Kompas Jutra 2026 – o zmianach, sprawczości i przyszłości edukacji
01.10.2026
Blisko 100 uczestników – dyrektorów i nauczycieli przedszkoli oraz szkół podstawowych – wzięło udział w konferencji „Kompas Jutra 2026. Wspieranie placówek oświatowych we wdrażaniu reformy programowej”, która 1 października odbyła się w Centrum Edukacyjnym w Wólce Milanowskiej. Spotkanie poświęcone było przygotowaniu środowiska oświatowego do Reformy26 oraz praktycznemu wymiarowi zmian, które stopniowo będą wprowadzane w szkołach.
Organizatorem wydarzenia było Świętokrzyskie Centrum Doskonalenia Nauczycieli w Kielcach, a partnerem konferencji Instytut Badań Edukacyjnych – Państwowy Instytut Badawczy. Wydarzenie skierowane było do dyrektorów i nauczycieli przedszkoli oraz szkół podstawowych.
Konferencję otworzyła Małgorzata Łakomiec, dyrektor Świętokrzyskiego Centrum Doskonalenia Nauczycieli w Kielcach, podkreślając znaczenie przygotowania szkół i nauczycieli do nadchodzących zmian programowych. W wydarzeniu uczestniczyli również Piotr Łojek, Świętokrzyski Kurator Oświaty, oraz Bartosz Prońko, dyrektor Wydziału Edukacji i Profilaktyki Zdrowotnej Urzędu Miasta Kielce.
Wspólnym mianownikiem kolejnych wystąpień była zmieniająca się rola szkoły. Uczeń ma nie tylko zdobywać wiedzę, ale również uczyć się jej praktycznego wykorzystywania, współpracy, samodzielności, odpowiedzialności i rozwiązywania problemów.
Reforma26 – od założeń do praktyki
Pierwszą prelekcję, „Co oprócz Kompasu? Narzędzia, materiały i rozwiązania merytoryczne wspierające wdrażanie Reformy26 w szkołach podstawowych”, wygłosił Marcin Marciniak-Mierzejewski, ekspert główny ds. współpracy z interesariuszami w Zespole ds. Zmian w Systemie Edukacji IBE PIB w Warszawie.
Przedstawił narzędzia, materiały oraz praktyczne rozwiązania, z których szkoły mogą korzystać, przygotowując się do reformy. Po wystąpieniu uczestnicy mieli możliwość zadawania pytań dotyczących wdrażania zmian programowych.
Dobrostan i wsparcie ucznia
Izabela Juszkiewicz, kierownik Pracowni Wsparcia i Rozwoju ŚCDN, oraz Marzanna Kostecka-Biskupska, nauczyciel konsultant tej pracowni, przedstawiły obszar psychologiczno-pedagogiczny w Kompasie Jutra 2026. Konferencja_
Prelegentki mówiły m.in. o profilaktyce, wspieraniu dobrostanu uczniów, ocenie funkcjonalnej oraz pomocy psychologiczno-pedagogicznej. Zwróciły uwagę, że skuteczna edukacja wymaga dostrzegania nie tylko wyników ucznia, ale również jego indywidualnych potrzeb i możliwości.
Język jako narzędzie komunikacji
O rozwijaniu kompetencji językowych mówiły Izabela Krzak-Borkowska, kierownik Pracowni Języków Obcych ŚCDN, oraz Ewa Witczyńska, nauczyciel konsultant w Pracowni Języków Obcych ŚCDN. Ich wystąpienie nosiło tytuł „Od komunikacji do sprawczości – kompetencje językowe w Kompasie Jutra”.
Podkreślono przede wszystkim praktyczny wymiar nauki języka. Uczeń powinien nie tylko znać słownictwo i zasady gramatyczne, lecz przede wszystkim potrafić wykorzystać język w rzeczywistej komunikacji. Służyć temu mają m.in. praca w parach i małych grupach oraz zadania wymagające aktywności i samodzielności.
W wystąpieniu pojawił się również temat sztucznej inteligencji. AI może być wartościowym wsparciem, ale nie powinna zastępować myślenia i samodzielnej pracy ucznia.
Matematyka i technologie – kompetencje potrzebne w codziennym życiu
Ewa Kwiecień, kierownik Pracowni Przedmiotów Ścisłych ŚCDN, oraz Mariola Kosztołowicz, nauczyciel konsultant w zakresie matematyki, przedstawiły temat kompetencji matematycznych i cyfrowych.
Matematyka została pokazana jako narzędzie rozumienia świata, które powinno pomagać uczniowi analizować informacje, argumentować, szacować, wyciągać wnioski i rozwiązywać praktyczne problemy. Dlatego kompetencje matematyczne powinny być wykorzystywane również na innych przedmiotach.
Podobnie szeroko należy rozumieć kompetencje cyfrowe. Nie chodzi wyłącznie o sprawną obsługę aplikacji, lecz o świadome, krytyczne, bezpieczne i odpowiedzialne korzystanie z technologii oraz informacji. Ważna jest także refleksja ucznia nad tym, czy wykorzystane narzędzie było odpowiednie i czy uzyskane informacje są wiarygodne.
Kompetencje fizyczne – aktywność na całe życie
O znaczeniu kompetencji fizycznych mówił Tomasz Kościak, nauczyciel konsultant w zakresie wychowania fizycznego w Pracowni Edukacji Wczesnoszkolnej i Przedszkolnej ŚCDN.
Zwrócił uwagę na potrzebę rozwijania podstawowych umiejętności ruchowych już od najmłodszych lat. Sprawność, pewność siebie, motywacja i pozytywne doświadczenia związane z ruchem mają tworzyć fundament aktywnego stylu życia. Wychowanie fizyczne może być również ważną przestrzenią rozwijania współpracy, relacji społecznych i umiejętności funkcjonowania w grupie.
Projekty, które uczą odpowiedzialności
Praktyczny wymiar zmian pokazały Agnieszka Batóg, dyrektor Publicznej Szkoły Podstawowej nr 4 w Ostrowcu Świętokrzyskim, oraz Katarzyna Stola, nauczyciel języka polskiego. Program konferencji poświęcał tę część projektom edukacyjnym jako przestrzeni rozwijania sprawczości uczniów.
Prelegentki opowiedziały o kilkuletnich doświadczeniach szkoły z pracą projektową. Początkowe próby pokazały, że samo połączenie wielu przedmiotów i przygotowanie atrakcyjnego efektu końcowego nie wystarcza. Z czasem szkoła zaczęła większą wagę przywiązywać do samodzielności uczniów, pracy w mniejszych zespołach, odpowiedzialności za wspólne zadanie oraz realizacji projektu etapami.
Zmieniała się przy tym rola nauczyciela – z osoby przekazującej gotowe rozwiązania w konsultanta, który przygotowuje sytuację edukacyjną, stawia pytania, obserwuje i pomaga uczniom samodzielnie dochodzić do odpowiedzi.
Doświadczenia szkoły pokazują, że projekt może jednocześnie rozwijać współpracę, komunikację, krytyczne myślenie, kreatywność i umiejętność zarządzania czasem. Placówka przygotowuje się obecnie do kolejnego etapu – organizacji tygodnia projektowego dla klas IV–VIII.
Co zmienia się w prawie oświatowym?
Ostatnią prelekcję wygłosiła Karolina Korczyńska, radca prawny w Kuratorium Oświaty w Kielcach, która przedstawiła najważniejsze zmiany w prawie oświatowym związane z wdrażaniem nowych rozwiązań.
Omówiła m.in. kwestie ramowych planów nauczania, edukacji zdrowotnej, organizacji tygodnia projektowego oraz zmian w ocenianiu.
Szczególną uwagę zwróciła na nowe podejście do oceniania bieżącego. Ma ono nie tylko określać rezultat pracy ucznia, ale przede wszystkim przekazywać mu informację: co robi dobrze, co powinien poprawić i jak powinien dalej się uczyć. W przypadku doświadczeń edukacyjnych znaczenie ma mieć również zaangażowanie ucznia.
Poruszono także temat nieobowiązkowych prac domowych i informacji zwrotnej, rozdzielenia oceny zachowania od osiągnięć edukacyjnych oraz ochrony prywatności ucznia podczas przekazywania informacji dotyczących jego wyników.
Wspólny kierunek – więcej sprawczości ucznia
Poszczególne wystąpienia pokazały różne obszary Reformy26, ale łączył je jeden kierunek: większa aktywność i odpowiedzialność ucznia za własne uczenie się.
Matematyka ma pomagać rozumieć świat, język służyć rzeczywistej komunikacji, technologie wspierać świadome rozwiązywanie problemów, a aktywność fizyczna budować kompetencje potrzebne przez całe życie. Projekty mają uczyć współpracy i odpowiedzialności, natomiast ocenianie powinno pomagać uczniowi rozpoznać jego postępy i zaplanować dalszą pracę.
Zmienia się tym samym rola nauczyciela. Nadal pozostaje ekspertem, ale coraz częściej staje się również projektantem sytuacji edukacyjnych, przewodnikiem i konsultantem, który tworzy warunki do samodzielnego działania ucznia.
Konferencja pokazała jednocześnie, że wdrażanie zmian będzie procesem wymagającym przygotowania, współpracy i wymiany doświadczeń pomiędzy szkołami.
Podsumowanie i podziękowania
Konferencję poprowadziła Anna Wilczyńska, nauczyciel konsultant Pracowni Edukacji Wczesnoszkolnej i Przedszkolnej ŚCDN, a całość wydarzenia koordynowała Katarzyna Pluta, kierownik tej pracowni. Za techniczną stronę realizacji konferencji odpowiadał Tomasz Sokołowski, nauczyciel konsultant informatyki ŚCDN.
Spotkanie było okazją do zdobycia praktycznej wiedzy, poznania doświadczeń innych placówek oraz dyskusji o wyzwaniach, jakie przed szkołami i nauczycielami stawia Reforma26.
Dziękujemy wszystkim prelegentom za merytoryczne wystąpienia, a blisko 100 uczestnikom – dyrektorom i nauczycielom przedszkoli oraz szkół podstawowych – za obecność, pytania, aktywność i wspólną dyskusję. Podziękowania kierujemy również do wszystkich osób zaangażowanych w organizację wydarzenia, a także do partnera i patronów konferencji za wsparcie.
Patronat honorowy nad wydarzeniem objęli Ośrodek Rozwoju Edukacji, Marszałek Województwa Świętokrzyskiego Renata Janik oraz Świętokrzyski Kurator Oświaty. Patronat medialny sprawowały Radio Kielce, Echo Dnia Świętokrzyskie, Telewizja Świętokrzyska oraz TVP3 Kielce.
„Kompas Jutra 2026” pokazał, że nadchodzące zmiany dotyczą nie tylko programów nauczania. Dotykają samego sposobu myślenia o edukacji – o szkole, w której uczeń ma coraz więcej przestrzeni do działania, doświadczania, współpracy i brania odpowiedzialności za własny rozwój.
