozmowa i inspiracje do dalszych działań

Uczestnicy konferencji mieli możliwość zadawania pytań prelegentom oraz rozwijania zagadnień poruszanych podczas wykładów. Szczególnie mocno wybrzmiał temat wykorzystania dziedzictwa Stanisława Staszica w edukacji regionalnej oraz potrzeba poznawania historii nie tylko poprzez podręczniki i źródła pisane, ale także poprzez bezpośredni kontakt z miejscami, zabytkami i mieszkańcami.

Jedną z propozycji, która pojawiła się podczas spotkania, było organizowanie wycieczek badawczych śladami Stanisława Staszica. Takie działania mogłyby łączyć historię, geografię, geologię i krajoznawstwo, a jednocześnie pozwolić młodym ludziom lepiej poznawać dziedzictwo własnej miejscowości i całego regionu świętokrzyskiego. Ważnym wątkiem była również historia mówiona oraz zachęcanie uczniów do samodzielnego odkrywania i dokumentowania lokalnego dziedzictwa.

Podsumowanie i podziękowania

Konferencja pokazała Stanisława Staszica jako człowieka niezwykle wszechstronnego – uczonego, reformatora, organizatora nauki, badacza, podróżnika i działacza państwowego, którego działalność pozostawiła trwały ślad w regionie świętokrzyskim. Jednocześnie spotkanie stało się zachętą do współczesnego odczytywania jego dorobku i wykorzystywania go w pracy z uczniami. Historia lokalna może bowiem nie tylko pomagać w poznawaniu przeszłości, ale również budować więź z miejscem, rozwijać zainteresowania młodzieży i inspirować do podejmowania własnych działań badawczych.

Na zakończenie podziękowano prof. dr. hab. Adamowi Massalskiemu, dr. Cezaremu Jastrzębskiemu oraz Leszkowi Dziedzicowi za podzielenie się wiedzą i przybliżenie uczestnikom różnych wymiarów działalności Stanisława Staszica. Podziękowania skierowano również do nauczycieli i uczniów za liczny udział oraz do instytucji współpracujących przy realizacji inicjatyw w ramach Roku Stanisława Staszica.

Konferencję przygotowała Pracownia Doskonalenia Kadr Świętokrzyskiego Centrum Doskonalenia Nauczycieli w Kielcach, kierowana przez Renatę Walęcką. Za przygotowanie wydarzenia odpowiadały Grażyna Balwinek i Maria Bednarska, natomiast za obsługę i realizację techniczną – Tomasz Sokołowski.