W celu świadczenia usług na najwyższym poziomie stosujemy pliki cookies. Korzystanie z naszej witryny oznacza, że będą one zamieszczane w Państwa urządzeniu. W każdym momencie można dokonać zmiany ustawień Państwa przeglądarki. Dodatkowo, korzystanie z naszej witryny oznacza akceptację przez Państwa klauzuli przetwarzania danych osobowych udostępnionych drogą elektroniczną.
pomoc prawna, porady obywatelskie, mediacja Ministerstwo Sprawiedliwości

Nieodpłatna pomoc prawna

System nieodpłatnej pomocy jest publiczną inicjatywą, której celem jest zapewnienie równego dostępu do wymiaru sprawiedliwości wszystkim mieszkańcom Polski. Kierowany jest do osób, których sytuacja życiowa nie pozwala na skorzystanie z odpłatnej usługi prawnika. Z nieodpłatnej pomocy mogą skorzystać także przedsiębiorcy samozatrudnieni, czyli prowadzący jednoosobową działalność gospodarczą.

Uprzejmie informujemy, że  w Powiecie Ostrowieckim obowiązuje tryb hybrydowy pracy punktów Nieodpłatnej Pomocy Prawnej. Porady mogą odbywać się stacjonarnie w punkcie, bądź też za pomocą środków porozumiewania się na odległość.

Umawianie terminu wizyt pod numerem telefonu: 664 990 364 od poniedziałku do piątku

w godz. od 7.30 do 15.30

lub mailowo: pomocprawna@powiat.ostrowiecki.eu

Co obejmuje nieodpłatna pomoc prawna

 NIEODPŁATNA POMOC PRAWNA

Opis usługi

 

Nieodpłatna pomoc prawna obejmuje:

  • poinformowanie o obowiązującym stanie prawnym
    oraz o przysługujących prawach i obowiązkach, w tym
    w związku z toczącym się postępowaniem przygotowawczym, administracyjnym, sądowym lub sądowo-administracyjnym,
  • wskazanie sposobu rozwiązania problemu prawnego,
  • przygotowanie projektu pisma w tych sprawach, z wyłączeniem pism procesowych w toczącym się postępowaniu przygotowawczym lub sądowym i pism w toczącym się postępowaniu sądowo-administracyjnym,
  • sporządzenie projektu pisma o zwolnienie od kosztów sądowych lub ustanowienie pełnomocnika z urzędu w różnych rodzajach postępowań,
  • nieodpłatną mediację (usługę tę opisano dokładniej na osobnej Karcie).

Kto może skorzystać                          

Z porad może skorzystać każda osoba, która złoży oświadczanie,
że
nie jest w stanie ponieść kosztów odpłatnej pomocy prawnej oraz przedsiębiorca w zakresie prowadzonej działalności gospodarczej pod warunkiem, że dodatkowo złoży oświadczenie o niezatrudnianiu innych osób w ciągu ostatniego roku.

Forma zapisu

Termin wizyty ustalany jest telefonicznie: poniedziałek - piątek w godz. 7.30 - 15.30  pod nr 664 990 364  lub poprzez adres e-mail: pomocprawna@powiat.ostrowiecki.eu

Inne informacje              

Porady co do zasady udzielane są podczas osobistej wizyty w punkcie.

W czasie zagrożenia epidemicznego, w okresie stanu epidemii albo stanu nadzwyczajnego udzielanie nieodpłatnej pomocy prawnej może odbywać się za pośrednictwem środków porozumiewania się na odległość oraz poza lokalem punktu. 

Osoby, które ze względu na niepełnosprawność ruchową nie sąw stanie przybyć do punktu lub osoby doświadczające trudnościw komunikowaniu się mogą otrzymać poradę przez telefon, Internet, poprzez zorganizowanie wizyty w miejscu zamieszkania albo w innym miejscu wyposażonym w sprzęt ułatwiający komunikację lubz dostępem do tłumacza języka migowego. Bliższe informacje pod podanym numerem do zapisów.

Jednostka prowadząca

adres

dni i godziny dyżurów

   telefon

Adwokaci*

 

Ostrowiec Świętokrzyski,
ul. Iłżecka 37

poniedziałek – piątek

7.30 – 11.30

664 990 364

pomocprawna@powiat.ostrowiecki.eu

Radcy prawni*

Ostrowiec Świętokrzyski,
ul. Iłżecka 37

poniedziałek – piątek

11.30 – 15.30

664 990 364

pomocprawna@powiat.ostrowiecki.eu

Stowarzyszenie

SURSUM CORDA*

Ostrowiec Świętokrzyski,
ul. Iłżecka 37

 

 

 

Bałtów 55

 

 

Ćmielów

ul.Ostrowiecka 40

 

Kunów

ul.Warszawska 45b

 

Waśniów

ul. Rynek 24

poniedziałek, środa

7.30 – 11.30

wt., czw., pt.

11.30 – 15.30


poniedziałek 10.00 – 14.00

 

wtorek 10.00 – 14.00

 

 

środa 8.00 – 12.00

piątek 11.00 – 15.00

 

czwartek 10.00 – 14.00

664 990 364

pomocprawna@powiat.ostrowiecki.eu

 




664 990 364

pomocprawna@powiat.ostrowiecki.eu

 

664 990 364

pomocprawna@powiat.ostrowiecki.eu

 

 

664 990 364

pomocprawna@powiat.ostrowiecki.eu

 

 

664 990 364

pomocprawna@powiat.ostrowiecki.eu

*Dyżur z możliwością mediacji – szczegółowe informacje w karcie informacyjnej poradnictwa „Nieodpłatna mediacja”.

Co obejmuje nieodpłatne poradnictwo obywatelskie

NIEODPŁATNE PORADNICTWO OBYWATELSKIE

Opis usługi

 

Nieodpłatne poradnictwo obywatelskie obejmuje rozpoznanie problemu i udzielenie porady dostosowanej do indywidualnej sytuacji osoby korzystającej z porady.  Osoba korzystająca jest informowana
o przysługujących jej prawach oraz spoczywających na niej obowiązkach.

W razie potrzeby, podczas porady może być sporządzony wspólniez osobą zainteresowaną plan wyjścia z trudnej sytuacji oraz udzielona pomoc w jego realizacji.

Nieodpłatne poradnictwo obywatelskie obejmuje różnorodne dziedziny, w tym między innymi kwestie zadłużeń, sprawy mieszkaniowe oraz problemy z zakresu ubezpieczeń społecznych.

W ramach poradnictwa obywatelskiego może być również świadczona nieodpłatna mediacja, w niektórych punktach już od roku 2019. Usługę tę opisano na osobnej Karcie.

Kto może skorzystać                          

Z porad może skorzystać każda osoba, której nie stać na odpłatne porady i która złoży stosowne oświadczenie.

Forma zapisu

Termin wizyty ustalany jest telefonicznie: poniedziałek - piątekw godz. 7.30 - 15.30  pod nr 664 990 364  lub poprzez adres e-mail: pomocprawna@powiat.ostrowiecki.eu

Inne informacje               

Porady co do zasady udzielane są podczas osobistej wizyty w punkcie.

Osoby, które ze względu na niepełnosprawność ruchową nie sąw stanie przybyć do punktu lub osoby doświadczające trudnościw komunikowaniu się mogą otrzymać poradę przez telefon, Internet, poprzez zorganizowanie wizyty w miejscu zamieszkania albo w innym miejscu wyposażonym w sprzęt ułatwiający komunikację lub z dostępem do tłumacza języka migowego. Bliższe informacje pod numerem podanym do zapisów.

Jednostka prowadząca

adres

dni i godziny dyżurów

telefon

 

Stowarzyszenie SURSUM  CORDA*

 

 

Ostrowiec Świętokrzyski,

ul. Iłżecka 37

pon., śr. 7.30 – 11.30

wt., czw., pt. 11.30 – 15.30

664 990 364

pomocprawna@powiat.ostrowiecki.eu

 

 

*Dyżur z możliwością mediacji – szczegółowe informacje w karcie informacyjnej poradnictwa „Nieodpłatna mediacja”.
 

Co obejmuje nieodpłatna mediacja

NIEODPŁATNA MEDIACJA

 

Opis usługi

 

Mediacja jest metodą rozwiązywania konfliktów, której uczestnicy poszukują najlepszych dla siebie rozwiązań. Osoba prowadząca mediację wspiera strony w znalezieniu przez nie satysfakcjonującego porozumienia. Mediacja jest dobrowolna i poufna.

Mediacje prowadzi mediator, czyli osoba profesjonalnie przygotowana do rozwiązywania sporów, która jest niezależna, bezstronna wobec uczestników i neutralna wobec przedmiotu sporu.

Nieodpłatna mediacja może być prowadzona w sprawach małżeńskich, rodzinnych, sąsiedzkich, konsumenckich i innych, w tym również w sprawach toczących się już na drodze sądowej, o ile sąd nie skierował jeszcze sprawy do mediacji sądowej.

Usługa może obejmować również:

  • rozmowę informacyjną o możliwościach wykorzystania polubownych metod rozwiązywania sporów;
  • przygotowanie projektu umowy o mediacje lub wniosku
    o mediacje, który osoba inicjująca mediację wystosuje do drugiej strony sporu;
  • przeprowadzenie spotkania mediacyjnego;
  • zawarcie ugody;
  • udzielenie pomocy w sporządzeniu wniosku o zatwierdzenie ugody zawartej przed mediatorem, który każda ze stron mediacji może złożyć do sądu. 

Nieodpłatna mediacja nie może być prowadzona w sprawach formalnie skierowanych do mediacji (przez sąd albo inny organ), a także w sprawach, w których zachodzi podejrzenie przemocy w relacji stron.

 

Kto może skorzystać                          

Uprawniona do zainicjowania nieodpłatnej mediacji jest każda osoba, której nie stać na odpłatną pomoc prawną i która złoży stosowne oświadczenie w tym zakresie. Druga strona sporu, którą może być także osoba prawna np. firma, instytucja, spółdzielnia, wspólnota mieszkaniowa, jest zapraszana do mediacji przez osobę uprawnioną.  Nie musi ona składać oświadczania.

 

Forma zapisu

Termin wizyty ustalany jest telefonicznie: poniedziałek - piątek w godz. 7.30 - 15.30  pod nr 664 990 364  lub poprzez adres
e- mail: pomocprawna@powiat.ostrowiecki.eu

 

Inne informacje             

Mediacja co do zasady jest świadczona podczas osobistej wizyty w punkcie porad obywatelskich. Osoby z niepełnosprawnościami mogą skorzystać z  usług nieodpłatnej mediacji poza punktem lub za pośrednictwem środków porozumiewania się na odległość.

 

Jednostka prowadząca

 adres

dni i godziny dyżurów

    telefon

 

Adwokaci

 

Ostrowiec Świętokrzyski,
ul. Iłżecka 37

piątek- 7.30-11.30 (dyżur osoby posiadającej uprawnienia mediatora)

pon.-czw. -7.30 -11.30 (możliwość mediacji po wcześniejszym ustaleniu terminu wizyty)

664 990 364

pomocprawna@powiat.ostrowiecki.eu

Radcy prawni

Ostrowiec Świętokrzyski,
ul. Iłżecka 37

środa - 11.30 - 15.30 (dyżur osoby posiadającej uprawnienia mediatora)

pon., wt., czw., pt. - 11.30-15.30 (możliwość mediacji po wcześniejszym ustaleniu terminu wizyty)

664 990 364

pomocprawna@powiat.ostrowiecki.eu

 

Stowarzyszenie

SURSUM CORDA

Ostrowiec Świętokrzyski,
ul. Iłżecka 37

 

 

 

 

 

 

 


 

Bałtów 55

 

 


 

Ćmielów

ul.Ostrowiecka 40

 


 

Kunów

ul. Warszawska 45b

 

 

 


Waśniów

ul. Rynek 24

pon. 7.30-11.30
​​​​​​wt., pt. 11.30-15.30
(dyżury osoby posiadającej uprawnienia mediatora)

śr. 7.30-11.30 
czw. 11.30-15.30
(możliwość mediacji po wcześniejszym ustaleniu terminu wizyty)
​​​​​
poniedziałek 10.00 – 14.00

(możliwość mediacji po wcześniejszym ustaleniu terminu wizyty)
 

wtorek 10.00 – 14.00

(możliwość mediacji po wcześniejszym ustaleniu terminu wizyty)
 

środa 8.00 – 12.00

piątek 11.00 – 15.00

(możliwość mediacji po wcześniejszym ustaleniu terminu wizyty)


czwartek 10.00 – 14.00

(możliwość mediacji po wcześniejszym ustaleniu terminu wizyty)

 

664 990 364

pomocprawna@powiat.ostrowiecki.eu

 

 

 

 

 

 

 




​​​664 990 364

pomocprawna@powiat.ostrowiecki.eu

 

 


664 990 364

pomocprawna@powiat.ostrowiecki.eu

 

 



664 990 364

pomocprawna@powiat.ostrowiecki.eu

 



 

 


​​​664 990 364

pomocprawna@powiat.ostrowiecki.eu

               

 

Karta informacyjna dla osób pokrzywdzonych przestępstwem

POMOC DLA OSÓB

POKRZYWDZONYCH PRZESTĘPSTWEM, ŚWIADKÓW I OSÓB IM NAJBLIŻSZYCH

 

Opis usługi

 

 

Wsparcie udzielane przez Fundusz Sprawiedliwości dotyczy świadczenia pomocy na rzecz osób pokrzywdzonych przestępstwem, świadków i osób im najbliższych, w szczególności w przypadkach znęcania się fizycznego i psychicznego, przemocy domowej, oszustw, włamań, kradzieży, wypadków drogowych, pobić, gróźb, uchylania się od alimentów, a także w sytuacji pokrzywdzenia innymi rodzajami przestępstw.

Zgłoszenia od osób pokrzywdzonych przestępstwem, świadków oraz osób im najbliższych przyjmowane są przez osobę pierwszego kontaktu, która  udziela podstawowych informacji dotyczących praw osób pokrzywdzonych przestępstwem i świadków, w tym informuje o procedurach pomocy, instytucjach wsparcia i działaniu organów ścigania.
Ponadto kieruje osoby potrzebujące pomocy do specjalistów.
W ramach pomocy osobom pokrzywdzonym przestępstwem, świadkom oraz osobom im najbliższym udzielane są między innymi porady prawne oraz porady psychologiczne i psychiatryczne.

Kto może skorzystać                            

 

Każda osoba uznana za osobę pokrzywdzoną przestępstwem, świadek
i osoby im najbliższe, którym nie udzielono pomocy w tym samym zakresie z innych źródeł.

Forma zapisu

Linia Pomocy Pokrzywdzonym pod numerem +48 222 309 900 lub na adres e-mail info@numersos.pl.

Inne informacje              

Wsparcie udzielane jest podczas spotkań bezpośrednich, istnieje również możliwość otrzymania pomocy za pośrednictwem środków komunikacji na odległość. W szczególnie uzasadnionych przypadkach, pomoc może zostać udzielona w miejscu przebywania pokrzywdzonego przestępstwem.

Wykaz miejsc świadczenia pomocy, wraz z danymi adresowymi, i numerami telefonów całodobowych znajduje się na stronie https://www.funduszsprawiedliwosci.gov.pl/pl/znajdz-osrodek-pomocy/

 

Jednostka prowadząca adres dni i godziny dyżurów telefon          

Fundacja Wspierania Praworządności Zdążyć z Pomocą
(lokalny punkt)

Ostrowiec Świętokrzyski

ul. Sienkiewicza 63                                         

Wtorek 9:00-14:00
Środa 12:00-17:00

tel.: 790560420

Fundacja Wspierania Praworządności Zdążyć z Pomocą
(Okręgowy Ośrodek Osobom Pokrzywdzonym Przestępstwem)

Kielce

al. IX Wieków Kielc 8/22

Poniedziałek 13:00-20:00,
Wtorek 9:00-16:00,
Środa 9:00-16:00,
Czwartek 9:00-16:00,

Piątek 9:00-16:00,
Sobota 9:00-14:00

tel.: 531618359

Fundacja Wspierania Praworządności Zdążyć z Pomocą
(lokalny punkt)

Jędrzejów

ul. Armii  Krajowej 9        

Poniedziałek 9:00-14:00
Piątek 12:00-17:00
tel.: 530677153

Fundacja Wspierania Praworządności Zdążyć z Pomocą
(lokalny punkt)

Starachowice

ul. Majówka 20

Czwartek 9:00-14:00
Piątek 12:00-17:00
tel.: 790560420

Fundacja Wspierania Praworządności Zdążyć z Pomocą
(lokalny punkt)

Skarżysko Kamienna

ul. 1 Maja 49

Wtorek 9:00-14:00
Czwartek 12:00-17:00
tel.: 531615241

Fundacja Wspierania Praworządności Zdążyć z Pomocą
(lokalny punkt)

Busko Zdrój

ul. Różana 2

Piątek od 9:00-14:00
Sobota od 9:00-14:00
tel.: 790560429

Fundacja Wspierania Praworządności Zdążyć z Pomocą
(lokalny punkt)

Pińczów

ul. Klasztorna 4

Środa 9:00-14:00
Czwartek 12:00-17:00
tel.: 790560429

Fundacja Wspierania Praworządności Zdążyć z Pomocą
(lokalny punkt)

Staszów

ul. Opatowska 31

Wtorek 9:00-14:00
Czwartek 12:00-17:00
tel.: 531581641

Fundacja Wspierania Praworządności Zdążyć z Pomocą
(lokalny punkt)

Opatów

ul. Sienkiewicza 13/6

Wtorek 9:00-14:00
Czwartek 12:00-17:00
tel.: 790560421

Fundacja Wspierania Praworządności Zdążyć z Pomocą
(lokalny punkt)

Sandomierz

ul. Dobkiewicza 8A

Poniedziałek 9:00-14:00
Środa 12:00-17:00
tel.: 790560421

Okręgowy Ośrodek Pomocy Pokrzywdzonym Przestępstwem
w Lublinie

Lublin

ul. Bernardyńska 5

Poniedziałek 8.00-20.00,
Wtorek 8.00 - 19.00,
Środa 8.00 - 19.00,
Czwartek 8.00 - 19.00,
Piątek 8.00 - 19.00,
Sobota 9.00-14.00
tel. 815343887

Lokalny Punkt Pomocy Pokrzywdzonym Przestępstwem
w Kraśniku
(Okręgowy Ośrodek w Lublinie)

Kraśnik

ul. Oboźna 2 A

Wtorek 14.00-19.00,
Piątek 9.00-14.00  
tel. 815343887;       782515474

Okręgowy Ośrodek Pomocy Pokrzywdzonym Przestępstwem
w Tarnobrzegu

Tarnobrzeg

Aleja Niepodległości 9

poniedziałek 8.00-15.00,                           
wtorek 8.00-15.00,        
środa 13.00-20.00,
czwartek 8.00-15.00,
piątek 8.00-15.00, sobota 8.00-13.00
tel.: 530100330

                             

Kto może skorzystać z darmowej pomocy prawnej?

Nieodpłatna pomoc prawna, nieodpłatne poradnictwo obywatelskie oraz mediacja przysługuje każdej osobie, która złoży oświadczanie, że nie jest w stanie ponieść kosztów odpłatnej pomocy prawnej oraz przedsiębiorcom w zakresie prowadzonej działalności gospodarczej pod warunkiem, że dodatkowo złożą oświadczenie o niezatrudnianiu innych osób w ciągu ostatniego roku.

UWAGA!
W przypadku porad udzielanych za pośrednictwem środków komunikowania się na odległość w okresie stanu epidemii nie ma wymogu składania ww. oświadczeń.  

Jak skorzystać z darmowej pomocy prawnej?

Porady z zakresu nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego oraz mediacji w powiecie ostrowieckim odbywają się wyłącznie po uprzednim umówieniu terminu wizyty od poniedziałku do piątku w godz. 7.30 - 15.30

pod numerem telefonu: 664 990 364

lub adresem e-mailpomocprawna@powiat.ostrowiecki.eu


Udzielanie nieodpłatnej pomocy prawnej i świadczenie  nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego osobom niepełnosprawnym ruchowo i doświadczającym trudności w komunikowaniu się

Osobom ze znaczną niepełnosprawnością ruchową, które nie mogą stawić się w punkcie osobiście, oraz osobom doświadczającym trudności w komunikowaniu się, o których mowa w ustawie z dnia 19 sierpnia 2011 r. o języku migowym i innych środkach komunikowania się (Dz. U. z 2017 r. poz. 1824), może być udzielania nieodpłatna pomoc prawna, nieodpłatne poradnictwo obywatelskie i mediacja także poza punktem np.:

  • za pośrednictwem środków porozumiewania się na odległość
  • w miejscu zamieszkania osoby uprawnionej
  • w miejscu, w którym zapewnia się możliwość skorzystania z pomocy tłumacza języka migowego
  • w miejscu wyposażonym w urządzenia ułatwiające porozumiewanie się z osobami doświadczającymi trudności w komunikowaniu się
  • w innym miejscu dostoswoanym do potrzeb ww. osób

Zgłoszeń na porady w ww formach można dokonać w następujący sposób:

W powyższej sytuacji osoba udzielająca nieodpłatnej pomocy prawnej lub świadcząca nieodpłatne poradnictwo  odbiera bezpośrednio od interesanta oświadczenie w przedmiocie braku możliwości poniesienia kosztów odpłatnej pomocy prannej

Osoba, która dokonuje zapisów na porady ustali miejsce i formę udzielenia nieodpłatnej pomocy prawnej  oraz nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego i uzgodni dogodny termin porady prawnej dla osoby doświadczającej trudności w komunikowaniu się oraz dla osoby ze znaczną niepełnosprawnością ruchową .

Osobom, które doświadczają trudności w komunikowaniu zapewnia się możliwość skorzystania podczas nieodpłatnej porady prawnej oraz nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego z pomocy tłumacza języka migowego.

Zgłoszeń na porady w ww. formie można dokonać w następujący sposób:

W powyższej sytuacji osoby ze znaczną niepełnosprawnością ruchową oraz osoby doświadczające trudności w komunikowaniu się, które zgłoszą uzasadnioną potrzebę komunikacji za pośrednictwem środków porozumiewania się na odległość, przed uzyskaniem nieodpłatnej pomocy prawnej lub nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego składają staroście, w formie papierowej lub elektronicznej, oświadczenie w przedmiocie braku możliwości poniesienia kosztów odpłatnej pomocy prawnej, wraz ze wskazaniem okoliczności to uzasadniających oraz dostępnych tej osobie środków porozumiewania się na odległość. 

Osoba, która dokonuje zapisów na porady ustali dostępności tłumacza migowego i uzgodni dogodny dla osoby doświadczającej trudności w komunikowaniu się termin porady prawnej przy udziale tłumacza języka migowego.


Po uzyskaniu pomocy prawnej można wyrazić swoją opinię na temat udzielonej porady.

Zgodnie z §5 ust.4 pkt 5 i 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 21 grudnia 2018 w sprawie nieodpłatnej pomocy prawnej oraz nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego (Dz.U z 2021, poz. 2500) osoby uprawnione mają możliwość przekazywania opinii o udzielonej nieodpłatnej pomocy prawnej lub świadczonym nieodpłatnym poradnictwie obywatelskim. Opinie o udzielonej poradzie można przekazać w następujący sposób:

  • wypełnienie Karty B (opinia osoby uprawnionej o udzielonej poradzie) bezpośrednio po uzyskaniu pomocy. Po wypełnieniu Karty B należy ją umieścić w oznakowanej nieprzezroczystej urnie, znajdującej się w poczekalni punktu,
  • e-mailowo poprzez wysłanie scanu wypełnionej części B karty pomocy na adres: pomocprawna@powiat.ostrowiecki.eu  (w temacie wiadomości proszę wpisać „Nieodpłatna Pomoc Prawna – opinia”)

Dodatkowo osoby ze szczególnymi potrzebami, o których mowa w art. 2 pkt 3 ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o zapewnianiu dostępności osobom ze szczególnymi potrzeba (Dz. U. Z 2020 r. poz. 1062) mają również możliwość przekazywania Kart B w następujący sposób:

  • telefonicznie pod numerem 664 990 364
  • listownie, przesyłając opinię na adres: Starostwo Powiatowe w Ostrowcu Świętokrzyskim, Wydział Organizacyjno - Prawny, ul. Iłżecka 37; 27 - 400 Ostrowiec Świętokrzyski​​​​​​
Dyżury specjalistyczne

Informujemy, że w dniu  1 stycznia 2022 roku  w ramach systemu nieodpłatnej pomocy uruchomiony został projekt punktów specjalistycznych, w których odbywają się dyżury specjalistyczne w dedykowanych punktach w całej Polsce. 
Jeżeli potrzebujesz porady specjalisty z jednej ze wskazanych na liście dziedzin, możesz zarejestrować się na wybrany dyżur specjalistyczny - niezależnie od swojego miejsca zamieszkania.
Jeżeli nie możesz skorzystać z porady stacjonarnie – umów się na wizytę zdalną (czyli przy użyciu środków porozumiewania się na odległość takich jak telefon lub komunikator internetowy).
W celu umówienia wizyty możesz skorzystać ze strony do zapisów http://np.ms.gov.pl/zapisy
, lub odszukaj na stronie internetowej właściwego powiatu numer do zapisów telefonicznych albo odpowiedni adres
e-mail.

Aktualną listę dyżurów specjalistycznych na rok 2022 znajdziesz pod adresem: http://np.ms.gov.pl/aktualnosci/Komunikat,54

Informacje o możliwości skorzystania z polubownych metod rozwiązywania sporów oraz korzyściach z tego wynikających

Pozasądowe metody rozwiązywania sporów – to sposoby wyjścia z konfliktu, bez przenoszenia tego sporu na drogę sądową. Za zgodą obydwu stron neutralna osoba trzecia (niezależna instytucja) ― np. mediator, koncyliator albo arbiter ― pośredniczy w kontaktach między stronami:

  • umożliwia zbliżenie stanowisk stron (np. poprzez mediację),
  • proponuje rozwiązanie sporu (np. przez koncyliację),
  • rozstrzyga spór między nimi i narzuca rozwiązanie (np. w ramach arbitrażu).

Alternatywne w stosunku do postępowania sądowego sposoby rozwiązywania sporów są zwykle tańsze, szybsze i prostsze. Jest to metoda tańsza, gdyż z reguły nie wiąże się z koniecznością ponoszenia opłat sądowych, wydatków na pełnomocników. Dopiero zatwierdzenie ugody przez Sąd wiąże się z koniecznością uiszczenia opłaty, ale znacznie niższej niż chociażby wpis od pozwu. Rozwiązanie to jest szybsze ze względu na długie terminy rozpatrywania sporów sądowych. Rozwiązywanie sporów w ten sposób jest też prostsze gdyż nie wymaga znajomości procedur sądowych i umiejętności formułowania stanowisk procesowych.

Mediacja to sposób dojścia do porozumienia pomiędzy zwaśnionymi stronami przy pomocy neutralnej osoby trzeciej ― mediatora. Strony samodzielnie wypracowują ugodowe, najkorzystniejsze dla nich rozwiązanie. Wybrany przez nich mediator jedynie ułatwia kontakt i wspiera ich w komunikacji ― nie ustala kto ma rację i nie narzuca własnych rozwiązań. Korzystanie z mediacji jest dobrowolne – do jej podjęcia konieczna jest zgoda obu stron. Rozwiązanie sporu w ten sposób daje zwaśnionym stronom większą satysfakcję. Ostateczne rozstrzygniecie jest bowiem wspólnie wypracowane, a nie odgórnie narzucone przez Sąd.

Nieodpłatna mediacja – jest dostępna zarówno w ramach nieodpłatnej pomocy prawnej, jak również
w ramach świadczenia nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego. Może być prowadzona pomiędzy stronami dążącymi do polubownego rozwiązania sporu. Stroną inicjującą przeprowadzenie nieodpłatnej mediacji może być wyłącznie osoba uprawniona. Druga strona nie musi być osobą uprawnioną – może to być przedsiębiorca, osoba fizyczna, pracodawca, kontrahent, sąsiad, członek rodziny itp.

Nieodpłatna mediacja obejmuje:

1)poinformowanie osoby uprawnionej o możliwościach skorzystania z polubownych metod rozwiązywania sporów, w szczególności mediacji oraz korzyściach z tego wynikających;

2) przygotowanie projektu umowy o mediację lub wniosku o przeprowadzenie mediacji;

3) przygotowanie projektu wniosku o przeprowadzenie postępowania mediacyjnego w sprawie karnej;

4) przeprowadzenie mediacji;

5) udzielenie pomocy w sporządzeniu do sądu wniosku o zatwierdzenie ugody zawartej przed mediatorem.

System nieodpłatnej pomocy, wszystko co musisz wiedzieć

system npp

Informujemy, że na stronie internetowej Świętokrzyskiego Urzędu Wojewódzkiego w Kielcach zamieszczony został link do aplikacji „System nieodpłatnej pomocy, wszystko co musisz wiedzieć”.

Pod wskazanym adresem linku uzyskają Państwo informacje, czy dany problem prawny kwalifikuje się do nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego czy też nieodpłatnej mediacji.

Na powyższej stronie znajdą Państwo również wszystkie przydatne informacje takie jak:

  • dane kontaktowe służące do zapisów do punktów nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnego poradnictwa oraz nieodpłatnej mediacji na terenie województwa świętokrzyskiego,
  • wyjaśnienie podstawowych zagadnień dotyczących poradnictwa,
  • link do zapisów na poradę.

 

W roku 2022 punkt nieodpłatnej pomocy prawnej wraz z mediacją
na terenie powiatu ostrowieckiego zlokalizowany w gminach:
Bałtów, Ćmielów, Kunów i Waśniów
prowadzi organizacja pozarządowa wyłoniona w konkursie ofert na realizację zadania publicznego:

SURSUM CORDA
ul. Lwowska 11
Nowy Sącz


Lokalizacja punktów nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnego poradnictwa wraz
z mediacją na terenie powiatu ostrowieckiego w roku 2022

Dzień tygodnia       PUNKT NR 1       PUNKT NR 2    PUNKT NR 3                                                        PUNKT NR 4

Ostrowiec

Świętokrzyski

ul. Iłzecka 37

Ostrowiec

Świętokrzyski

ul. Iłzecka 37

Ostrowiec

Świętokrzyski

ul. Iłzecka 37

Bałtów

Bałtów 55

(budynek

Stowarzyszenia

Bałt)

Ćmielów

ul. Ostrowiecka 40

(budynek Urzędu

Miasta i Gminy

w Ćmielowie)

Kunów

ul. Warszawska 45b

(budynek Urzędu

Miasta i Gminy

w Kunowie)

Waśniów

ul. Rynek 24

(budynek Urzędu

Gminy

w Waśniowie)

        Adwokaci     Radcy prawni

Stowarzyszenie 

SURSUM CORDA

Stowarzyszenie 

SURSUM CORDA

Stowarzyszenie 

SURSUM CORDA

Stowarzyszenie 

SURSUM CORDA

Stowarzyszenie 

SURSUM CORDA

Nieodpłatna pomoc prawna
z możliwością mediacji

Nieodpłatna pomoc prawna 
z możliwością 
mediacji

Nieodpłatne
poradnictwo
obywatelskie
z możliwością mediacji

Nieodpłatna pomoc prawna
z możliwością mediacji

Nieodpłatna pomoc prawna
z możliwością mediacji

Nieodpłatna pomoc prawna
z możliwością mediacji

Nieodpłatna pomoc prawna
z możliwością mediacji

Poniedziałek        7.30 - 11.30      11.30 - 15.30     7.30 - 11.30     10.00 -14.00      
Wtorek        7.30 - 11.30      11.30 - 15.30   11.30 - 15.30       10.00 - 14.00    
Środa        7.30 - 11.30      11.30 - 15.30     7.30 - 11.30          8.00 - 12.00  
Czwartek        7.30 - 11.30      11.30 - 15.30   11.30 - 15.30           10.00 - 14.00
Piątek        7.30 - 11.30      11.30 - 15.30   11.30 - 15.30        11.00 - 15.00  

Punkt nieodpłatnej pomocy prawnej z możliwością mediacji Nr 1 
zlokalizowany w Ostrowcu Świętokrzyskim, ul. Iłżecka 37
prowadzony przez adwokatów, dyżury od poniedziałku do piątku  w godzinach 730 do 1130

prowadzą:

poniedziałek        adwokat Anna Okupińska – Płaza

wtorek                  adwokat Małgorzata Stępień

środa                    adwokat Anna Łasak

czwartek              adwokat Monika Spyra - Młodawska

piątek                   adwokat Dorota Miriam Marcinkowska*
*Dyżur osoby posiadającej uprawnienia mediatora. Możliwość mediacji po wcześniejszym ustaleniu terminu wizyty.

Z przyczyn nie leżących po stronie Starostwa Powiatowego możliwe są zmiany na dyżurach pracowników.


Punkt nieodpłatnej pomocy prawnej z możliwością mediacji Nr 2
zlokalizowany w Ostrowcu Świętokrzyskim,ul. Iłżecka 37
prowadzony przez radców prawnych, dyżury od poniedziałku do piątku  w godzinach 1130 do 1530

prowadzą:

poniedziałek        radca prawny Szymon Heba

wtorek                  radca prawny Sylwester Ślusarczyk

środa                    radca prawny Renata Kruk*

czwartek               radca prawny Marlena Hallmann

piątek                    radca prawny Beata Rożek
*Dyżur osoby posiadającej uprawnienia mediatora. Możliwość mediacji po wcześniejszym ustaleniu terminu wizyty.

Z przyczyn nie leżących po stronie Starostwa Powiatowego możliwe są zmiany na dyżurach pracowników.


Punkt nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego z możliwością mediacji Nr 3
zlokalizowany w Ostrowcu Świętokrzyskim, ul. Iłżecka 37
prowadzony przez
Stowarzyszenie SURSUM CORDA
dyżury w poniedziałki i środy w godzinach 730 do 1130
oraz we wtorki, czwartki i piątki w godzinach 1130 do 1530

prowadzą:

  • doradca obywatelski Renata Kruk (poniedziałek, wtorek, piątek)*
  • doradca obywatelski Grzegorz Partyka (środa, czwartek)

*Dyżur osoby posiadającej uprawnienia mediatora. Możliwość mediacji po wcześniejszym ustaleniu terminu wizyty bądź lokalizacji (punkt Nr 4- Bałtów, Kunów, Ćmielów, Waśniów - prowadzony przez Stowarzyszenie Sursum Corda).

Z przyczyn nie leżących po stronie Starostwa Powiatowego możliwe są zmiany w dyżurach pracowników.


Punkt nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego oraz mediacji Nr 4
zlokalizowany w gminach: Bałtów, Ćmielów, Kunów, Waśniów

prowadzony przez
Stowarzyszenie SURSUM CORDA 

prowadzą odpowiednio:

  • Bałtów 55, w poniedziałek w godzinach 10.00 – 14.00

adwokat Ewelina Bielak

  • Ćmielów, Ostrowiecka 40, we wtorek w godzinach 10.00 – 14.00

radca prawny Beata Rożek

  • Kunów, Ul. Warszawska 45 b, w środy w godzinach 8.00 – 12.00, w piątki 11.00 – 15.00

adwokat Anna Orłowska – Cholewińska (środa)

radca prawny Kamil Gawroński (piątek)

  • Waśniów, ul. Rynek 24, w czwartki w godzinach 10.00 – 14.00

radca prawny Beata Rożek

Dodatkowymi mediatorami ze strony Stowarzyszenia Sursum Corda przewidzianymi do obsługi mediacji w miarę pojawiającego się zapotrzebowania (po wcześniejszym umówieniu mediacji w punkcie) są:

  • mediator Barbara Galant
  • mediator Anna Ślusarczyk

Z przyczyn nie leżących po stronie Starostwa Powiatowego możliwe są zmiany w dyżurach pracowników.

Punkty pracują w podanych godzinach z wyłączeniem dni ustawowo wolnych od pracy. Są dostosowane dla osób niepełnosprawnych.

 

 

Materiały

Lista jednostek nieodpłatnego poradnictwa
Lista​_jednostek​_nieodpłatnego​_poradnictwa.docx 0.08MB
Informacja o wynikach otwartego konkursu ofert na "Realizację zadanie publicznego w zakresie prowadzenia punktów nieodpłatnej pomocy prawnej lub świadczenia nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego na terenie powiatu ostrowieckiego w 2022 roku."
Ogłoszenie​_o​_wynikach​_konkursu​_npp​_2022.pdf 0.52MB
Lista dyżurów specjalistycznych - stan na 18.03.2022 r.
Dyżury​_specjalistyczne​_TABELA​_18032022​_r.docx 0.12MB
Więcej informacji na temat nieodpłatnej pomocy prawnej znajdą Państwo pod tym linkiem

EDUKACJA PRAWNA - MATERIAŁY OPRACOWANE PRZEZ STOWARZYSZENIE SURSUM CORDA

  •  ARTYKUŁY TEMATYCZNE
Prawo pacjenta do dokumentacji medycznej

Pacjentowi przysługuje prawo do dostępu do dokumentacji medycznej, które dotyczy jego stanu zdrowia, jak również do udzielonych mu świadczeń zdrowotnych. Prawo to dotyczy jakiejkolwiek dokumentacji, nie tylko indywidualnej, chociaż prawo wglądu do dokumentacji zbiorczej służy zainteresowanemu wyłącznie co do zapisów na jego temat. Według nauki prawa, prawo dostępu do dokumentacji medycznej jest elementem prawa pacjenta do informacji o stanie zdrowia . To uprawnienie pacjent może wykonywać osobiście albo przez osobę do tego upoważnioną przez pacjenta. Osoba upoważniona ma także prawo wglądu do dokumentacji również po śmierci pacjenta. Dane zawarte w dokumentacji medycznej podlegają ochronie określonej w ustawie z dnia 06.11.2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Prawa Pacjenta (dalej u.p.p.) oraz w innych przepisach, w tym zwłaszcza przepisach regulujących kwestie ochrony danych osobowych.

Zagwarantowanie prawidłowego realizowania prawa pacjenta do dokumentacji medycznej jest bardzo ważne, albowiem brak udostępnienia dokumentacji medycznej przez podmiot ją prowadzący w wielu sytuacjach może uderzać w prawo podmiotowe pacjenta do ochrony zdrowia, a które gwarantuje przepis art. 68 ust. 1 Konstytucji RP. Jeśli pacjent nie ma możliwości by zapoznać się z informacjami co do stanu swojego zdrowia, to tym samym tych informacji nie jest w stanie wykorzystać w toku dalszego procesu leczniczego, co z kolei przekłada się na brak ochrony swojego zdrowia w sposób najwłaściwszy i najbardziej efektywny (tak wyrok WSA w Warszawie z 28.10.2015 r., VII SA/Wa 1565/15, Legalis). Odnosząc się do danych zawartych w dokumentacji medycznej, podkreślić należy iż przypisuje się im szczególny charakter. Dane te leżą w sferze prywatności pacjenta, dlatego też objęte są ochroną prawną stosownie do przepisu art. 47, art. 51 ust. 1 Konstytucji RP.

Podkreślić należy, iż z prawem dostępu pacjenta do dokumentacji medycznej dotyczącej jego stanu zdrowia oraz udzielonych mu świadczeń zdrowotnych jest ściśle związane prawo do informacji o swoim stanie zdrowia, rozpoznaniu, metodach diagnostycznych i leczniczych, następstwach ich zastosowania albo zaniechania, wynikach leczenia, rokowaniu (art. 9 ust. 1 i 2 u.p.p.), jak również o jego pielęgnacji i zabiegach pielęgniarskich (art. 9 ust. 8 u.p.p.). Ponadto, prawo pacjenta do otrzymania informacji wynika z innych uregulowań prawnych, nakładających obowiązek udzielania pacjentowi informacji (problem szerzej został omówiony w komentarzu do art. 9). Wszystkie te informacje są zapisywane w dokumentacji medycznej, co wynika z aktów wykonawczych . Z wykładni celowościowej przepisu art.23 u.p.p. wynika, że iż pacjentowi przysługuje prawo do informacji w różnej formie. Stąd też, pacjentowi informacje te mogą być przekazywane w formie ustnej, pisemnej, a również w każdej innej formie, tzn. na każdym nośniku który zawiera informację o pacjencie. Zakresem przedmiotowym danych, o których mowa w dokumentacji medycznej, a do której dostęp musi być w sposób bezwzględny zapewniony pacjentowi, objęte są dwie ich kategorie, tj.:
1) dane, które dotyczą stanu zdrowia danego pacjenta, mowa tu m.in. informacjach o postawionych diagnozach, wynikach wykonanych badań czy o dokonanym rozpoznaniu,
2) dane, które dotyczące świadczeń zdrowotnych, udzielonych dotychczas pacjentowi, m.in. dane o wykonanych badaniach, przebytych zabiegach czy o odbytych szczepieniach ochronnych (wyrok WSA w Gliwicach z 26.10.2015 r., IV SA/Gl 749/15, Legalis).

Dokumentacja medyczna może być prowadzona w postaci papierowej lub elektronicznej, stosownie do wyboru podmiotu, który udziela świadczeń zdrowotnych. Od roku 2019 r. pewne rodzaje dokumentacji medycznej, obligatoryjnie muszą być sporządzane jako elektroniczna dokumentacja medyczna (dalej "EDM"). EDM jest szczególnym rodzajem dokumentacji medycznej, mającą postać elektroniczną i mowa tu o dokumentach wytworzonych w postaci elektronicznej, opatrzonych kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym, podpisem osobistym albo przy użyciu wykorzystania sposobu potwierdzania pochodzenia oraz integralności danych dostępnego w systemie teleinformatycznym udostępnionym bezpłatnie przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Mowa tu o receptach, rodzajach dokumentacji medycznej określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 13a ustawy z dnia 28.04.2011 r. o systemie informacji w ochroni zdrowia, o skierowaniach określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 59aa ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Elektroniczną dokumentacją medyczną jest także dokumentacja taka jak:
1) informacja o rozpoznaniu choroby, problemu zdrowotnego lub urazu, wynikach przeprowadzonych badań, przyczynie odmowy przyjęcia do szpitala, udzielonych świadczeniach zdrowotnych oraz ewentualnych zaleceniach – w przypadku odmowy przyjęcia pacjenta do szpitala, o której mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 30 u.p.p.
2) informacja dla lekarza kierującego świadczeniobiorcę do poradni specjalistycznej lub leczenia szpitalnego o rozpoznaniu, sposobie leczenia, rokowaniu, ordynowanych lekach, środkach spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego i wyrobach medycznych, w tym okresie ich stosowania i sposobie dawkowania oraz wyznaczonych wizytach kontrolnych, o której mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 137 ust. 2 ustawy z 27.8.2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych,
3) karta informacyjna z leczenia szpitalnego, o której mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 30 u.p.p.

Podmiot udzielający świadczeń zdrowotnych przechowuje dokumentację medyczną przez okres 20 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym dokonano ostatniego wpisu, za wyjątkiem:
1) dokumentacji medycznej w przypadku zgonu pacjenta na skutek uszkodzenia ciała lub zatrucia, która jest przechowywana przez okres 30 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpił zgon;
2) dokumentacji medycznej zawierającej dane niezbędne do monitorowania losów krwi i jej składników, która jest przechowywana przez okres 30 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym dokonano ostatniego wpisu;
3) zdjęć rentgenowskich przechowywanych poza dokumentacją medyczną pacjenta, które są przechowywane przez okres 10 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym wykonano zdjęcie;
4) skierowań na badania lub zleceń lekarza, które są przechowywane przez okres:
a) 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym udzielono świadczenia zdrowotnego będącego przedmiotem skierowania lub zlecenia lekarza,
b) 2 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym wystawiono skierowanie - w przypadku gdy świadczenie zdrowotne nie zostało udzielone z powodu niezgłoszenia się pacjenta w ustalonym terminie, chyba że pacjent odebrał skierowanie;
5) dokumentacji medycznej dotyczącej dzieci do ukończenia 2. roku życia, która jest przechowywana przez okres 22 lat.
Ponadto, dokumentacja medyczna jest udostępniana:
1) do wglądu, w tym także do baz danych w zakresie ochrony zdrowia, w miejscu udzielania świadczeń zdrowotnych, z wyłączeniem medycznych czynności ratunkowych, albo w siedzibie podmiotu udzielającego świadczeń zdrowotnych, z zapewnieniem pacjentowi lub innym uprawnionym organom lub podmiotom możliwości sporządzenia notatek lub zdjęć;
2) przez sporządzenie jej wyciągu, odpisu, kopii lub wydruku;
3) przez wydanie oryginału za potwierdzeniem odbioru i z zastrzeżeniem zwrotu po wykorzystaniu, na żądanie organów władzy publicznej albo sądów powszechnych, a także w przypadku gdy zwłoka w wydaniu dokumentacji mogłaby spowodować zagrożenie życia lub zdrowia pacjenta;
4) za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej;
5) na informatycznym nośniku danych.
Za udostępnienie dokumentacji medycznej poprzez sporządzenie wyciągu, odpisu, kopii lub wydruku oraz na informatycznym nośniku danych podmiot udzielający świadczeń zdrowotnych może pobierać opłatę (art. 27, 28 u.p.p.).

Jak uzyskać nieodpłatną pomoc?
Z nieodpłatnej pomocy prawnej oraz nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego skorzystać może każda osoba fizyczna, która potwierdzi stosownym, pisemnym oświadczeniem, że nie jest
w stanie ponieść kosztów odpłatnej pomocy prawnej.
Do darmowych świadczeń uprawnione są także osoby fizyczne prowadzące jednoosobową działalność gospodarczą, niezatrudniające innych osób w ciągu ostatniego roku, co należy potwierdzić dodatkowym oświadczeniem. Oświadczenia trzeba wypełnić i złożyć prawnikowi lub doradcy obywatelskiemu na początku wizyty.
Każda osoba, która chce skorzystać z porady, powinna wcześniej umówić się na wybrany dzień i godzinę wizyty w konkretnym punkcie.
Rejestracji można dokonać telefonicznie pod numerem wskazanym na stronie internetowej starostwa lub urzędu miasta na prawach powiatu. Stosowny numer telefonu można znaleźć też w serwisie https://np.ms.gov.pl, gdzie w większości przypadków da się też dokonać samodzielnej rejestracji drogą elektroniczną na wybrany termin.
Podczas rejestracji nie trzeba podawać żadnych swoich danych osobowych, ani informować o sprawie, w której potrzebujemy pomocy lub konsultacji.

Pozwolenie na broń

Co jakiś czas w Polsce pojawia się w przestrzeni publicznej dyskusja „Czy należy w Polsce liberalizować dostęp do broni palnej, czy raczej go ograniczać?”. Aby sprostać zadaniu podjęcia polemiki w tym zakresie proponuję przyjrzeć się obecnym uregulowaniom prawnym w zakresie dostępu Polaków do broni, w tym broni palnej.

Na dzień dzisiejszy kwestię dostępu obywateli polskich do broni reguluje Ustawa z 21 maja 1999 roku o broni i amunicji (Dz.U. 1999 r. Nr 53 poz. 549, z późn. zm.) /zwana dalej Ustawą/.
Reguluje ona szereg kwestii związanych między innymi z dostępem w Polsce do różnego rodzaju broni, w tym broni palnej.
Polska ustawa o broni i amunicji ma charakter opresyjny, na co wskazuje jej art. 2 mówiący, że: „Poza przypadkami określonymi w ustawie nabywanie, posiadanie oraz zbywanie broni i amunicji jest zabronione.”

Czy tak jest faktycznie, czy też ta deklaracja ustawowa jest pusta?
Przyjrzyjmy się czym jest broń w rozumieniu Ustawy.
Dzieli ona broń na kilka grup i podgrup, a mianowicie:
1. broń palna, w tym:
a. bojowa,
b. myśliwska,
c. sportowa,
d. gazowa,
e. alarmowa,
f. sygnałowa;
2. broń pneumatyczna;
3. miotacze gazu obezwładniającego;
4. narzędzia i urządzenia, których używanie może zagrażać życiu i zdrowiu ludzkiemu, w tym:
a. broń białą w postaci:
– ostrzy ukrytych w przedmiotach niemających wyglądu broni (np. laski z ukrytymi ostrzami),
– kastetów i nunczaków,
– pałek posiadających zakończenie z ciężkiego i twardego materiału lub zawierających wkładki z takiego materiału (np. laski typu cold steel, ciupagi, maczugi, itp.),
– pałek wykonanych z drewna lub innego ciężkiego i twardego materiału, imitujących kij bejsbolowy (tu także zaliczają się tonfy, itp.),
b. broń cięciwową w postaci kusz,
c. przedmioty przeznaczone do obezwładniania osób za pomocą energii elektrycznej (np. paralizatory, itp.).

Jak widać polska Ustawa o broni i amunicji pomija szereg narzędzi do zadawania bólu, a nawet śmierci, jak chociażby miecze, szable, szpady, topory, siekiery, widły (tak jest coś takiego jak widły bojowe), czy chociażby oferowane przez sklepy z bronią kubotany, które w ręku osoby sprawnej fizycznie i znającej podstawy anatomii stają się bronią śmiertelnie niebezpieczną. To powoduje, jej swoistą niespójność, która z pewnością domaga się jej dopracowania i doprecyzowania. Może nie poprzez jej dalsze uszczegóławianie, gdyż inwencja ludzka w zadawaniu śmierci nie zna umiaru, ale raczej przez bardziej ogólną klasyfikację.
Jeśli popatrzeć na dane ze Stanów Zjednoczonych, najbardziej śmiercionośną bronią okazuje się broń palna. Czymże jest więc broń palna w świetle polskiej Ustawy?
Mówi ona precyzyjnie, że „… bronią palną jest każda przenośna broń lufowa, która miota, jest przeznaczona do miotania lub może być przystosowana do miotania jednego lub większej liczby pocisków lub substancji w wyniku działania materiału miotającego…” (art. 7. ust.1.). Tenże art. 7. Ustawy w swoich dalszych ustępach precyzuje co to jest broń palna sygnałowa i alarmowa. Jednak z uwagi na ich specjalistyczne i specyficzne zastosowanie pominę je, gdyż są zbędne dla rozważań o powszechnym dostępie do broni w Polsce.
Drugą co do popularności w Polsce jest broń pneumatyczna, która jest zarówno bronią sportową (w głównej mierze), ale także spełnia w społeczeństwie funkcje rekreacyjne. Ustawa o broni określa broń pneumatyczną jako „… niebezpieczne dla życia lub zdrowia urządzenie, które w wyniku działania sprężonego gazu jest zdolne do wystrzelenia pocisku z lufy … i przez to zdolne do rażenia celu na odległość, a energia kinetyczna pocisku opuszczającego lufę … przekracza 17 J.”

Skoro znamy już przedmioty, które w świetle prawa są bronią, to warto wskazać kiedy polskie prawo nie wymaga posiadania pozwolenia na broń.
Kwestię tę reguluje art. 11. Ustawy o broni, który mówi że „Pozwolenia na broń nie wymaga się w przypadku:..”
1. gromadzenia broni w zbiorach muzealnych,
2. używania broni w celach sportowych, szkoleniowych lub rekreacyjnych na strzelnicy działającej na podstawie zezwolenia właściwego organu,
3. używania broni palnej sygnałowej i alarmowej do celów wzywania pomocy, ratowniczych, poszukiwawczych oraz przez osoby uprawnione do sygnalizacji zawodnikom rozpoczęcia konkurencji sportowej w trakcie zawodów sportowych,
4. dysponowania bronią przez przedsiębiorców dokonujących obrotu bronią i amunicją na podstawie koncesji lub świadczących usługi rusznikarskie,
5. dysponowania bronią przekazaną w celu pozbawienia lub potwierdzenia pozbawienia cech użytkowych (uczynienia jej niezdatnej do użytku),
6. posiadania broni palnej pozbawionej cech użytkowych (kolekcjonerstwo),
7. posiadania przedmiotów przeznaczonych do obezwładniania osób za pomocą energii elektrycznej o średniej wartości prądu w obwodzie nieprzekraczającej 10 mA,
8. posiadania ręcznych miotaczy gazu obezwładniającego,
9. posiadania broni pneumatycznej,
10. posiadania broni palnej rozdzielnego ładowania, wytworzonej przed rokiem 1885 oraz replik tej broni,
11. posiadania broni palnej alarmowej o kalibrze do 6 mm.
Z punktu widzenie naszych rozważań niezwykle istotne są punkty: 7. – dot. posiadania paralizatorów, 8. – dot. posiadania pojemników z gazem obezwładniającym, 9. – dot. posiadania broni pneumatycznej (tzw. „wiatrówki”) i 10. – dot. posiadania broni palnej rozdzielnego ładowania, wytworzonej przed rokiem 1885 oraz replik tej broni (broń ładowana tzw. „czarnym prochem”).
Posiadanie wszystkich wyżej wskazanych rodzajów broni nie wymaga posiadania pozwolenia na broń.
Wobec powyższego wskazać należy, że każdy obywatel Rzeczypospolitej Polskiej, który ma ukończone 18 lat, może posiadać:
1. paralizator, rozumiany jako przedmiotów przeznaczonych do obezwładniania osób za pomocą energii elektrycznej o średniej wartości prądu w obwodzie nieprzekraczającej 10 mA;
2. pojemnik z gazem obezwładniającym,
3. broń pneumatyczną (tzw. „wiatrówkę”),
oraz
4. broń palną rozdzielnego ładowania, wytworzoną przed rokiem 1885 oraz repliki tej broni (broń ładowana tzw. „czarnym prochem”).

Co do broni palnej rozdzielnego ładowania tzw. „czarnym prochem” istotne jest, że nie może to by w żadnym wypadku broń ładowana amunicją scaloną, to jest ładowana pociskiem, w którym łuska ze spłonką, ładunkiem prochowym i nabojem stanowi jedną całość. Może to być wyłącznie broń ładowana w sposób rozdzielny. To jest najpierw spłonka, później porcja „czarnego proch”, następnie przybitka, dopiero teraz kula i na koniec smar.
Wbrew pozorom jest to w pełni sprawna i wartościowa, pod względem „strzeleckim” broń, często wielostrzałowa. Jako przykłady takiej broni można wskazać na dostępne w specjalistycznych sklepach z bronią repliki rewolwerów systemu Samuela Colta lub Eliphaleta Remingtona. Większość dostępnych replik jest sześciostrzałowa. Innym przykładem dostępnej w Polsce broni ładowanej „czarnym prochem” są pistolety dwulufowe systemu Henry’ego Deringera. Jest to broń, z której wprawny strzelec potrafi trafić w bardzo mały cel z odległości 100 m. Jest to czynność trudna nawet przy użyciu współczesnej broni ładowanej pociskami z prochem nitrocelulozowym. Oprócz broni krótkiej dostępna w Polsce jest także broń długa ładowana „czarnym prochem”. Tu można wskazać: karabiny wojskowe – muszkiety oraz karabinki myśliwskie zwane dwururkami lub dubeltówkami.
Skoro znamy już przedmioty, które w świetle prawa są bronią, wiemy dla jakich rodzajów broni palnej nie jest wymagane pozwolenie to zasadnym wydaje się poznanie zasad, na jakich obywatel Rzeczypospolitej Polskiej może otrzymać pozwolenie na posiadanie broni palnej, dla odróżnienia od wskazanej powyżej użyjmy określenia współczesnej broni palnej.
Współczesną broń palną i amunicję do tej broni można posiadać na podstawie pozwolenia na broń wydanego przez właściwego ze względu na miejsce stałego pobytu zainteresowanej osoby lub siedzibę zainteresowanego podmiotu komendanta wojewódzkiego Policji (art. 9. ust. 1. Ustawy).
Ten sam organ jest uprawniony do prowadzenia rejestrów broni palnej pozbawionej cech użytkowych, to jest takiej przeróbki broni palnej, która pozbawia ją cech użytkowych w sposób trwały, tak aby pomimo działania gazów powstających podczas spalania materiału miotającego, nie można z niej wystrzelić jakiegokolwiek pocisku z lufy, a także nie jest w stanie wywołać efektu wizualnego i akustycznego wystrzału. Jak widać z definicji jest to w głównej mierze broń o charakterze pamiątkowym i ewentualnie kolekcjonerskim (art. 9. ust. 2. Ustawy), stąd też nie podlega certyfikacji w formie konieczności posiadania pozwolenia na broń, a jedynie rejestracji przez właściwego komendanta wojewódzkiego Policji.
Miotacze gazu obezwładniającego oraz narzędzia i urządzenia, których używanie może zagrażać życiu i zdrowiu ludzkiemu, które wskazano powyżej, a o których mówi art. 4. ust. 1. pkt 3. i 4. Ustawy, w tym: broń biała, kusze i przedmioty przeznaczone do obezwładniania osób za pomocą energii elektrycznej, można posiadać na podstawie pozwolenia na broń wydanego przez właściwego ze względu na miejsce stałego pobytu zainteresowanej osoby lub siedzibę zainteresowanego podmiotu komendanta powiatowego Policji (art. 9. ust. 3. Ustawy).
Broń pneumatyczną można posiadać na podstawie karty rejestracyjnej broni pneumatycznej wydanej przez właściwego ze względu na miejsce stałego pobytu zainteresowanej osoby lub siedzibę zainteresowanego podmiotu komendanta powiatowego Policji (art. 9. ust. 3. Ustawy). Jak więc widać broń pneumatyczna nie podlega certyfikacji w znaczeniu konieczności uzyskania przez posiadacza pozwolenia na posiadanie broni, a jedynie rejestracji przez właściwego komendanta powiatowego Policji.
Wiemy już kto wydaje pozwolenie na broń i jakiego rodzaju, ten sam podmiot prowadzi rejestry broni, podlegającej wyłącznie rejestracji. Skupmy się zatem na kwestii komu i po co wydaje się w Polsce pozwolenie na posiadanie broni.
Art. 10. Ustawy w swoim ust. 1. wskazuje „Właściwy organ Policji wydaje pozwolenie na broń, jeżeli wnioskodawca nie stanowi zagrożenia dla samego siebie, porządku lub bezpieczeństwa publicznego oraz przedstawi ważną przyczynę posiadania broni.”
Art. 10. Ustawy w ust. 2. precyzuje 8 celów wydawania pozwolenia na broń katalogując je jako służące:
1. ochronie osobistej,
2. ochronie osób i mienia,
3. łowiectwu,
4. uprawianiu sportu,
5. rekonstrukcjom historycznym,
6. kolekcjonerstwu,
7. gromadzeniu pamiątek,
8. szkoleniu.
Jednak używając sformułowania „w szczególności” ustawodawca nie zamknął tego katalogu i może on by przez organ wydający pozwolenie na broń dowolnie rozszerzony.
Najwięcej kontrowersji wzbudza określenie „ważnej przyczyny”, jako podstawy wystąpienia z wnioskiem o wydanie pozwolenia na broń. Ustawodawca w art. 10 ust. 3. Ustawy wskazał niektóre z przykładów tejże „ważnej przyczyny” pozostawiając jednak ten katalog otwarty używając stwierdzenia „w szczególności”.
Polska Ustawa jako przykłady ważnej przyczyny wskazuje:
1. stałe, realne i ponadprzeciętne zagrożenie życia, zdrowia lub mienia – dla pozwolenia na broń do celów ochrony osobistej, a także osób i mienia,
2. posiadanie uprawnień do wykonywania polowania, ustalonych na podstawie odrębnych przepisów – dla pozwolenia na broń do celów łowieckich,
3. udokumentowane członkostwo w stowarzyszeniu o charakterze strzeleckim, posiadanie kwalifikacji sportowych, oraz licencji właściwego polskiego związku sportowego – dla pozwolenia na broń do celów sportowych,
4. udokumentowane członkostwo w stowarzyszeniu, którego statutowym celem jest organizowanie rekonstrukcji historycznych oraz zaświadczenie potwierdzające czynny udział w działalności statutowej – dla pozwolenia na broń do celów rekonstrukcji historycznych,
5. udokumentowane członkostwo w stowarzyszeniu o charakterze kolekcjonerskim – dla pozwolenia na broń do celów kolekcjonerskich,
6. udokumentowane nabycie broni w drodze spadku, darowizny lub wyróżnienia – dla pozwolenia na broń do celów pamiątkowych,
7. posiadanie uprawnień, określonych w odrębnych przepisach do prowadzenia szkoleń o charakterze strzeleckim oraz udokumentowane zarejestrowanie działalności gospodarczej w zakresie szkoleń strzeleckich – dla pozwolenia na broń do celów szkoleniowych.
Ustawa uzależnia także rodzaj posiadanej broni od celu jakiemu ma on służyć, i tak dla celu:
1. ochrony osobistej:
a. broń palna: bojowa, gazowa, alarmowa w postaci pistoletów lub rewolwerów centralnego zapłonu o kalibrach od 6 mm do 12 mm,
b. przedmioty przeznaczone do obezwładniania osób za pomocą energii elektrycznej o średniej wartości prądu w obwodzie przekraczającej 10 mA,
c. miotacze gazu obezwładniającego;
2. ochrony osób i mienia:
a. takie same, jak do celów ochrony osobistej, a dodatkowo,
b. pistolety sygnałowe,
c. pistolety maszynowe o kalibrze od 6 mm do 12 mm,
d. strzelby powtarzalne o kalibrze wagomiarowym 12,
e. karabinki samoczynne o kalibrze od 5,45 mm do 7,62 mm;
3. łowieckiego – uregulowane w Rozporządzeniu Ministra Środowiska z 23 marca 2005 r. w sprawie szczegółowych warunków wykonywania polowania i znakowania tusz (Dz.U. 2005 r. Nr 61 poz. 548, z późn. zm.):
a. myśliwska broń palna długa centralnego zapłonu, o lufach gwintowanych lub gładkich, z wyłączeniem broni czarnoprochowej, pistoletów i rewolwerów, z której po maksymalnym załadowaniu można oddać najwyżej sześć pojedynczych strzałów, z tym że do magazynka broni samopowtarzalnej można załadować jednorazowo najwyżej dwa naboje (§ 3. ust. 1. w/w. Rozporządzenia),
b. używana do polowania broń myśliwska o lufach gwintowanych musi posiadać kaliber minimum 5,6 mm i być przeznaczona do strzelania amunicją charakteryzującą się energią pocisku nie mniejszą niż 1000 J w odległości 100 m od wylotu lufy (§ 3. ust. 2. w/w. Rozporządzenia),
c. przy polowaniach na zwierzynę grubą, z wyłączeniem łosi i jeleni byków, dozwolone jest także użycie broni gładkolufowej oraz myśliwskich naboi kulowych, a także użycie broni myśliwskiej o lufach gwintowanych przeznaczonej do strzelania amunicją myśliwską charakteryzującą się energią pocisku nie mniejszą niż 1000 J w odległości 100 m od wylotu lufy, oraz naboi myśliwskich z pociskami półpłaszczowymi
Przedmiotowe Rozporządzenie bardzo szczegółowo wskazuje rodzaje broni palnej używanej do polowań z wyszczególnieniem, jakiego rodzaju broni palnej można używać przy polowaniach na poszczególne rodzaje zwierząt. Jednak z uwagi na szczegółowość tej materii, zainteresowani powinni sięgnąć do § 3. wskazanego Rozporządzenia.
4. sportowego – broń palna:
a. bocznego zapłonu z lufami gwintowanymi, o kalibrze do 6 mm,
b. centralnego zapłonu z lufami gwintowanymi, o kalibrze do 12 mm,
c. gładkolufowa,
d. przystosowana do strzelania wyłącznie przy pomocy prochu czarnego (dymnego);
5. szkoleniowego – wszystkie wymienione powyżej;
6. rekonstrukcji historycznych – broń alarmowa albo inna broń palna, konstrukcyjnie przeznaczona do strzelania wyłącznie amunicją ślepą, w tym broń samoczynna;
7. kolekcjonerskiego lub pamiątkowego – wszystkie wymienione powyżej.
Zgodnie z przepisami prawa polskiego, nie można uzyskać pozwolenia na broń szczególnie niebezpieczną w postaci:
1. samoczynnej broni palnej, zdolnej do rażenia celów na odległość – pod tym pojęciem należy rozumieć różnego rodzaju karabinki o kalibrze od 5,45 mm do 7,62 mm i pistolety maszynowe o kalibrze od 6 mm do 12 mm, (vide: prawomocny Wyrok WSA w Warszawie z 25 września 2018 r. /II OSK 21/18/),
2. broni palnej wytworzonej lub przerobionej w sposób pozwalający na zatajenie jej przeznaczenia, a także broni imitującej inne przedmioty,
3. broni palnej wyposażonej w tłumik huku lub przystosowanej do strzelania z użyciem tłumika huku, z wyłączeniem pozwolenia na broń do celów łowieckich, która musi zostać użyta do wykonania odstrzału sanitarnego,
4. broni palnej, której nie można wykryć przy pomocy urządzeń przeznaczonych do kontroli osób i bagażu. (art. 10. ust. 5. Ustawy)
Na terenie Rzeczypospolitej Polskiej zabronione jest także posiadanie amunicji szczególnie niebezpiecznej w postaci:
1. amunicji z pociskami wypełnionymi materiałami wybuchowymi, zapalającymi albo innymi substancjami, których działanie zagraża życiu lub zdrowiu oraz pocisków do takiej amunicji,
2. amunicji z pociskami pełnopłaszczowymi zawierającymi rdzeń wykonany z materiału twardszego niż stop ołowiu,
3. amunicji z pociskami podkalibrowymi, z płaszczem lub elementem wiodącym wykonanym z tworzyw sztucznych, z wyłączeniem amunicji przeznaczonej do strzelania z broni gładkolufowej,
4. amunicji wytworzonej niefabrycznie, w tym także takiej, do której wytworzenia wykorzystywane są fabrycznie nowe elementy amunicji, z wyłączeniem amunicji wytwarzanej na własny użytek przez osoby posiadające pozwolenie na broń myśliwską, sportową lub kolekcjonerską (art. 10. Ust. 6. Ustawy).
Wydając pozwolenie na broń właściwy organ Policji może:
1. ograniczyć lub wykluczyć możliwość jej noszenia, co potwierdza się w legitymacji posiadacza broni (art. 10. ust. 7 Ustawy),
2. wyrazić zgodę na noszenie broni posiadanej do celów kolekcjonerskich lub pamiątkowych (art. 10. ust. 7. Ustawy), których noszenie na podstawie wskazanego przepisu jest zabronione z mocy Ustawy,
Pamiętać należy, że jako noszenie broni Ustawa definiuje „każdy sposób przemieszczania załadowanej broni przez osobę posiadającą broń” (art. 10. Ust. 7).
Zgodnie z prawem polskim „Pozwolenie na broń wydawane jest w drodze decyzji administracyjnej, w której określa się cel, w jakim zostało wydane oraz rodzaj i liczbę egzemplarzy broni.” (art. 12. ust. 1. Ustawy).
Kiedy mamy już w ręce pozwolenie na broń można przystąpić do jej zakupu, którego można dokona w specjalistycznym sklepie stacjonarnym, jak również za pomocą środków porozumiewania się na odległość, np. internet (art. 12a. Ustawy).
Kiedy już kupimy wymarzony karabin, pistolet lub rewolwer, etc. musimy go zarejestrować w ciągu pięciu dni od dnia nabycia u właściwego komendanta Policji.
Obowiązek rejestracji nabytej broni nie dotyczy:
1. gromadzonej w zbiorach muzealnych,
2. pozostającej w dyspozycji przedsiębiorców dokonujących obrotu bronią i amunicją na podstawie koncesji, o ile jest to związane bezpośrednio z prowadzoną działalnością,
3. pozostającej w dyspozycji przedsiębiorców świadczących usługi rusznikarskie, o ile jest to związane bezpośrednio z prowadzoną działalnością,
4. przekazanej w celu pozbawienia jej cech użytkowych,
5. przekazanej w celu potwierdzenia pozbawienia jej cech użytkowych,
6. w postaci przedmiotów przeznaczonych do obezwładniania osób za pomocą energii elektrycznej o średniej wartości prądu w obwodzie nieprzekraczającej 10 mA,
7. w postaci ręcznych miotaczy gazu obezwładniającego,
8. palnej rozdzielnego ładowania, wytworzonej przed rokiem 1885 oraz replik tej broni (dotyczy broni na tzw. „czarny proch”),
9. palnej alarmowej o kalibrze do 6 mm.
Powyższe reguluje art. 13. ust. 1. Ustawy.
W świetle tego przepisu obowiązek rejestracyjny broni dotyczy wyłącznie:
1. broni używanej w celach sportowych, szkoleniowych lub rekreacyjnych na strzelnicy działającej na podstawie zezwolenia właściwego organu,
2. broni palnej sygnałowej i alarmowej używanej do celów wzywania pomocy, ratowniczych i poszukiwawczych,
3. brani palnej sygnałowej używanej przez osoby uprawnione do sygnalizacji zawodnikom rozpoczęcia konkurencji sportowej w trakcie zawodów sportowych, jeżeli wymaga ona takiej sygnalizacji (coraz rzadsze z uwagi na wypieranie takich sposobów przez elektroniczne systemy sygnałowe),
4. broni palnej pozbawionej cech użytkowych,
5. broni pneumatycznej.
Warto zauważyć, że wielu nabywców broni pneumatycznej w celach rekreacyjnych (np. różnego rodzaju „wiatrówek”) nie dokonuje wymaganej rejestracji. Celowym wydaje się zmiana tego przepisu i nałożenie obowiązku rejestracyjnego na sprzedawcę broni, a nie nabywcę, poprawiłoby to skuteczność tego przepisu. Na chwilę pisania tej informacji ilość broni pneumatycznej będącej w rzeczywistym posiadaniu obywateli polskich pozostaje liczbą czarną.
Rejestracji broni nie może dokonać:
1. dla broni palnej pozbawionej cech użytkowych – osoba nie mająca ukończonych 18 lat,
2. dla broni pneumatycznej:
a. osoba nie mająca ukończonych 18 lat,
b. wykazująca:
– zaburzenia psychiczne lub o znacznie ograniczonej sprawności psychofizycznej,
– istotne zaburzenia funkcjonowania psychologicznego,
– uzależniona od alkoholu lub substancji psychoaktywnych,
– potrzebne jest stosowne zaświadczenie wydane przez upoważnionego do ich wydawania lekarza i psychologa,
c. skazana prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwa przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu – przy składaniu wniosku o rejestrację wnioskodawca musi przedłożyć informację z Krajowego Rejestru Karnego.
W przypadku odmowy rejestracji zgłoszonej broni Policja może za pokwitowaniem przyjąć tę broń do depozytu. W przypadku przejęcia broni do depozytu, koszty związane z deponowaniem broni ponosi osoba zgłaszająca broń do rejestracji (art. 13. ust. 9. Ustawy).
Pomimo zapisu „może… przyjąć… broń do depozytu” najczęściej norma ta przybiera formę dokonaną – „przyjmuje… broń do depozytu”.
Jeśli znamy już zasady rejestracji broni pneumatycznej, które są najsurowsze ze wszystkich zasad rejestracji broni – sprawdźmy jakie są zasady otrzymania pozwolenia na broń.
Zgodnie z art. 15. omawianej Ustawy, pozwolenia na broń nie wydaje się osobom:
1. niemającym ukończonych 21 lat – z wyjątkiem wydania pozwolenia na broń na wniosek szkoły, organizacji sportowej, Polskiego Związku Łowieckiego, stowarzyszenia obronnego, jednakże tylko na broń służącą do celów sportowych lub łowieckich,
2. z zaburzeniami psychicznymi, o których mowa w ustawie z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego (Dz. U. z 2020 r. poz. 685), lub o znacznie ograniczonej sprawności psychofizycznej,
3. wykazującym istotne zaburzenia funkcjonowania psychologicznego,
4. uzależnionym od alkoholu lub od substancji psychoaktywnych,
5. nieposiadającym miejsca stałego pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej,
6. stanowiącym zagrożenie dla siebie, porządku lub bezpieczeństwa publicznego, w tym:
a. skazanym prawomocnym orzeczeniem sądu za umyślne przestępstwo lub umyślne przestępstwo skarbowe,
b. skazanym prawomocnym orzeczeniem sądu za nieumyślne przestępstwo:
– przeciwko życiu i zdrowiu,
– przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji popełnione w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego albo gdy sprawca zbiegł z miejsca zdarzenia.
W związku z wyżej wskazanymi ograniczeniami, skonstatować można że ktoś musi ocenić stan zdrowia wnioskodawcy ubiegającego się o wydanie pozwolenia na broń.
Co zatem wchodzi w zakres badania i kto może je przeprowadzić?
Takie badanie lekarskie osoby ubiegającej się obejmuje ogólną ocenę stanu zdrowia, ze szczególnym uwzględnieniem układu nerwowego, stanu psychicznego, stanu narządu wzroku, słuchu i równowagi oraz sprawności układu ruchu. Przeprowadzone jest ono przez upoważnionego lekarza. Lekarz przeprowadzający to badanie kieruje osobę ubiegającą się na badania psychiatryczne i okulistyczne, a jeżeli uzna to za niezbędne także na inne badania specjalistyczne lub pomocnicze.
Badanie psychologiczne osoby ubiegającej się obejmuje w szczególności określenie poziomu rozwoju intelektualnego i opis cech osobowości, z uwzględnieniem funkcjonowania w trudnych sytuacjach, a także określenie poziomu dojrzałości społecznej tej osoby. Przeprowadzone jest ono przez upoważnionego psychologa. Zakres badania psychologicznego może zostać rozszerzony, jeżeli psycholog przeprowadzający to badanie uzna to za niezbędne do prawidłowego określenia sprawności psychologicznej osoby ubiegającej się o wydanie pozwolenia na broń.
Wykazy lekarzy upoważnionych i psychologów upoważnionych prowadzi komendant wojewódzki Policji.
Badania lekarskie i psychologiczne osoby ubiegającej się o wydanie pozwolenia na broń prowadzi są prowadzone na koszt osoby ubiegającej się o wydanie tego pozwolenia.
Zgodnie z art. 15e. ust. 2. Ustawy maksymalna opłata za badanie lekarskie lub maksymalna opłata za badanie psychologiczne wynoszą odpowiednio 15% kwoty przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w roku kalendarzowym poprzedzającym przeprowadzenie badania, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej „Monitor Polski” na podstawie art. 20 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 53, 252 i 568).
W 2022 roku koszt takiego badania wyniesie 848,60 zł za 1 badanie (5657,30 x 15% = 848,595 zł), tym samym łączny koszt w 2022 roku badania lekarskiego i psychologicznego wyniesie 1 697,20 zł (848,60 zł x 2 badania = 1 697,20 zł).
Zanim jednak udamy się na badanie warto sprawdzić, czy nie występuje u nas jeden ze stanów chorobowych wykluczających uzyskanie pozwolenia na broń. Wykaz tych stanów chorobowych zamieszczony jest w Załączniku do rozporządzenia Ministra Zdrowia z 23 grudnia 2005 r. w sprawie wykazu stanów chorobowych i zaburzeń funkcjonowania psychologicznego wykluczających możliwość wydania pozwolenia na broń i rejestracji broni (Dz.U. z 2006 r. Nr 2, poz. 14). Według powyższego załącznika nie można wydać pozwolenia na broń osobie wykazującej:
1. organiczne zaburzenia psychiczne włącznie z zespołami objawowymi,
2. zaburzenia psychiczne i zaburzenia zachowania spowodowane używaniem substancji psychoaktywnych, z wyłączeniem palenia tytoniu,
3. schizofrenia, zaburzenia typu schizofrenii (schizotypowe) i urojeniowe,
4. zaburzenia nastroju (afektywne),
5. zaburzenia nerwicowe lękowe, obsesyjno-kompulsyjne, dysocjacyjne, pod postacią somatyczną,
6. przewlekająca się reakcja na ciężki stres i zaburzenia adaptacyjne,
7. przewlekłe zaburzenia behawioralne związane z zaburzeniami fizjologicznymi i czynnikami fizycznymi z wyłączeniem dysfunkcji seksualnych niespowodowanych zaburzeniem organicznym ani chorobą somatyczną,
8. zaburzenia osobowości,
9. zaburzenia nawyków i popędów,
10. zaburzenia preferencji seksualnych (transwestytyzm fetyszystyczny, ekshibicjonizm, oglądactwo, pedofilia, sadomasochizm);
11. upośledzenie umysłowe,
12. całościowe zaburzenia rozwojowe,
13. zaburzenia zachowania i emocji rozpoczynające się zwykle w dzieciństwie i wieku młodzieńczym.
Obowiązek udokumentowania spełnienia powyższych warunków, w szczególności braku występowania wskazanych w pkt 2 – 4 spoczywa na osobie, która składa wniosek o wydanie pozwolenia na broń. Stosowne orzeczenia wydają upoważnieni lekarze i psycholodzy. Przedkładane razem z wnioskiem orzeczenie lekarskie lub psychologiczne nie może być wydane wcześniej niż na 3 miesiące przed dniem złożeniem wniosku o wydanie pozwolenia na broń.
Osoba posiadająca już ważne pozwolenie na broń musi raz na pięć lat przedstawić właściwemu organowi Policji stosowne orzeczenia lekarskie i psychologiczne informująca, że przesłanki wskazane przy ubieganiu się o wydanie pozwolenia na broń nie uległy zmianie.
Warto pamiętać, że zgodnie z art. 15h. Ustawy, od orzeczenia lekarskiego lub psychologicznego przysługuje nam odwołanie, które wnosi się na piśmie w terminie 30 dni od dnia doręczenia orzeczenia, za pośrednictwem lekarza lub psychologa, który wydał orzeczenie, do jednego z podmiotów odwoławczych, którymi są:
1. wojewódzkie ośrodki medycyny pracy, a w przypadku gdy odwołanie dotyczy orzeczenia lekarskiego wydanego w wojewódzkim ośrodku medycyny pracy – instytuty badawcze w dziedzinie medycyny pracy,
2. jednostki służby medycyny pracy podmiotów leczniczych utworzonych i wyznaczonych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych,
3. podmioty lecznicze utworzone i wyznaczone przez Ministra Obrony Narodowej.
W przypadku złożenia stosownego odwołania o decyzji lekarza lub psychologa przekazuje on je wraz z dokumentacją badań do podmiotu odwoławczego w terminie 7 dni od dnia otrzymania odwołania. Badanie w trybie odwołania przeprowadza się w terminie 30 dni od dnia otrzymania odwołania, a jego koszty ponosi odwołujący się od decyzji. Pamiętać trzeba, że orzeczenie lekarskie lub psychologiczne wydane w trybie odwołania jest ostateczne.
To jeszcze nie koniec formalności związanych z ubieganiem się o pozwolenie na broń, gdyż zgodnie z art. 16. ust. 1 Ustawy „Osoba, która występuje z podaniem o wydanie pozwolenia na broń, jest obowiązana zdać egzamin przed komisją powołaną przez właściwy organ Policji ze znajomości przepisów dotyczących posiadania i używania danej broni oraz z umiejętności posługiwania się tą bronią.” Wskazany egzamin jest odpłatny i składa się z dwóch części:
1. pierwsza – teoretyczna, dotycząca znajomości przepisów w zakresie zgodnego z prawem posiadania i używania danej broni, i obejmuje sprawdzenie znajomości przepisów:
a. ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji oraz przepisów wydanych na jej podstawie,
b. ustawy z dnia 16 kwietnia 1969 r. Kodeks karny dotyczących przestępstw związanych z bronią,
i przeprowadza się ją w formie testu, składającego się z 10 pytań.
Warunkiem zdania teoretycznej części egzaminu jest udzielenie przez zdającego prawidłowej odpowiedzi na wszystkie pytania.
(Rozporządzenie Ministra Spraw wewnętrznych i Administracji z dnia 20 marca 2000 r. w sprawie egzaminu ze znajomości przepisów dotyczących posiadania broni oraz umiejętności posługiwania się bronią – Dz.U. z 2017 r. poz. 1756),
2. druga – praktyczna, dotycząca umiejętności posługiwania się tą bronią, którą przeprowadza się na strzelnicy i obejmuje sprawdzenie przestrzegania szczegółowych zasad zachowania bezpieczeństwa na strzelnicy, umiejętności prawidłowego rozkładania i składania, ładowania i rozładowywania danej broni, postępowania z bronią niesprawną w stopniu uniemożliwiającym dalsze strzelanie, określenia części broni oraz przeprowadzenie sprawdzianu strzeleckiego z użycia danego rodzaju broni.
UWAGI:
1. W przypadku nie zaliczenia części teoretycznej, wnioskodawca nie jest dopuszczany do części praktycznej.
2. W przypadku nie zaliczenia części praktycznej, możliwe jest przystąpienie do egzaminu poprawkowego.
3. Sprawdzianu strzeleckiego nie przeprowadza się w przypadku broni sygnałowej.
Egzamin jest odpłatny, a stawki odpłatności za egzaminy są zróżnicowane i uzależnione od celu, w jakim ma być wydane pozwolenie na broń, i tak dla pozwolenia na broń wydawanego w celu:
1. ochrony osobistej – 500 zł,
2. sportowym – 800 zł,
3. kolekcjonerskim – 1 150 zł,
4. pamiątkowym – 550 zł,
5. szkoleniowym – 1 000 zł (UWAGA: szkoleniowy dla nauczycieli realizujących w szkołach lub szkołach wyższych zajęcia z przysposobienia obronnego wynosi 100 zł),
6. innym – 600 zł.
Jak widać z powyższego samo wydanie pozwolenia na broń będzie w 2022 roku kosztowało nie mniej niż 2 197,20 zł. Do tego dochodzi zakup broni, której ceny zaczynają się od 2 000 zł. Legalne posiadanie w Polsce broni palnej wiąże się więc z wydatkowaniem kwoty nie mniejszej niż 4 200 zł.
Wyboista droga do uzyskania pozwolenia na broń za nami i wreszcie posiadamy upragnioną tzw. „czerwoną książeczkę” (pozwolenie na broń).
Trudno się jednak nią powszechnie chwalić, albowiem:
1. właściwy organ Policji może w pozwoleniu na broń ograniczyć lub wykluczyć możliwość jej noszenia (art. 10. ust. 7. Ustawy), które rozumiane jest jako każdy sposób przemieszczania załadowanej broni przez osobę posiadającą broń (art. 10. ust. 9. Ustawy),
2. zabronione jest noszenie broni posiadanej na podstawie pozwolenia do celów kolekcjonerskich lub pamiątkowych bez zgody właściwego organu Policji (art. 10. ust. 8. Ustawy).
Należy mieć pamiętać, że raz otrzymanego pozwolenia na broń lub karty rejestracyjnej broni nie wolno nam utracić poprzez jej zgubienie lub kradzież.
Pozwolenie na broń może zostać cofnięte, jak również karta rejestracyjna broni może zostać przez właściwy organ Policji unieważniona.
Zdarza się to wówczas, gdy osoba posiadająca już pozwolenie na broń naruszyła:
1. warunki określone w pozwoleniu na broń, w zakresie zawartego w pozwoleniu na broń ograniczeniu lub zabronieniu jej noszenia (art. 17. ust. 1. pkt 1) w zw. z art. 10 ust. 7 Ustawy),
2. obowiązek rejestracji broni w ciągu 5 dni od dnia nabycia – dotyczy broni: używanej w celach sportowych, szkoleniowych lub rekreacyjnych na strzelnicy działającej na podstawie zezwolenia właściwego organu; sygnałowej i alarmowej używanej do celów wzywania pomocy, ratowniczych, poszukiwawczych oraz przez osoby uprawnione do sygnalizacji zawodnikom rozpoczęcia konkurencji sportowej w trakcie zawodów sportowych, jeżeli wymaga ona takiej sygnalizacji; pozbawionej cech użytkowych i pneumatycznej, (art. 17. ust. 1. pkt 2) w zw. z art. 13. ust. 1 w zw. z art. 11. Ustawy),
3. obowiązek zawiadomienia o utracie broni niezwłocznie, nie później jednak niż w ciągu 24 godzin od chwili stwierdzenia utraty broni (art. 17. ust. 1. pkt 3) w zw. z art. 25. Ustawy),
4. zakaz przemieszczania się z rozładowaną bronią albo nosi broń, znajdując się w stanie po użyciu alkoholu, środka odurzającego lub substancji psychotropowej albo środka zastępczego (art. 17. ust. 1. pkt 4) Ustawy),
5. zasady przechowywania oraz ewidencjonowania broni i amunicji oraz ich noszenia w sposób uniemożliwiający dostęp do nich osób nieuprawnionych lub osób trzecich (art. 17. ust. 1. pkt 5) w zw. z art. 32. Ustawy).
Również w przypadku naruszenia wskazanych powyżej obowiązków rejestracyjnych broni lub przemieszczania się z bronią w stanie ograniczonej poczytalności, osobom posiadającym zarejestrowaną broń pneumatyczną unieważnia się kartę rejestracyjną broni (art. 17. ust. 1. pkt 2) Ustawy).
Natomiast wobec osób posiadających pozwolenie na broń w przypadku przemieszczania się z bronią (nawet rozładowaną) w stanie ograniczonej poczytalności – po spożyciu alkoholu, środka odurzającego lub substancji psychotropowej albo środka zastępczego – właściwy organ Policji obligatoryjnie cofa wydane już pozwolenie na broń (art. 17. ust. 3. Ustawy).
Cofnięcie uprawnień (pozwolenia na broń) następuje także w przypadku, gdy osoba posiadająca pozwolenie na broń nie przedstawi – raz na 5 lat – orzeczenia lekarskiego i psychologicznego, stwierdzającego, że:
1. nie mają zaburzeń psychicznych lub znacznie ograniczających sprawność psychofizyczną,
2. nie wykazują istotnych zaburzeń funkcjonowania psychologicznego,
3. wykazują uzależnienie od alkoholu lub od substancji psychoaktywnych,
i potwierdzające, że mogą dysponować bronią, wystawione nie wcześniej niż 3 miesiące przed upływem tego terminu (art. 17. ust. 4. w zw. z art. 15. ust. 3. w zw. z art. 15. ust. 1. pkt 2) – 4) Ustawy).
Dodatkowo właściwy organ Policji jest na mocy Ustawy zobligowany do cofnięcia już wydanego pozwolenia na broń w przypadku naruszenia przez osobę posiadającą pozwolenie:
1. warunków określonych w pozwoleniu na broń dotyczących możliwości jej noszenia (art. 18. ust. 1. pkt 1) w zw. z art. 10 ust. 7. Ustawy),
2. należy do kręgu osób które:
a. posiadających zaburzenia psychiczne lub znacznie ograniczających sprawność psychofizyczną,
b. wykazują istotne zaburzenia funkcjonowania psychologicznego,
c. wykazują uzależnienie od alkoholu lub od substancji psychoaktywnych
(art. 18. ust. 1. pkt 2) w zw. z art. 15. ust. 1. pkt 2) – 4) Ustawy),
3. naruszyła obowiązek zawiadomienia o utracie broni niezwłocznie, nie później jednak niż w ciągu 24 godzin od chwili stwierdzenia utraty broni (art. 18. ust. 1. pkt 3) w zw. z art. 25. Ustawy),
4. przemieszcza się z rozładowaną bronią albo nosi broń, znajdując się w stanie po użyciu alkoholu, środka odurzającego lub substancji psychotropowej albo środka zastępczego (art. 18. ust. 1. pkt 4) Ustawy).
Także karta rejestracyjna broni pneumatycznej musi być obligatoryjnie cofnięta przez właściwy organ Policji w przypadku stwierdzenia, że osoba posiadająca taką broń należy do osób które:
1. posiadają zaburzenia psychiczne lub znacznie ograniczające sprawność psychofizyczną,
2. wykazują istotne zaburzenia funkcjonowania psychologicznego,
3. wykazują uzależnienie od alkoholu lub od substancji psychoaktywnych
(art. 18. ust. 3. W zw. z art. 18. Ust. 1. pkt 2) – 4) w zw. z art. 15. ust. 1. pkt 2) – 4) Ustawy),
Oprócz wyżej wskazanych obligatoryjnych przypadków cofnięcia pozwolenia na broń, istnieją także fakultatywne przesłanki utraty tego uprawnienia.
Zgodnie z art. 18. ust. 5. Ustawy do przesłanek tych należą naruszenia przez osobę posiadającą pozwolenie na broń:
1. obowiązku rejestracji broni w ciągu 5 dni od dnia jej nabycia (art. 18. ust. 5. pkt 1) w zw. z art. 13. ust. 1. Ustawy),
2. obowiązku poddania się raz na 5 lat badaniom lekarskim i psychologicznym i przedstawienia orzeczeń lekarskiego i psychologicznego, stwierdzające że dana osoba należy do osób które:
a. posiadają zaburzenia psychiczne lub znacznie ograniczające sprawność psychofizyczną,
b. wykazują istotne zaburzenia funkcjonowania psychologicznego,
c. wykazują uzależnienie od alkoholu lub od substancji psychoaktywnych
i potwierdzające, że mogą dysponować bronią, wydane przez lekarza upoważnionego i psychologa upoważnionego, wystawione nie wcześniej niż 3 miesiące przed upływem tego terminu (art. 18. ust. 5. pkt 2) w zw. z art. 15. ust. 3.–5. Ustawy),
3. obowiązku zawiadomienia właściwego organu Policji o zmianie miejsca stałego pobytu pisemnie, w terminie 14 dni od dnia zmiany miejsca stałego pobytu, organ Policji właściwy ze względu na nowe miejsce stałego pobytu (art. 18. ust. 5. pkt 3) w zw. z art. 26. Ustawy),
4. zasad przechowywania, noszenia oraz ewidencjonowania broni i amunicji w sposób uniemożliwiający dostęp do nich osób nieuprawnionych (art. 18. ust. 5. pkt 4) w zw. z art. 32. Ustawy),
5. wymogu uzyskania zgody właściwego organu Policji na wywóz broni i amunicji za granicę (art. 18. ust. 5. pkt 5) w zw. z art. 38. Ustawy),
6. zasady używania broni palnej oraz innej broni zdolnej do rażenia celów na odległość wyłącznie w celach szkoleniowych i sportowych tylko na strzelnicach (art. 18. ust. 5. pkt 6) w zw. z art. 45. Ustawy),
7. zakazu użyczania broni osobie nieupoważnionej (art. 18. ust. 5. pkt 7) Ustawy).
Osobie posiadającej kartę rejestracyjną broni pneumatycznej można unieważnić wydaną kartę w przypadkach wskazanych powyżej w pkt 2. – 6. (art. 18. ust. 7. Ustawy).
W przypadku odebrania pozwolenia na broń lub karty rejestracji broni, osoba której to dotyczy, zobowiązana jest w terminie 7 dni od dnia otrzymania ostatecznej decyzji o cofnięciu pozwolenia na broń lub unieważnienia karty, do zwrotu dokumentów potwierdzających legalność posiadania broni i amunicji do właściwego organu Policji (art. 18. ust. 8. Ustawy).
Posiadana broń i amunicja oraz dokumenty, w świetle Ustawy może być odebrana przez Policję w przypadku ujawnienia, że osoba której wydano:
1. pozwolenie na broń:
a. nie przestrzega warunków określonych w pozwoleniu na broń dotyczących możliwości jej noszenia (art. 19. ust. 1. pkt 1) w zw. z art. 18. ust. 1. pkt 1) w zw. z art. 10 ust. 7. Ustawy),
b. należy do osób które:
– posiadają zaburzenia psychiczne lub znacznie ograniczające sprawność psychofizyczną,
– wykazują istotne zaburzenia funkcjonowania psychologicznego,
– wykazują uzależnienie od alkoholu lub od substancji psychoaktywnych,
(art. 19. ust. 1. pkt 1) w zw. z art. 18. ust. 1. pkt 2) Ustawy),
c. przemieszcza się z rozładowaną bronią albo nosi broń, znajdując się w stanie po użyciu alkoholu, środka odurzającego lub substancji psychotropowej albo środka zastępczego (art. 19. ust. 1. pkt 1) w zw. z art. 18. ust. 1. pkt 4) Ustawy),
d. naruszyła:
– obowiązek rejestracji broni w ciągu 5 dni od dnia jej nabycia,
– obowiązek poddania się raz na 5 lat badaniom lekarskim i psychologicznym i przedstawienia orzeczeń lekarskiego i psychologicznego, stwierdzające że dana osoba może dysponować bronią, wydane przez lekarza upoważnionego i psychologa upoważnionego, wystawione nie wcześniej niż 3 miesiące przed upływem tego terminu,
– obowiązek zawiadomienia właściwego organu Policji o zmianie miejsca stałego pobytu pisemnie, w terminie 14 dni od dnia zmiany miejsca stałego pobytu, organ Policji właściwy ze względu na nowe miejsce stałego pobytu,
– zasadę przechowywania, noszenia oraz ewidencjonowania broni i amunicji w sposób uniemożliwiający dostęp do nich osób nieuprawnionych,
– wymóg uzyskania zgody właściwego organu Policji na wywóz broni i amunicji za granicę,
– zasadę używania broni palnej oraz innej broni zdolnej do rażenia celów na odległość wyłącznie w celach szkoleniowych i sportowych tylko na strzelnicach,
– zakaz użyczania broni osobie nieupoważnionej
(art. 19. ust. 1. pkt 1) w zw. z art. 18. ust. 1. pkt 4) Ustawy).
2. kartę rejestracyjną broni pneumatycznej:
a. należy do osób które:
– posiadają zaburzenia psychiczne lub znacznie ograniczające sprawność psychofizyczną,
– wykazują istotne zaburzenia funkcjonowania psychologicznego,
– wykazują uzależnienie od alkoholu lub od substancji psychoaktywnych,
(art. 19. ust. 1. pkt 2) w zw. z art. 18. ust. 1. pkt 2) Ustawy),
b. przemieszcza się z rozładowaną bronią albo nosi broń, znajdując się w stanie po użyciu alkoholu, środka odurzającego lub substancji psychotropowej albo środka zastępczego (art. 19. ust. 1. pkt 2) w zw. z art. 18. ust. 1. pkt 4) Ustawy),
c. naruszyła obowiązek poddania się raz na 5 lat badaniom lekarskim i psychologicznym i przedstawienia orzeczeń lekarskiego i psychologicznego, stwierdzające że dana osoba może dysponować bronią, wydane przez lekarza upoważnionego i psychologa upoważnionego, wystawione nie wcześniej niż 3 miesiące przed upływem tego terminu (art. 19. ust. 1. pkt 2) w zw. z art. 18. ust. 5. pkt pkt 2) – 6) Ustawy)
– a zwłoka zagrażałaby bezpieczeństwu publicznemu (art. 19. ust. 1. Ustawy).
Decyzja w sprawie cofnięcia pozwolenia na broń, a także unieważnienie karty rejestracyjnej broni następuje w drodze decyzji administracyjnej (art. 20. Ustawy).
Jeśli cofnięto nam pozwolenie na broń lub unieważniono kartę rejestracyjną broni, to w świetle Ustawy zobowiązani jesteśmy do niezwłocznego zbycia broni i amunicji (art. 22. ust. 1. Ustawy).
Zbycia broni możemy dokonać za pośrednictwem przedsiębiorcy uprawnionego do obrotu bronią lub sprzedając ją osobie posiadającej pozwolenie na ten sam rodzaj broni (art. 22. ust. 2. w zw. z art. 21. ust. 1. Ustawy).
Jednak jeżeli posiada ona dla nas wartość emocjonalną i nie chcemy się jej pozbywać, a równocześnie pozostać prawym obywatelem, to czyniąc zadość Ustawie, w miejsce sprzedaży broni możemy oddać ją specjaliście celem pozbawienia jej cech użytkowych (art. 22. ust. 1a. Ustawy).
Jeśli natomiast nie uda nam się jej sprzedać w ciągu 30 dni, a nie chcemy pozbawiać broni jej cech użytkowych, to po 30 dniach zmuszeni jesteśmy oddać ją do depozytu Policji (art. 22. ust. 3. Ustawy).
Posiadając pozwolenie na broń, trzeba także pamiętać, że w przypadku jej utraty jesteśmy zobowiązani niezwłocznie, nie później jednak niż w ciągu 24 godzin od chwili stwierdzenia utraty broni, do zawiadomienia o tym Policji (art. 25. Ustawy).
W przypadku zmiany miejsca stałego pobytu, osoba posiadająca pozwolenie na broń lub posiadająca broń podlegającą rejestracji, która nie wymaga pozwolenia na broń, jest zobowiązana w razie zmiany miejsca stałego pobytu, do zawiadomienia o tym fakcie pisemnie, w terminie 14 dni od dnia zmiany miejsca stałego pobytu, organ Policji właściwy ze względu na nowe miejsce stałego pobytu (art. 26. Ustawy).
Dodatkowe obowiązki nałożone na posiadacza broni zostały wskazane w art. 32. Ustawy, który w ust. 1. mówi, że „Broń i amunicję należy przechowywać i nosić w sposób uniemożliwiający dostęp do nich osób nieuprawnionych.” To znaczy jaki?
Tu z pomocą przychodzi nam Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 26 sierpnia 2014 r. w sprawie przechowywania, noszenia oraz ewidencjonowania broni i amunicji (Dz.U. z 2014 r. poz. 1224.), które szczegółowo wskazuje warunki techniczne i sposoby przechowywania broni palnej i amunicji, również przechowywanej w celach kolekcjonerskich i pamiątkowych.
Zgodnie z przywołanym powyżej Rozporządzeniem broń palną przeznaczoną do ochrony osobistej nosi się w sposób jak najmniej widoczny, w kaburze przylegającej do ciała (§ 8. ust. 2. Rozporządzenia).
Natomiast broń palną nieprzeznaczoną do ochrony osobistej, o ile jest to możliwe, ze względu na jej ilość i wielkość, nosi się w sposób jak najmniej widoczny (§ 8. ust. 3. Rozporządzenia).
Broń palna przeznaczona do celów łowieckich w obwodach łowieckich powinna w czasie polowania być przenoszona w sposób określony w przepisach wydanych na podstawie art. 43 ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1995 r. – Prawo łowieckie (Dz. U. z 1995 r. poz. 147, z późn. 713, z późn. zm.).
Posiadając broń palną należy mieć cały czas na uwadze przepisy karne Ustawy mające na celu dyscyplinowanie posiadaczy tej broni.
I tak:
1. porzucenie broni palnej lub amunicji, przez jej posiadacza, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2 (art. 50. Ustawy),
2. posiadanie bez wymaganej rejestracji broni pneumatycznej albo zbywanie osobie nieuprawnionej broni pneumatycznej albo miotacza gazu obezwładniającego lub narzędzia albo urządzenia, którego używanie może zagrażać życiu lub zdrowiu, podlega karze aresztu albo grzywny (art. 51. ust. 1. Ustawy),
3. karze aresztu albo grzywny podlega także ten, kto:
a. nie dopełnia obowiązku rejestracji broni albo obowiązku zdania broni i amunicji do depozytu,
b. nie dopełnia obowiązku zawiadomienia Policji o utracie lub zbyciu innej osobie broni i amunicji do tej broni,
c. posiadając pozwolenie na broń lub posiadając broń podlegającą rejestracji, która nie wymaga pozwolenia na broń, nie dopełnia obowiązku pisemnego zawiadomienia właściwego organu Policji o zmianie miejsca stałego pobytu w terminie 14 dni od dnia zmiany miejsca stałego pobytu,
d. nosi broń, znajdując się w stanie po użyciu alkoholu, środka odurzającego lub substancji psychotropowych albo środka zastępczego,
e. przywozi na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z państwa niebędącego państwem członkowskim Unii Europejskiej broń lub amunicję bez wymaganego zaświadczenia właściwego konsula Rzeczypospolitej Polskiej lub nie dopełnia obowiązku pisemnego zgłoszenia przywozu broni lub amunicji przy przekraczaniu granicy,
f. wywozi za granicę, do państwa niebędącego państwem członkowskim Unii Europejskiej, broń lub amunicję bez zgody właściwego organu Policji lub zaświadczenia zastępującego pozwolenie na broń oraz uprawniającego do wywozu broni,
g. przywozi na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z państwa członkowskiego Unii Europejskiej albo wywozi z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej do państwa członkowskiego Unii Europejskiej broń palną lub amunicję, bez zgody przewozowej lub uprzedniej zgody przewozowej,
h. przywozi na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z państwa członkowskiego Unii Europejskiej inną broń niż broń palna, bez wymaganego zaświadczenia właściwego konsula Rzeczypospolitej Polskiej,
i. wywozi z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej do państwa członkowskiego Unii Europejskiej inną broń niż broń palna bez zgody właściwego organu Policji,
j. narusza zakaz przesyłania broni lub amunicji za pośrednictwem podmiotów
innych niż operatorzy świadczący usługi pocztowe,
k. przechowuje oraz nosi broń i amunicję w sposób umożliwiający dostęp do nich osób nieuprawnionych,
l. przewozi broń lub amunicję środkami transportu publicznego, nie spełniając warunku prawidłowego zabezpieczenia broni i amunicji,
m. przewozi broń i amunicję w kabinie pasażerskiego statku powietrznego, nie będąc osobą do tego upoważnioną na podstawie odrębnych przepisów,
n. nosi broń, naruszając ograniczenie lub wykluczenie możliwości jej noszenia określone przez właściwy organ Policji w pozwoleniu na broń, albo nosi broń, naruszając zakaz jej noszenia wprowadzony przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych,
o. używa w celach szkoleniowych lub sportowych broni zdolnej do rażenia celów na odległość poza strzelnicami,
p. narusza przepisy regulaminu określającego zasady zachowania bezpieczeństwa na strzelnicy,
q. nie dopełnił obowiązku zwrotu legitymacji osoby dopuszczonej do posiadania broni, legitymacji posiadacza broni, karty rejestracyjnej broni lub Europejskiej karty broni palnej,
r. nie przekazuje komendantowi wojewódzkiemu Policji właściwemu ze względu na miejsce polowania, imprezy sportowej lub rekonstrukcji historycznej pisemnej informacji o planowanej dacie i miejscu polowania, imprezy sportowej lub rekonstrukcji historycznej z udziałem cudzoziemców oraz przybliżonej liczbie uczestników biorących w nich udział
(art. 51. ust. 2. Ustawy).
Karze grzywny podlega także ten, kto posiada broń palną, nie mając przy sobie:
1. legitymacji posiadacza broni lub Europejskiej karty broni palnej albo innego dokumentu upoważniającego do posiadania broni,
2. legitymacji osoby dopuszczonej do posiadania broni i świadectwa broni
(art. 51. ust. 3. Ustawy).
W przypadku popełnienia tych wykroczeń Sąd może orzec dodatkowo przepadek broni i amunicji, chociażby przedmioty te nie stanowiły własności sprawcy (art. 51. Ust. 4. Ustawy).
Jak widać z powyższego posiadanie w Polsce broni palnej wiąże się z wieloma obostrzeniami, co powoduje że na do końca 2020 roku (ostatnie upublicznione przez Policję dane) wydano w Polsce 234 916 pozwoleń na broń, a we władaniu osób posiadających pozwolenie na broń pozostawało 587 853 szt. broni palnej.
Najwięcej wydano pozwoleń na broń w celach łowieckich – 130 448 pozwoleń (347 284 szt. broni). Na drugiej pozycji plasują się pozwolenia na broń w celach sportowych – 39 205 pozwoleń (102 588 szt. broni). Trzecią pozycję zajmują dopiero pozwolenia na broń w celu ochrony osobistej – 32 184 pozwolenia (36 689 szt. broni).
Najwięcej posiadanej w Polsce broni wiąże się z szeroko rozumianą rekreacją i sportem. Niecałe 14 % pozwoleń na broń dotyczących ochrony osobistej może świadczyć o tym, że w Polsce występuje jeden z najniższych w Europie wskaźnik przestępstw przeciwko życiu i zdrowiu, a większość Polek i Polaków czuje się bezpieczna.

Jak uzyskać nieodpłatną pomoc?
Z nieodpłatnej pomocy prawnej oraz nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego skorzystać może każda osoba fizyczna, która potwierdzi stosownym, pisemnym oświadczeniem, że nie jest
w stanie ponieść kosztów odpłatnej pomocy prawnej.
Do darmowych świadczeń uprawnione są także osoby fizyczne prowadzące jednoosobową działalność gospodarczą, niezatrudniające innych osób w ciągu ostatniego roku, co należy potwierdzić dodatkowym oświadczeniem. Oświadczenia trzeba wypełnić i złożyć prawnikowi lub doradcy obywatelskiemu na początku wizyty.
Każda osoba, która chce skorzystać z porady, powinna wcześniej umówić się na wybrany dzień i godzinę wizyty w konkretnym punkcie.
Rejestracji można dokonać telefonicznie pod numerem wskazanym na stronie internetowej starostwa lub urzędu miasta na prawach powiatu. Stosowny numer telefonu można znaleźć też w serwisie https://np.ms.gov.pl, gdzie w większości przypadków da się też dokonać samodzielnej rejestracji drogą elektroniczną na wybrany termin.
Podczas rejestracji nie trzeba podawać żadnych swoich danych osobowych, ani informować o sprawie, w której potrzebujemy pomocy lub konsultacji.

Opodatkowanie jednoosobowej działalności gospodarczej

Jedną z formą prowadzenia działalności gospodarczej w Polsce jest prowadzenie tzw. jednoosobowej działalności gospodarczej, a zatem jako osoba fizyczna, która prowadzi działalność gospodarczą pod określoną firmą, a co ujęte jest w rejestrze CEIDG (tj. Centralnej Ewidencji Działalności Gospodarczej). W przypadku prowadzenia tzw. jednoosobowej działalności gospodarczej, jednym z obowiązków jest niewątpliwie oprowadzanie właściwych podatków, tj. chociażby podatku od towarów i usług (podatek VAT), a także podatku dochodowego od osób fizycznych oraz oczywiście i pozostałych, stosownych podatków, zależnie od rodzaju podjętej działalności gospodarczej.

Niewątpliwie jednak najistotniejszym podatkiem jest podatek dochodowy od osób fizycznych (podatek PIT), a jego wysokość w przeważającej części zależna jest od wyboru jego formy (tj. formy opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych).

W tym miejscu niewątpliwie trzeba także zauważyć, iż formy te zmieniły się w zw. z wejściem w życie od dnia 01 stycznia 2022 r. tzw. Polskiego Ładua zatem obszernej nowelizacji wielu ustaw podatkowych.
Otóż, pierwszą z dopuszczalnych obecnie form opodatkowania przychodów jest opodatkowanie na zasadach ogólnych, czyli według skali podatkowej, która została uregulowana w art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Forma ta jest podstawową formą opodatkowania, co oznacza, że gdy podatnik nie wybierze innej formy, dochody osiągane przez niego z pozarolniczej działalności gospodarczej, będą podlegały opodatkowaniu na zasadach ogólnych, tj. po zsumowaniu z dochodami z innych źródeł i z uwzględnieniem 17% stawki odnoszonej do podstawy obliczenia stanowiącej nieco pomniejszoną (m.in. o składki na ubezpieczenie społeczne) sumę dochodów, czyli sumę różnic między przychodem a kosztami jego uzyskania. Jednak, gdy suma dochodów przekroczy 120 000 zł, wówczas nadwyżka ponad tę kwotę będzie opodatkowana według 32% stawki, a gdy suma ta nie przekroczy 30 000 zł nie będzie podlegała opodatkowaniu wcale.

Alternatywą dla powyższej formy opodatkowania jest tzw. podatek liniowy, tj. stawka podatkowa, która zawsze będzie wynosić 19%, a która odnosić się będzie tylko i wyłącznie do dochodu uzyskiwanego z pozarolniczej działalności gospodarczej. Co istotne, podatek taki nie podlega zsumowaniu z dochodami opodatkowanymi na zasadach ogólnych.
Powyższe oznacza więc, iż taka forma opodatkowania jest opłacalna dla osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą pod określoną firmą, które to osoby w 2022 r. osiągnął dochód na poziomie wyższym niż 135 090,00 zł. Zasadność skorzystania z takiego rozwiązania wynika nie tylko z faktu podwyższenia drugiego progu podatkowego z 85 528,00 zł do 120 000,00 zł, ale również ze zmian związanych z wymierzaniem składki zdrowotnej.

Ostatnią – na chwilę obecną – dopuszczalną formą opodatkowania, którą mogą wybrać osoby fizyczne prowadzące tzw. jednoosobowe działalności gospodarcze jest ryczałt od przychodów ewidencjonowanych, który z kolei uregulowano w ustawie z dnia 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne. Przy wyborze takiej formy opodatkowania istotnym jest fakt, iż podstawę opodatkowania stanowi przychód, w zw. z tym nie ma możliwości obniżenia go o koszty jego uzyskania – jest to bez wątpienia opłacalna forma opodatkowania w przypadku wystąpienia sytuacji, w której koszty nie są duże w odniesieniu do uzyskanego przychodu.
W tym miejscu należy jednak pamiętać, iż nie wszystkie osoby prowadzące tzw. jednoosobowe działalności gospodarcze mogą skorzystać z formy ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych, albowiem, m.in. z opodatkowania w tej formie nie mogą skorzystać przedsiębiorcy uzyskujący przychody z prowadzenia aptek, kupna i sprzedaży wartości dewizowych oraz handlu częściami i akcesoriami do pojazdów mechanicznych – a co wynika bezpośrednio z treści poszczególnych przepisów zawartych w w/w akcie prawnym. Dodatkowo, co również istotne, stawka „ryczałtu” jest zmienna, albowiem jest zależna od rodzaju prowadzonej działalności gospodarczej i może wynosić odpowiednio: 2%, 3%, 5,5%, 8,5%, 10%, 15% albo 17%.

Wreszcie, tytułem jedynie zasygnalizowania, warto także wspomnieć, że formą opodatkowania, której od początku 2022 r. nie mogą już wybrać prowadzący tzw. jednoosobową działalność gospodarczą, jest karta podatkowa, co nie oznacza, iż z takiej formy opodatkowania nie korzystają dalej przedsiębiorcy, którzy skorzystali z tej możliwości przed 01.2022 r.
Otóż, karta podatkowa charakteryzuje się tym, iż nie wymaga prowadzenia ksiąg rachunkowych, a podatnicy opłacają stałą kwotę podatku, która nie uwzględnia osiągniętych przychodów, a jedynie rodzaj i wielkość prowadzonej działalności. Z karty podatkowej (zgodnie z art 23 ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym) mogą skorzystać osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą. Podatnik, który rozlicza się na podstawie karty podatkowej nie może jednak prowadzić równocześnie innej pozarolniczej działalności gospodarczej, ani korzystać z usług osób, których nie zatrudnia na podstawie umowy o pracę (nie dotyczy usług specjalistycznych), a także jego małżonek nie może prowadzić działalności w tym samym zakresie.
Niezależnie od powyższego, podkreślić należy również, iż karta podatkowa dotyczyć może tylko wyłącznie określonych rodzajów działalności , m.in.: działalności usługowej lub wytwórczo – usługowej, w zakresie handlu detalicznego żywnością i artykułami nieżywnościowymi, usług transportowych, rozrywkowych, edukacyjnych, itd. (dokładny wykaz znajduje się w w/w akcie prawnym).

Podsumowując, wybór formy opodatkowania przychodów w zw. z prowadzeniem tzw. jednoosobowej działalności gospodarczej powinien być uzależniony od ich wysokości, a przede wszystkim, od wysokości kosztów ich uzyskania, a także rodzaju działalności, przy czym należy mieć również na uwadze, iż tego wyboru należy dokonać w terminie do 20. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym został uzyskany pierwszy w roku podatkowym przychód, lub do końca roku podatkowego, jeżeli pierwszy przychód uzyskano w grudniu roku podatkowego.

Jak uzyskać nieodpłatną pomoc?
Z nieodpłatnej pomocy prawnej oraz nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego skorzystać może każda osoba fizyczna, która potwierdzi stosownym, pisemnym oświadczeniem, że nie jest
w stanie ponieść kosztów odpłatnej pomocy prawnej.
Do darmowych świadczeń uprawnione są także osoby fizyczne prowadzące jednoosobową działalność gospodarczą, niezatrudniające innych osób w ciągu ostatniego roku, co należy potwierdzić dodatkowym oświadczeniem. Oświadczenia trzeba wypełnić i złożyć prawnikowi lub doradcy obywatelskiemu na początku wizyty.
Każda osoba, która chce skorzystać z porady, powinna wcześniej umówić się na wybrany dzień i godzinę wizyty w konkretnym punkcie.
Rejestracji można dokonać telefonicznie pod numerem wskazanym na stronie internetowej starostwa lub urzędu miasta na prawach powiatu. Stosowny numer telefonu można znaleźć też w serwisie https://np.ms.gov.pl, gdzie w większości przypadków da się też dokonać samodzielnej rejestracji drogą elektroniczną na wybrany termin.
Podczas rejestracji nie trzeba podawać żadnych swoich danych osobowych, ani informować o sprawie, w której potrzebujemy pomocy lub konsultacji.

Odpowiedzialność właścicieli posesji za odśnieżanie chodników

Zgodnie z ustawą z dnia z dnia 13 września 1996 r., o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, a konkretnie art. 5 ust. 1 ppkt. 4 - Właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i porządku przez uprzątnięcie błota, śniegu, lodu i innych zanieczyszczeń z chodników położonych wzdłuż nieruchomości, przy czym za taki chodnik uznaje się wydzieloną część drogi publicznej służącą dla ruchu pieszego położoną bezpośrednio przy granicy nieruchomości; właściciel nieruchomości nie jest obowiązany do uprzątnięcia chodnika, na którym jest dopuszczony płatny postój lub parkowanie pojazdów samochodowych.

Chodnik to wydzielona część drogi publicznej służąca dla ruchu pieszego, przylegająca bezpośrednio do granicy nieruchomości. Zgodnie z prawem budowlanym za bezpieczny dla użytkowników stan chodników, odpowiada właściciel lub zarządca nieruchomości. Powyższe ustawodawstwo przesądziło, iż za czystość chodników położonych wzdłuż prywatnych nieruchomości odpowiada właściciel lub zarządca działki i to na jego "barkach" spoczywa dbanie o to, by chodnik znajdował się we właściwym stanie. Szczególne znaczenie czystość chodnika ma w okresie jesienno-zimowym, kiedy należy się liczyć z faktem jego oblodzenia, czy też zaśnieżenia, które może doprowadzić osobę korzystającą z chodnika np. do upadku, co może rodzić odpowiedzialność właściciela lub zarządcy nieruchomości, nie tylko na gruncie kodeksu cywilnego, ale i też kodeksu wykroczeń.

I tak zgodnie z art. 415 kodeksu cywilnego osoba poszkodowana w wyniku np. nieszczęśliwego upadku, który przydarzył się na chodniku przy posesji, gdzie przechodziła, może żądać od jej właściciela odszkodowania na zasadach ogólnych, ponieważ jak wynika z powołanego wyżej art. "kto z winy swej wyrządził drugiemu szkodę, obowiązany jest do jej naprawienia." Tak więc właściciel nieruchomości przy której przebiega chodnik w przypadku wystąpienia zdarzenia w postaci kontuzji spowodowanej złym stanem chodnika musi liczyć się z odpowiedzialnością odszkodowawcza. Oczywiście istnieje z tego tytułu możliwość zabezpieczenie się przed tego typu odpowiedzialnością odszkodowawczą, poprzez zawarcie polisy ubezpieczonej z wybranym ubezpieczycielem świadczącym tego typu usługi.
Ponadto na gruncie kodeksu wykroczeń, a konkretnie art. 117, jeżeli właściciel lub zarządca nieruchomości, mając obowiązek utrzymania czystości i porządku w obrębie nieruchomości, (w tym przypadku, to też dotyczy chodnika) nie wykonuje swoich obowiązków, podlega karze grzywny do 1500 złotych albo karze nagany.

Jak uzyskać nieodpłatną pomoc?
Z nieodpłatnej pomocy prawnej oraz nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego skorzystać może każda osoba fizyczna, która potwierdzi stosownym, pisemnym oświadczeniem, że nie jest
w stanie ponieść kosztów odpłatnej pomocy prawnej.
Do darmowych świadczeń uprawnione są także osoby fizyczne prowadzące jednoosobową działalność gospodarczą, niezatrudniające innych osób w ciągu ostatniego roku, co należy potwierdzić dodatkowym oświadczeniem. Oświadczenia trzeba wypełnić i złożyć prawnikowi lub doradcy obywatelskiemu na początku wizyty.
Każda osoba, która chce skorzystać z porady, powinna wcześniej umówić się na wybrany dzień i godzinę wizyty w konkretnym punkcie.
Rejestracji można dokonać telefonicznie pod numerem wskazanym na stronie internetowej starostwa lub urzędu miasta na prawach powiatu. Stosowny numer telefonu można znaleźć też w serwisie https://np.ms.gov.pl, gdzie w większości przypadków da się też dokonać samodzielnej rejestracji drogą elektroniczną na wybrany termin.
Podczas rejestracji nie trzeba podawać żadnych swoich danych osobowych, ani informować o sprawie, w której potrzebujemy pomocy lub konsultacji.

Odliczenie darowizny od podatku

„Zięć nie rodzina” – regularnie żartują klienci kancelarii dowiadując się, że planowana przez nich darowizna nieruchomości nie będzie korzystać z całkowitego zwolnienia od podatku od spadków i darowizn. Wszakże popularne zwolnienie przewidziane w art. 4a ustawy z dnia 28.07.1983 r. o podatku od spadków i darowizn znajdzie zastosowanie w razie darowizny na rzecz małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, rodzeństwo, ojczyma i macochę, ale już nie na rzecz zięcia, synowej i teściów. Takie rozwiązanie może rodzić zdziwienie, ale z drugiej strony obowiązuje ono od 2007 r., co oznacza, że we wcześniejszym okresie nie mogły na nie liczyć również te osoby, które dzisiaj korzystają z tego zwolnienia. Warto dodać, że podatek od spadków i darowizn nie został wymyślony w ostatnich dziesięcioleciach, lecz już od czasów starożytnych państwo domagało się wysokich danin publicznych w razie nieodpłatnego wzbogacenia się tytułem dziedziczenia czy darowizny.

Obowiązująca w Polsce ustawa o podatku od spadków i darowizn obciąża tym podatkiem nie tylko spadkobierców i obdarowanych, ale również wzbogaconych tytułem zapisu testamentowego, polecenia darczyńcy lub spadkodawcy, zachowku, jeżeli uprawniony nie uzyskał go w postaci uczynionej przez spadkodawcę darowizny lub w drodze dziedziczenia albo w postaci zapisu, zasiedzenia, nieodpłatnego zniesienia współwłasności, nieodpłatnej: renty, użytkowania oraz służebności. Zgodnie z art. 1 ust. 2 wspomnianej ustawy podatkowi podlega również nabycie praw do wkładu oszczędnościowego na podstawie dyspozycji wkładem na wypadek śmierci oraz nabycie jednostek uczestnictwa na podstawie dyspozycji uczestnika funduszu inwestycyjnego otwartego albo specjalistycznego funduszu inwestycyjnego otwartego na wypadek jego śmierci. Zakres opodatkowania podatkiem od spadków i darowizn jest więc dużo szerszy niż wynika to z jego nazwy.

Ustawodawca zdaje sobie sprawę, że rozporządzenia majątkiem między członkami rodziny są naturalnym zjawiskiem społecznym o olbrzymim znaczeniu gospodarczym, dlatego nie tylko łagodniej traktuje rozporządzenia majątkiem między osobami bliskimi niż między osobami, których nie łączy więź rodzinna, ale jak wskazuje przykład powyższego całkowitego zwolnienia od podatku preferuje wręcz rozporządzenia majątkiem między najbliższymi krewnymi. Jednak im dalsze pokrewieństwo lub powinowactwo obciążenie podatkiem od spadków i darowizn wzrasta, ostatecznie przekraczając poziom 20 % wartości wzbogacenia (zob. art. 15 ust. 1 ustawy).

Zgodnie z art. 14 ustawy wysokość podatku ustala się w zależności od grupy podatkowej, do której zaliczony jest nabywca, przy czym jak już powiedziano zaliczenie do grupy podatkowej następuje według osobistego stosunku nabywcy do osoby, od której lub po której zostały nabyte rzeczy i prawa majątkowe.

Ustawa wyróżni trzy grupy podatkowe. Do I grupy zalicza małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, zięcia, synową, rodzeństwo, ojczyma, macochę i teściów. Do II grupy zstępnych rodzeństwa, rodzeństwo rodziców, zstępnych i małżonków pasierbów, małżonków rodzeństwa i rodzeństwo małżonków, małżonków rodzeństwa małżonków, małżonków innych zstępnych. Natomiast III grupa obejmuje innych nabywców.

Jak widać wspomniane na wstępie całkowite zwolnienie od podatku, przewidziane w art. 4a ustawy, nie obejmuje całej I grupy podatkowej. Można więc zrozumieć przywołane komentarze klientów kancelarii.

W typowej, nieskomplikowanej sytuacji, chcąc ustalić wysokość podatku od spadków i darowizn należnego od nabywcy zaliczonego do danej grupy w pierwszej kolejności należy ustalić tzw. „czystą wartość” wzbogacenia, którą zgodnie z art. 7 ust. 1 zd. 1 ustawy stanowi wartość nabytych rzeczy i praw majątkowych po potrąceniu długów i ciężarów, ustalona według stanu rzeczy i praw majątkowych w dniu nabycia i cen rynkowych z dnia powstania obowiązku podatkowego. Kolejne przepisy ustawy szczegółowo określają, jakie jeszcze wartości należy odliczyć od tzw. „czystej wartości” wzbogacenia. Przykładowo zgodnie z art. 7 ust. 3 ustawy do długów i ciężarów zalicza się również koszty leczenia i opieki w czasie ostatniej choroby spadkodawcy, jeżeli nie zostały pokryte za jego życia i z jego majątku, koszty pogrzebu spadkodawcy, łącznie z nagrobkiem, w takim zakresie, w jakim koszty te odpowiadają zwyczajom przyjętym w danym środowisku, jeżeli nie zostały pokryte z majątku spadkodawcy, z zasiłku pogrzebowego lub nie zostały zwrócone w innej formie, oraz koszty postępowania spadkowego, wynagrodzenie wykonawcy testamentu, obowiązki wykonania zapisów i poleceń zamieszczonych w testamencie, wypłaty z tytułu zachowku oraz inne obowiązki wynikające z przepisów Kodeksu cywilnego dotyczących spadków.

Ustaliwszy tzw. „czystą wartość” wzbogacenia powinniśmy następnie sprawdzić kwotę wolną od podatku, która zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy wynosi 9637 zł, jeżeli nabywcą jest osoba zaliczona do I grupy podatkowej, 7276 zł, jeżeli nabywcą jest osoba zaliczona do II grupy podatkowej, 4902 zł, jeżeli nabywcą jest osoba zaliczona do III grupy podatkowej.

Wspomina tzw. „czysta wartość” wzbogacenia to w rozumieniu ustawy podstawa opodatkowania. Zgodnie natomiast z art. 15 ust. 1 ustawy podatek oblicza się od nadwyżki podstawy opodatkowania ponad kwotę wolną od podatku, według skal przewidzianych w tym przepisie. Nie dotyczy to nabycia własności w drodze zasiedzenia, ponieważ w świetle art. 15 ust. 2 ustawy takie nabycie podlega opodatkowaniu w wysokości 7% podstawy opodatkowania, a przewidziane w art. 9 ust. 1 kwoty wolne od podatku nie mają w tym wypadku zastosowania.

Ustawodawca preferuje ponadto nieodpłatne wzbogacenia służące zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych podatników. Zgodnie z art. 16 ust. 1 ustawy w przypadku nabycia własności (współwłasności) budynku mieszkalnego lub lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość, spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego lub udziału w takim prawie, spółdzielczego prawa do domu jednorodzinnego albo udziału w takim prawie nie wlicza się do podstawy opodatkowania ich czystej wartości do łącznej wysokości nieprzekraczającej 110 m2 powierzchni użytkowej budynku lub lokalu. Przy czym nie dotyczy to nabycia dowolnym tytułem podlegającym opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn, ale wyłącznie w drodze dziedziczenia, zapisu zwykłego, zapisu windykacyjnego, dalszego zapisu, polecenia testamentowego, darowizny lub polecenia darczyńcy – jeżeli nabywcą jest osoba zaliczana do I grupy. W przypadku nabywców zaliczanych do II grupy ulga dotyczy już tylko nabycia w drodze dziedziczenia, zapisu zwykłego, zapisu windykacyjnego, dalszego zapisu lub polecenia testamentowego. Jeżeli natomiast nabywcą jest osoba z III grupy, może on skorzystać z omawianej ulgi w razie nabycia w drodze dziedziczenia, zapisu zwykłego, zapisu windykacyjnego, dalszego zapisu lub polecenia testamentowego przez osoby zaliczane do III grupy podatkowej, o ile sprawował opiekę nad wymagającym takiej opieki spadkodawcą, na podstawie pisemnej umowy z podpisem notarialnie poświadczonym, przez co najmniej dwa lata od dnia poświadczenia podpisów przez notariusza.

Wymaga podkreślenia, że zgodnie z art. 5 ustawy owiązek podatkowy ciąży na nabywcy własności rzeczy i praw majątkowych.

Ustawa przewiduje też różnorakie inne zwolnienia od podatku od spadków i darowizn, z których część również stanowi wyraz preferowania przez ustawodawcę zaspokajania potrzeb mieszkaniowych. Zgodnie bowiem z art. 4 ust. 1 pkt 5 ustawy zwalnia się od podatku nabycie w drodze dziedziczenia praw do wkładu mieszkaniowego w spółdzielni mieszkaniowej przez osobę zaliczoną do I lub II grupy podatkowej, jeżeli spełnia warunki określone w art. 16 ust. 2 pkt 2-5 oraz spółdzielcze prawo do tego lokalu będzie przysługiwało nabywcy wkładu przez okres co najmniej 5 lat od dnia jego ustanowienia; warunek ten uważa się za zachowany także w przypadku przeniesienia przez spółdzielnię własności tego lokalu na nabywcę.

Z kolei zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 1 zwalnia się od podatku nabycie własności gruntów, stanowiących gospodarstwo rolne pod warunkiem spełnienia szczegółowo wymienionych w tym przepisie warunków, a zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 12 ustawy zwolnieniem objęte jest również nabycie przez rolnika pojazdów rolniczych i maszyn rolniczych oraz części do tych pojazdów i maszyn pod warunkiem, że te pojazdy i maszyny rolnicze w ciągu 3 lat od daty otrzymania nie zostaną przez nabywcę sprzedane lub darowane osobom trzecim; niedotrzymanie tego warunku powoduje utratę zwolnienia.

Podatnicy podatku są obowiązani złożyć, w terminie miesiąca od dnia powstania obowiązku podatkowego, właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego zeznanie podatkowe o nabyciu rzeczy lub praw majątkowych według ustalonego wzoru (art. 17a ust. 1 zd. 1). Nie dotyczy to jednak przypadków, w których podatek jest pobierany przez płatnika (art. 17a ust. 2). Przy czym płatnikami podatku od dokonanej w formie aktu notarialnego darowizny, umowy nieodpłatnego zniesienia współwłasności lub ugody w tym przedmiocie, umowy nieodpłatnego ustanowienia służebności oraz umowy nieodpłatnego ustanowienia użytkowania – są notariusze (art. 18 ust. 1).

Oznacza to, że notariusz nie rozliczy podatku od spadków i darowizn od nabycia m.in. spadku. I to nawet wtedy, gdy ustalenie praw do spadku następuje w kancelarii notarialnej w drodze sporządzonego przez notariusza aktu poświadczenia dziedziczenia. Wynika to stąd, że postanowienia sądu w przedmiocie stwierdzenia nabycia spadku i akty poświadczenia dziedziczenia co do zasady nie wskazują jakichkolwiek składników majątkowych wchodzących w skład spadku, a jedynie przysługujące poszczególnym spadkobiercom udziały w całej masie spadkowej – obejmującej prawa i obowiązki majątkowe zmarłego. Te ostatnie, jak już powiedziano, zmniejszają tzw. „czystą wartość” wzbogacenia, a więc zmniejszają podstawę opodatkowania podatkiem od spadków i darowizn.

Należy powtórzyć i podkreślić, że to nie notariusz (tym bardziej sąd spadku) rozlicza podatek od spadku. Mało tego, zgodnie z art. 4a ust. 1 pkt 1 oraz art. 4a ust. 1a ustawy warunkiem skorzystania przez małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, rodzeństwo, ojczyma i macochę ze wspomnianego na wstępie całkowitego zwolnienia od podatku jest zgłoszenie nabycia własności rzeczy lub praw majątkowych właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego w terminie 6 miesięcy od dnia uprawomocnienia się orzeczenia sądu stwierdzającego nabycie spadku albo zarejestrowania przez notariusza w Rejestrze Spadkowym sporządzonego aktu poświadczenia dziedziczenia.

W pozostałych przypadkach (w których podatku nie rozlicza płatnik) zgodnie art. 4a ust. 1 pkt 1 ustawy warunkiem skorzystania ze zwolnienia z art. 4a ustawy jest zgłoszenie nabycia własności rzeczy lub praw majątkowych właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego w terminie 6 miesięcy od dnia powstania obowiązku podatkowego, określonego w art. 6 ustawy. Dalsze przepisy ustawy przewidują jednak wyjątki od tej zasady.

Częstym błędem w przypadku gdy przedmiotem nabycia tytułem darowizny lub polecenia darczyńcy są środki pieniężne – a wartość majątku nabytego łącznie od tej samej osoby w okresie 5 lat poprzedzających rok, w którym nastąpiło ostatnie nabycie, doliczona do wartości rzeczy i praw majątkowych ostatnio nabytych, przekracza kwotę wolną od podatku przewidzianą dla I grupy podatników – jest pomijanie przez osoby wymienione w art. 4a ust. 1, zamierzające skorzystać z przewidzianego w tym przepisie całkowitego zwolnienia od podatku, że warunkiem skorzystania z tego zwolnienia jest udokumentowanie otrzymania środków pieniężnych dowodem przekazania na rachunek płatniczy nabywcy, na jego rachunek, inny niż płatniczy, w banku lub spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej lub przekazem pocztowym, co w szczególności uniemożliwia skorzystanie z tego zwolnienia przez obdarowanych gotówką, a nie np. w drodze przekazu czy przelewu środków pieniężnych.

Powyższe uwagi, chociaż dotyczą tylko najbardziej typowych sytuacji, w których pojawia się opodatkowanie podatkiem od spadków i darowizn, potwierdzają, że nie jest to prosta materia. W szczególności nie wystarczy być bliskim krewnym osoby, dzięki której uzyskuje się nieodpłatne wzbogacenie, aby móc skorzystać z przewidzianych prawem zwolnień i ulg podatkowych. Nawet bowiem najbliższe pokrewieństwo nie zwalnia od konieczności złożenia deklaracji podatkowej – jeżeli podatku nie rozlicza notariusz – i dopełnienia szeregu związanych z tym obowiązków, w szczególności dochowania przewidzianych w ustawie terminów i przedłożenia we właściwym urzędzie skarbowym odpowiednich dokumentów. W razie wątpliwości nie należy zatem improwizować, lecz skonsultować je np. na infolinii Krajowej Informacji Skarbowej (KIS) albo z prawnikiem świadczącym nieodpłatną pomoc prawną.

Prawo do obrony koniecznej, a odpowiedzialność karna

Obrona konieczna jest najczęściej występującą w praktyce prawa karnego instytucją uchylającą odpowiedzialność karną czynu, który może wypełniać ustawowe znamiona przestępstwa. Mimo iż należy ona do podstawowych uprawnień przysługujących człowiekowi, to stosowanie jej w praktyce wywołuje wciąż ciągłe dyskusje i liczne kontrowersje. Przedmiotem żywego zainteresowania społecznego jest przede wszystkim zakres oraz sposób działań obronnych. O dynamiczności tej problematyki świadczy chociażby nawet ogromna liczba orzeczeń sądowych. Kwestia oceny zachowań uczestników zdarzeń (czynności sprawczych), w których może zaistnieć działanie w obronie koniecznej, przysparza wiele trudności niemal na każdym etapie postępowania organów ścigania oraz wymiaru sprawiedliwości. Każda sprawa jest bowiem odmienna, wymaga szczegółowej indywidualnej analizy okoliczności zdarzenia. Niewątpliwe zasady stosowania przedmiotowej instytucji podlegają ciągłym zmianom, które są wynikiem doświadczeń i ewolucji poglądów.

Pojęcie i istota obrony koniecznej
Polski „Kodeks karny” stawia obronę konieczną na czołowym miejscu wśród okoliczności wyłączających odpowiedzialność karną, tzw. kontratypy. Przez „kontratyp” należy rozumieć typową sytuację wyłączającą bezprawność kryminalną. Podczas gdy typ czynu zabronionego tworzy bezprawność kryminalną, to w tych wypadkach, gdy jest ona określona zbyt szeroko, kontratyp tę bezprawność uchyla. Czyn popełniony w warunkach kontratypu od początku jest pozbawiony cech bezprawności kryminalnej. Cechą charakterystyczną kontratypu jest kolizja dóbr. Powoływanie się na kontratypy jest niezbędne wówczas, gdy
w sytuacji kolizji dóbr jedno z nich musi zostać poświęcone, a działanie w ramach kontratypu realizuje znamiona czynu zabronionego.

Zgodnie z art. 25§1 k.k. „Nie popełnia przestępstwa, kto w obronie koniecznej odpiera bezpośredni, bezprawny zamach na jakiekolwiek dobro chronione prawem”. Zatem czyn podjęty w ramach obrony koniecznej nie jest przestępstwem, chociaż formalnie może wypełniać ustawowe znamiona czynu zabronionego, np. uszkodzenie ciała napastnika. Dla uznania dopuszczalności zastosowania omawianej instytucji w konkretnym stanie faktycznym, niezbędne jest łączne występowanie pięciu elementów; istnienie zamachu; bezpośredniość zamachu; bezprawność zamachu; zagrożenie zamachem jakiegokolwiek dobra chronionego prawem; współmierność sposobu obrony do niebezpieczeństwa zamachu.

Zamach oznacza takie zachowanie się człowieka, które stwarza niebezpieczeństwo dla dobra chronionego prawem, np. kradzież czy rozbój. Może on również polegać na zaniechaniu naruszającym lub zagrażającym dobru prawnemu, co uzasadnia podjęcie działań obronnych. Zgodnie z orzeczeniem Sądu Najwyższego także agresja słowna zmierzająca do wywołania zmiany w świecie zewnętrznym określana jest mianem zamachu. Z powyższego wynika, iż omawiane pojęcie należy rozumieć szeroko. Nie można pojmować go ściśle semantycznie w znaczeniu mechanicznego „zamachnięcia się” na kogoś ani utożsamiać z najgwałtowniejszą postacią zamachu, jaką jest „napad”, choć niewątpliwie w praktyce te właśnie formy są bardzo częste. Bezpośredniość zamachu oznacza, że ma on stanowić konkretne oraz aktualne niebezpieczeństwo dla dobra chronionego prawem. Chodzi tutaj zatem o ustalenie stosunku czasowego pomiędzy zamachem a akcją obronną zmierzającą do jego odparcia. Inaczej mówiąc, chodzi o zakreślenie granic czasowych poprzez określenie punktu początkowego i końcowego zamachu bezpośredniego, wobec którego wolno podjąć akcję obronną. Ów związek czasowy pomiędzy zamachem a obroną powinien być rozumiany w ten sposób, że zamach bezpośredni trwa tak długo, jak długo zachowanie napastnika stwarza niebezpieczeństwo dla określonego dobra prawnego. Należy także podkreślić, iż cecha bezpośredniości występuje już wtedy, gdy z zachowania napastnika w konkretnej sytuacji jednoznacznie można wywnioskować, że przystępuje on do ataku na konkretne dobro prawne. Czas trwania zamachu nie musi się zatem pokrywać z czasem realizacji przez napastnika znamion czynu zabronionego. Schylenie się po kamień czy tez sięganie po nóż z ewidentnym zamiarem ich użycia już uprawnia do obrony przed zamachem rozumianym w takich sytuacjach jako bezpośredni.

Bezprawność zamachu występuje wtedy, gdy zachowanie agresora jest sprzeczne z obowiązującym porządkiem prawnym. Dotyczy to nie tylko sprzeczności z prawem karnym, ale także z prawem cywilnym, np. naruszenie posiadania czy też zaoranie cudzego gruntu. Należy bowiem zaznaczyć, że Kodeks cywilny także przewiduje instytucję obrony koniecznej w art. 423. Zamach musi być również rzeczywisty, tj. musi istnieć faktycznie a nie wyłącznie w świadomości atakowanego. Urojony zamach nie uprawnia do zastosowania obrony koniecznej. Obok zamachu, drugim zasadniczym elementem kontratypu obrony koniecznej jest sama obrona, czyli odparcie zamachu. Działanie obronne musi być skierowane wyłącznie przeciwko dobru napastnika, a ponadto musi być także motywowane odparciem zamachu, ponieważ przypadkowe uniemożliwienie zamachu, bez świadomości jego zaistnienia, nie może zostać uznane za obronę konieczną. Wreszcie obrona przed zamachem musi być konieczna. Oznacza to, że broniący się może używać wyłącznie środków i sposobów niezbędnych do odparcia zamachu, a sposób obrony powinien być współmierny do niebezpieczeństwa zamachu. Co za tym idzie, osoba zaatakowana nie może naruszać dobra napastnika w dużo większym stopniu niż jest to konieczne. W przeciwieństwie do stanu wyższej konieczności w instytucji obrony koniecznej nie obowiązuje zasada proporcji dóbr: zagrożonego zamachem
i naruszonego w wyniku jego odparcia. Kodeks karny nie wymaga, aby dobro zagrożone zamachem przedstawiało wartość większą niż dobro zaatakowane przez broniącego się. Natomiast wartość chronionego dobra powinna mieć wpływ na charakter środków podjętej obrony – im bardziej wartościowe jest dobro chronione, tym ostrzejsze środki obrony są dopuszczalne. Ustawodawca nie przewiduje również żadnych ograniczeń w stosunku do charakteru dobra podlegającego ochronie.

Pojęcie warunków obrony koniecznej
Przez warunki obrony koniecznej należy rozumieć zespół ustawowo określonych okoliczności, których zaistnienie kwalifikuje czy człowieka – formalnie naruszający ustawowe znamiona jakiegoś typu przestępstwa – w ramach tej instytucji, wyłączając możność uznania takiego czynu za karnie bezprawny. Skutek w postaci wyłączenia bezprawności oznacza legalizację, czyli prawny charakter czynu podjętego w obronie koniecznej.

Warunkami obrony koniecznej określonymi w art. 25§1 k.k. Zgodnie z jego treścią są to ; zamach na dobro chronione prawem, czyli jakiekolwiek dobro społeczne lub dobro jednostki; bezpośredni charakter zamachu; bezprawny charakter zamachu; odpieranie tego zamachu. Kolejnym warunkiem, który wynika bezpośrednio z samej istoty obrony koniecznej oraz z jej nazwy jest „konieczność” obrony. Niektórzy dodają jeszcze „naruszenie jakiegoś dobra napastnika”.

Wśród warunków obrony koniecznej należy również wymienić współmierność, a w zasadzie brak niewspółmierności sposobu obrony do niebezpieczeństwa zamachu. Warunek ten wynika z art. 25§2 k.k.: „W razie przekroczenia granic obrony koniecznej, w szczególności gdy sprawca zastosował sposób obrony niewspółmierny do niebezpieczeństwa zamachu, sąd może zastosować nadzwyczajne złagodzenie kary, a nawet odstąpić od jej wymierzenia”. Zgodnie z powyższym przepisem zastosowanie niewspółmiernego sposobu obrony do niebezpieczeństwa zamachu stanowi przekroczenie granic tej instytucji i jest przestępstwem. Przedmiotowy warunek może być ujmowany w sensie pozytywnym, czyli współmierność bądź w sensie negatywnym – brak niewspółmierności, co jednak nie zmienia jego charakteru.

Zamach na dobro chronione prawem
Zamach to takie zachowanie się człowieka, które stwarza niebezpieczeństwo dla dobra chronionego prawem. Bywa też ujmowany jako zachowanie, które godzi w dobro prawem chronione, stanowiąc przy tym niebezpieczeństwo zniszczenia tego dobra lub umniejszenia jego przydatności w obrocie społecznym. Zamach uprawniający do podjęcia działań obronnych musi pochodzić od człowieka. Nie można zatem powoływać się na instytucje obrony koniecznej w sytuacji, gdy niebezpieczeństwo zagraża ze strony sił przyrody lub też pochodzi od zwierzęcia. Wówczas można powoływać się na stan wyższej konieczności. Inaczej wygląda sytuacja, kiedy człowiek posłuży się zwierzęciem albo siłami przyrody jako narzędziem zamachu (np. szczucie człowieka psem), ponieważ w takim przypadku obrona konieczna jest w pełni dopuszczalna. Przez pojęcie zamachu rozumie się przede wszystkim działanie, czyli podejmowanie wszelkich czynności zmierzających do wywołania określonego skutku. Kontrowersyjne jest natomiast zagadnienie, czy może on przybierać formę zaniechania. Nie należy odrzucać możliwości przyjmowania zamachu tak w formie działania, jak i zaniechania. Warto przy tym zaznaczyć, że nie znajduje tutaj również uzasadnienia formułowanie różnego rodzaju zastrzeżeń czy ograniczeń w odniesieniu do zamachu przybierającego postać zaniechania. Skoro zamach mający postać działania jest bezprawny już wtedy, gdy narusza jakąkolwiek normę prawną, to brak jest podstaw, by w odniesieniu do zamachu z zaniechania odmawiać cechy bezprawności w takim przypadku. Ponadto definiując zamach w aspekcie warunków obrony koniecznej mamy na myśli bezprawne zachowanie stwarzające bezpośrednie niebezpieczeństwo dla dóbr prawnie chronionych. I właśnie to jest elementem uzasadniającym istnienie takiego kontratypu oraz przesądzającym o możliwości podjęcia działań zmierzających do ochrony tego zagrożonego dobra. Zatem w tym przypadku nie ma znaczenia kwestia formy zamachu.

Bezprawny i rzeczywisty charakter zamachu
Bezprawnością zachowania się godzącego w jakiekolwiek dobro chronione prawem. Wynika z tego, iż podmiotem zamachu może być wyłącznie człowiek, bowiem tylko jego czyny mogę być rozpatrywane w kategoriach prawności bądź bezprawności. Szczególna uwagę należy jednak zwrócić na takie zachowanie się człowieka, które wprawdzie narusza cudze dobro, ale jest zgodne z prawem. Chodzi tutaj o dwie sytuacje. Pierwsza dotyczy działania funkcjonariusza publicznego, np. funkcjonariusza Policji dokonującego przeszukania mieszkania, natomiast druga odnosi się do innych osób działających na podstawie przysługującego im prawa.

Zamach nie zostaje pozbawiony cechy bezprawności także wtedy, gdy został on wywołany niewłaściwym zachowaniem się napadniętego, np. jego złośliwością, chociażby nawet osoba dokonująca zamachu uważała się za sprowokowaną. Działania podjęte w celu odwzajemnienia doznanej krzywdy, gdy dalsze niebezpieczeństwo osobie zaatakowanej już nie zagraża, nie mieści się w granicach obrony koniecznej. Działania podjęte w celu odwzajemnienia doznanej krzywdy, gdy dalsze niebezpieczeństwo osobie zaatakowanej już nie zagraża, nie mieści się w granicach obrony koniecznej.

Zamach bezprawny uzasadniający omawianą instytucję musi być ponadto zamachem rzeczywistym, czyli zachodzącym w obiektywnej rzeczywistości, a nie tylko w subiektywnym wyobrażeniu ofiary podejmującej obronę. Tzw. zamach urojony, czyli istniejący jedynie w wyobraźni broniącego się, nie jest zamachem, gdyż nie wywołuje żadnego rzeczywistego niebezpieczeństwa. Należy go rozpatrywać zatem w kategoriach błędu, unormowanego w art. 29 k.k., a więc błędu co do okoliczności wyłączającej odpowiedzialność.

Nie chodzi wyłącznie o bezprawie kryminalne, w grę może wchodzić również m.in. bezprawie cywilne. Zamachem bezprawnym będzie także niestanowiący przestępstwa (z uwagi na brak winy) zamach ze strony nieletniego, niepoczytalnego czy działającego w błędzie. Nie są bezprawnymi zamachami czyny dokonywane w ramach okoliczności wyłączających bezprawność, czyli kontratypów; a zatem nie jest zamachem działanie np. w ramach obrony koniecznej, czy kontratypu stanu wyższej konieczności z art. 26 § 1 k.k.; w takich przypadkach napastnikowi nie przysługuje obrona konieczna przeciwko zachowaniu skierowanemu na jego dobro, chyba że przekroczone zostały granice kontratypu.

Bezpośredniość zamachu
Przez bezpośredniość zamachu należy rozumieć natychmiastowe niebezpieczeństwo grożące dobru prawnie chronionemu. Musi ono odznaczać się zdolnością do zniszczenia bądź uszkodzenia tego dobra. W tej sytuacji fundamentalne znaczenie ma ustalenie początkowego i końcowego punktu zamachu. Przedwczesne podjęcie działań zmierzających do odparcia zamachu nie uzasadnia uznania ich za dokonywane w obronie koniecznej. Natomiast podjęcie ich po zakończeniu zamachu lub kontynuowanie działań po jego ustaniu – stanowi obronę spóźnioną oraz podstawę do uznania przekroczenia jej granic. Wczesne rozpoczęcie odpierania zamachu powoduje pewne rozbieżności w doktrynie. Jest to kwestia trudna do jednoznacznego określenia z uwagi na ocenność chwili rozpoczęcia zamachu, w sytuacji kiedy zamachu jeszcze nie rozpoczęto, a z okoliczności zdarzenia wynika, iż nastąpi on w najbliższej chwili. Nie zawsze jest to oczywiste, bowiem zamach może w ogóle nie nastąpić, a wówczas odpieranie zamachu nie jest uzasadnione.

Zamach rozpoczyna się z chwilą, w której zachowanie sprawcy ukierunkowane na naruszenie dobra chronionego prawem jest tak zaawansowane, że brak jakiegokolwiek przeciwdziałania doprowadzi do istotnego niebezpieczeństwa dobra prawnego, przy czym o bezpośredniości zamachu przesądza zachowanie się atakującego w całym przebiegu zdarzenia, a nie wyłącznie fragment odnoszący się do momentu podjęcia akcji obronnej przez osobę zaatakowaną. Za bezpośredni atak można również uznać sytuację, kiedy na przykład napastnik sięga po broń lub posiadając ją w ręku, kieruje ją w stronę osoby napadniętej, gdy sięga po płytę chodnikową, kamień bądź inny przedmiot, którym zamierza uderzyć napadniętego lub gdy sięga po przedmiot, który zamierza skraść albo posiada go już w ręku.

Odpieranie zamachu – obrona
Odpieranie polega na zmuszaniu, przy użyciu siły, do odwrotu, wycofania się od zamachu. Umożliwia ono stosowanie wszelkich dostępnych środków, koniecznych do zmuszenia atakującego do odstąpienia bądź zaniechania kontynuowania zamachu. Działania takie mogą polegać zarówno na podejmowaniu czynności defensywnych, jak i ofensywnych. Wyraz temu stwierdza także istniejące orzecznictwo, według którego: „obrona konieczna
z natury rzeczy zawiera w sobie kompleks czynności zarówno obronnych, jak i zaczepnych, aktywnych”.

Napadnięty może kierować środki obronne zarówno przeciwko osobie napastnika, jak i jego dobrom, a także środkom, którymi się posługuje, np. zniszczyć broń, którą stosuje atakujący bądź zabić psa wykorzystywanego do ataku przez napastnika. W tym kontekście odpieranie zakłada narażenie lub naruszenie chronionych prawem dóbr napastnika, przedstawiających wartość większą niż dobro zaatakowane. osoba działająca w obronie koniecznej nie odpowiada za naruszenie dóbr napastnika. Polskie prawo, co do zasady, nie ogranicza tych dóbr, zatem w grę wchodzić może: naruszenie nietykalności cielesnej, uszkodzenie bądź zniszczenie przedmiotów, którymi posłużył się napastnik, uszkodzenie ciała napastnika lub spowodowanie rozstroju jego zdrowia, a nawet spowodowanie jego śmierci.

Zakres dóbr chronionych prawem
Dobro chronione prawem jest pojęciem dość pojemnym. Dawne systemy prawne ograniczały możliwość zastosowania obrony koniecznej jedynie przed najostrzejszymi formami zamachów – najczęściej w postaci napadów. Ograniczenia w tym zakresie ustanawiają także obecnie obowiązujące przepisy karne niektórych państw europejskich.

Aktualnie obowiązujące przepisy polskiego Kodeksu karnego nie wprowadzają jakichkolwiek ograniczeń jeżeli chodzi o zakres i rodzaj dóbr prawnych, których wolno bronić w drodze obrony koniecznej. Ich zakres jest szeroki i możliwa jest obrona każdego dobra znajdującego się pod ochroną prawa. W grę może zatem wchodzić zarówno bezpieczeństwo, niepodległość, konstytucyjny ustrój państwa, jak i wszelkie inne dobra publiczne, np. należące do państwa, organizacji o różnej strukturze, której przysługuje prawo własności oraz prywatne – własne i innych osób: życie, zdrowie, wolność, nietykalność, cześć, godność itp.

Granice obrony koniecznej
Samoistność, a subsydiarność obrony koniecznej. Samoistność omawianej instytucji oznacza, że odpieranie zamachu kosztem dobra napastnika posiada swoje usprawiedliwienie w samym bezprawnym oraz bezpośrednim zamachu na jakiekolwiek dobro prawnie chronione. Innymi słowy, przez samoistność rozumieć należy uprawnienie do czynnego odpierania zamachu, bez względu na to czy istniał jakikolwiek inny sposób jego uniknięcia. Jeżeli chodzi o subsydiarność obrony koniecznej, to w literaturze wyróżnia się subsydiarność pełną i ograniczoną. Pełna subsydiarność polega na tym, że odparcie zamachu kosztem dobra napastnika jest usprawiedliwione tylko wtedy, gdy nie było żadnego innego sposobu jego uniknięcia. Subsydiarność ograniczona wiąże się natomiast z sytuacją, kiedy nie istnieje inny racjonalny sposób uniknięcia skutków zamachu, który nie prowadziłby do pogorszenia sytuacji napadniętego
Współmierność obrony do niebezpieczeństwa zamachu.

Wprowadzenie wyraźnego sformułowania do Kodeksu karnego, że „sposób obrony niewspółmierny do niebezpieczeństwa zamachu jest przekroczeniem granic obrony koniecznej”. Owo stwierdzenie przyczyniło się do znacznego sprecyzowania współmierności. Niewątpliwe jednym z czynników mających wpływ na stopień niebezpieczeństwa zamachu jest wartość dobra dotkniętego zamachem. Ponadto zwraca się uwagę również na siłę i środki zamachu; „waga zaatakowanego dobra rzutuje na stopień niebezpieczeństwa zamachu, a przez to i na charakter obrony. Im mniej ważne jest zaatakowane dobro, tym mniejszy jest stopień niebezpieczeństwa zamachu i tym mniej są dopuszczalne ostre środki obrony prowadzące do ciężkiego zranienia lub nawet śmierci”. Należy zwrócić uwagę na to, że niebezpieczeństwo zamachu wiąże się z wieloma czynnikami: charakterem i wartością dobra, w które godzi napastnik, właściwościami atakującego
i napadniętego, sytuacją psychiczną broniącego się, natężeniem ataku, okolicznościami jego zajścia oraz jego dynamicznym przebiegiem, który może zmniejszać bądź potęgować zagrożenie.

Przekroczenie granic obrony koniecznej i jego konsekwencje
Działanie w obronie koniecznej mające na celu odparcie bezprawnego, bezpośredniego zamachu na dobro prawne jest legalne, jeżeli mieści się w jej granicach. Czynności przekraczające te granice są zatem czynem bezprawnym i jeśli wypełniają znamiona czynu zabronionego pod groźbą kary, stanowią przestępstwo – uprzywilejowane w zakresie sankcji. Aby można mówić o przekroczeniu granic obrony koniecznej, zaistnieć muszą warunki tej instytucji, które osoba odpierająca zamach świadomie przekracza, np. niewspółczesnym odpieraniem zamachu bądź nadmiarem obrony. Nie można mówić także o obronie koniecznej i o przekroczeniu jej granic w sytuacji, gdy nie ma bezprawnego i bezpośredniego ataku na dobro prawne oraz woli odparcia zamachu. Również subiektywne wrażenie napaści, sprzeczne z rzeczywistością, nie zapewnia działaniom sprawcy cech obrony koniecznej, ponieważ przekroczenie jej granic następuje wyłącznie przy rzeczywistej obronie koniecznej. Natomiast przy obronie urojonej, nieistniejącej – nie może zachodzić. Taka sytuacja rozpatrywana jest na płaszczyźnie błędu.

Niewspółmierność sposobu obrony w stosunku do niebezpieczeństwa, należy zaznaczyć na samym początku, iż w tym przypadku oceny należy dokonać zawsze po gruntownej analizie okoliczności danego zdarzenia. W doktrynie zastosowanie sposobu obrony niewspółmiernego do niebezpieczeństwa zamachu określa się ekscesem intensywnym. Natomiast odpieranie zamachu przedwcześnie bądź w sposób spóźniony, czyli przekraczający w czasie istnienie zamachu – ekscesem ekstensywnym.

Eksces intensywny polega na zastosowaniu takiego sposobu obrony, który jest rażąco niewspółmierny do niebezpieczeństwa zamachu albo istnieje rażąca dysproporcja dóbr napadniętego oraz napastnika. Inaczej mówiąc, przez brak współmierności rozumie się nadmiar obrony w stosunku do charakteru oraz stopnia niebezpieczeństwa zamachu, czyli działanie rażąco przekraczające konieczność odparcia zamachu, zarówno pod względem sposobu obrony, jak i stosowanych środków. Eksces intensywny wiąże się z zastosowaniem siły obrony przekraczającej potrzebę odparcia zamachu, przy równoczesnym odpieraniu zbyt ostrymi środkami dobra przedstawiającego niską wartość. Przez eksces intensywny rozumie się także naruszenie wymogów wynikających ze znamienia konieczności obrony, której wykonywanie skutkuje nadmiernym naruszeniem dobra napastnika.

Eksces ekstensywny polega na obronie przedwczesnej, kiedy zamach nie wszedł jeszcze w fazę bezpośredniości, lub spóźnionej – gdy bezpośrednie zagrożenie zamachem ustało, a odpierający kontynuował nadal czynności podjęte w czasie zamachu. Podkreślić trzeba, iż z ekscesem ekstensywnym mamy do czynienia wyłącznie wtedy, gdy istnieje związek przyczynowo – sytuacyjny podjętych bądź kontynuowanych działań z bezprawnym zamachem.

Podkreślić należy, iż przekroczenie granic obrony koniecznej musi uwzględniać wszelkie reali sprawy. Biorąc pod uwagę dyrektywy umiarkowania oraz skuteczności obrony, trzeba podzielić dominujące w doktrynie stanowisko, że przekroczenie granic obrony koniecznej ma miejsce w sytuacji rażącej niewspółmierności sposobu obrony do niebezpieczeństwa zamachu oraz szczególnej dysproporcji kolidujących dóbr, zwłaszcza w przypadku umyślnego godzenia w dobro wykazujące wartość wyższą, przy obronie dobra mającego wartość zdecydowanie mniejszą. Zgodnie ze stanowiskiem Sądu Najwyższego przyjmuje się, iż w obronie koniecznej można, co do zasady, użyć każdego dostępnego środka w celu odparcia bezprawnego i bezpośredniego ataku na życie, przy czym środek ten oraz sposób obrony muszą być zastosowane w granicach konieczności. Użycie niebezpiecznego narzędzia nie może być uznane za przekroczenie granic omawianej instytucji, jeśli broniący się nie dysponował mniej niebezpiecznym, lecz równie skutecznym środkiem obrony, a z przebiegu zajścia, szczególnie z przewagi atakującego wynika, że zamach zagrażał życiu bądź zdrowiu napadniętego. Ponadto Sąd Najwyższy podkreśla, że przekroczenie granic obrony koniecznej musi być zawinione – sprawca musi mieć świadomość i musi godzić się na to, iż używa nadmiernego środka obrony, albo że podjęte przez niego czynności są niewspółmierne do napadu.

Przestępstwo popełnione nawet z przekroczeniem granic obrony koniecznej jest przestępstwem innym niż takie, które nie posiada żadnego związku z omawianą instytucją. To pierwsze zazwyczaj ma niższy, czasami wręcz znikomy stopień społecznej szkodliwości. Trzeba zatem przychylić się do stanowiska, że jeśli obrona przekracza granice konieczności, to i tak nie można traktować jej identycznie jak zwykłego przestępstwa, ponieważ prawo uwzględnia również stan emocjonalny napadniętego, także wówczas gdy działa on niewspółcześnie.

Przekroczenie granic obrony koniecznej w wyniku strachu lub wzburzenia
Art. 25§3 k.k. przewiduje obligatoryjne odstąpienie od wymierzenia kary w sytuacji, gdy przekroczenie granic obrony koniecznej nastąpiło w wyniku strachu lub wzburzenia usprawiedliwionych okolicznościami zamachu. Przepis ten stanowi niewątpliwe uprzywilejowanie osoby napadniętej, zapewniając jej legalne odpieranie zamachu, nawet w sytuacji przekroczenia granic omawianej instytucji. Powyższe unormowanie, poprawiło z jednej strony sytuację pokrzywdzonego, natomiast z drugiej – wprowadziło mnóstwo kontrowersji co do charakteru prawnego owej regulacji oraz spowodowało spore trudności w praktyce, w szczególności w zakresie rozróżnienia sytuacji określonej w § 2 i 3 k.k.233 W przytoczonym powyżej artykule określono szczególny przypadek obrony koniecznej, której granice przekroczono. Mimo iż istnieją pewne zastrzeżenia co do tej kwestii, to jednak niewątpliwie przypadek ten, jak zresztą każde działanie z przekroczeniem granic omawianej instytucji, stanowi przestępstwo, ale o stopniu winy maksymalnie zbliżonym do znikomości. Dodatkowo potwierdza to sformułowanie, iż sąd jest zobligowany do odstąpienia od wymierzenia kary. Warunkiem zastosowania art. 25§3 k.k. jest zaistnienie strachu bądź wzburzenia, które muszą być spowodowane okolicznościami zamachu oraz stanowić przyczynę przekroczenia obrony koniecznej, przy czym wszystkie te przesłanki mają wystąpić łącznie. Sytuacje niespełniające powyższych warunków, a w których nastąpiło przekroczenie granic omawianej instytucji, nie stwarzają obligatoryjnej podstawy do odstąpienia od wymierzenia kary. Po wejściu w życie znowelizowanego §3 mogą wyłącznie stanowić fakultatywna podstawę do nadzwyczajnego złagodzenia kary bądź odstąpienia od jej orzeczenia.

Przechodząc do definicji wzburzenia, należy przyjąć, iż jest to stan podniecenia, zdenerwowania, podrażnienia, niepokój, jak również odruch protestu, sprzeciwu, wybuchu gniewu, skutkujące ograniczeniem kontrolującej funkcji rozumu. Przez strach rozumie się natomiast emocje odzwierciedlające stan zagrożenia, tj. lęk, obawa, panika, przerażenie. Wzburzenie oraz strach powodują zawężenie świadomości i ograniczenie odbioru informacji docierających z zewnątrz. Orzecznictwo podkreśla, że przy ustalaniu czy strach bądź wzburzenie były usprawiedliwione okolicznościami zamachu, trzeba opierać się na kryteriach obiektywnych. Doktryna natomiast podnosi, aby przy ustalaniu stanu wzburzenia lub strachu uwzględniać również właściwości osoby broniącej się: jej wiek, sprawność fizyczną oraz szczególne okoliczności zamachu. Warto w tym momencie wspomnieć o współistnieniu strachu lub wzburzenia i gniewu, czyli emocji, które ciężko od siebie oddzielić. W tej sytuacji nie powinno stanowić przeszkód stosowanie art. 25§3 k.k., jednak pod warunkiem, iż strach i wzburzenie usprawiedliwione okolicznościami zamachu mają pozycję dominującą w przeżyciach psychicznych napadniętego. Problemem jest natomiast stosowanie przywileju zawartego w art. 25§3 k.k. do obu rodzajów ekscesu w obronie koniecznej.

Podsumowując trzeba podkreślić, że przekroczenie granic obrony koniecznej jest przestępstwem. Art. 25§3 k.k. nie zamyka jednak sądowi drogi do oceny, iż przekroczenie granic omawianej instytucji cechuje znikomy stopień społecznej szkodliwości i do umorzenia postępowania na podstawie art. 414§1 k.p.k. w zw. z art. 17§1 k.p.k. w zw. z art. 1§2 k.k.

Nadzwyczajne złagodzenie kary
Nadzwyczajne złagodzenie kary polega na wymierzeniu kary łagodniejszej niż przewidują to ramy sankcji za określone przestępstwo albo na orzeczeniu kary łagodniejszej rodzajowo od przewidzianej w sankcji za dane przestępstwo. Artykuł 60§6 i 7 k.k. szczegółowo określa zasady nadzwyczajnego złagodzenia kary. Stosowanie nadzwyczajnego złagodzenia kary nie ma charakteru obligatoryjnego. Jest jedynie możliwe i w pełni zależy od uznania sądu, który przy jej orzekaniu kieruje się dyrektywami zawartymi w art. 53 k.k. i artykułach następnych.

Kodeks karny nie wylicza wszystkich przesłanek dających podstawę do zastosowania powyższej instytucji, ale wskazuje przykładowo na:
• młodocianych, jeśli przemawiają za tym okoliczności wskazane w art. 54 k.k.;
• postawę sprawcy, w szczególności jeżeli czynił on starania o naprawienie szkody lub jej zapobieżenie;
• poniesienie przez sprawcę przestępstwa nieumyślnego lub jego najbliższego poważnego uszczerbku w związku z popełnionym przestępstwem;
• pojednanie się pokrzywdzonego ze sprawcą, jeśli szkoda została naprawiona albo pokrzywdzony i sprawca uzgodnili sposób naprawienia szkody;
• oraz inne uzasadnione wypadki, gdy nawet najniższa kara przewidziana za określone przestępstwo byłaby niewspółmiernie surowa.

Jeżeli chodzi o obronę konieczną, to sądy stosują co do zasady nadzwyczajne złagodzenie kary w przypadku przekroczenia jej granic, łagodząc karę. Niezastosowanie tej instytucji zalicza się do śladowych wyjątków, w szczególności, jeżeli występują okoliczności drastyczne, wiążące się ze sposobem działania bądź osoba sprawcy, np. gdy oskarżony był uprzednio karany, prowadził pasożytniczy tryb życia oraz dopuścił się zbrodni będąc w stanie nietrzeźwości. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 24 czerwca 1974 roku podkreślił, że zastosowanie nadzwyczajnego złagodzenia kary w sytuacji przekroczenia granic obrony koniecznej jest możliwe, ale nie jest jednak obowiązkowe i powinno nastąpić wtedy; gdy przemawia za tym: osobowość sprawcy, jego życie przed popełnieniem przestępstwa, stopień przekroczenia granic obrony koniecznej, skutki tego przekroczenia, okoliczności w jakich do niego doszło, zwłaszcza jeżeli ich całokształt nakazywałby uznać, iż nawet najniższa kara przewidziana za określone przestępstwo byłaby w tym wypadku niewspółmiernie surowa.

W innym wyroku Sąd Najwyższy przyjmuje, że sąd „może również wymierzyć karę przy przekroczeniu granic obrony koniecznej w pełnym wymiarze ustawowym przewidzianym za dane przestępstwo (…)”, lecz w każdym przypadku „(…) zobowiązany jest rozważyć wszelkie elementy przedmiotowe i podmiotowe sprawy”. Interesujący w tej kwestii jest także wyrok Sądu Najwyższego dotyczący kary za zabójstwo popełnione przy przekroczeniu granic obrony koniecznej. Sąd Najwyższy uznał, iż w tej sytuacji kara powinna mieć na względzie przede wszystkim cele zapobiegawcze i wychowawcze w odniesieniu do sprawcy czynu oraz uzasadnia konieczność kompleksowego rozważania okoliczności, w jakich doszło do przekroczenia granic omawianej instytucji, a także uwzględnienia właściwości osobistych sprawcy mających wpływ na to, że sprawca w określonym stopniu przekroczył te granice.

Niższy stopień społecznej szkodliwości czynu popełnionego przy przekroczeniu granic obrony koniecznej w stosunku do przestępstwa bez ich przekroczenia, wynika głównie z wyjątkowej sytuacji emocjonalnej, w jakiej znalazła się osoba odpierająca bezprawny, bezpośredni zamach. W momencie zamachu – często gwałtownego oraz drastycznego, ciężko opanować swe emocje i zachować racjonalne myślenie co do właściwego sposobu obrony, czy też wyboru środków, które uczyniłyby obronę umiarkowaną, niewyrządzającą napastnikowi zbyt dużej szkody. Z tego wynika, że wszelkie okoliczności dotyczące zarówno ataku, jak i obrony mają wpływ na ocenę stopnia winy oraz szkodliwości społecznej czynu przekraczającego granice omawianej instytucji. Nie ma podstaw do automatycznego przesądzania o znikomej społecznej szkodliwości czynu popełnionego z przekroczeniem granic obrony koniecznej, ponieważ każda sprawa wymaga szczegółowej analizy, zaś związek czynu z pozytywnie ocenianym społecznie kontratypem nie może pozostać bez rozpatrzenia.
Reasumując trzeba podkreślić, że w sprawach dotyczących obrony koniecznej fundamentalne znaczenie w praktyce powinno mieć niebudzące żadnych wątpliwości przyznanie się oskarżonego do winy, w zakresie przekroczenia granic omawianej instytucji. Na uwadze trzeba mieć jednak późniejsze ewentualne wyjaśnienia oskarżonego.

Odstąpienie od wymierzenia kary
W art. 25 § 2 KK. również przewiduje odstąpienie od wymierzenia kary jako instytucję sądowego wymiaru kary. Sąd, orzekając, potępia czyn oraz jego sprawcę, jednocześnie stwierdzając niecelowość zastosowania jakiegokolwiek środka represji karnej. Dla jasności, sąd nie uniewinnia sprawcy, a odstępując od wymierzenia kary musi wcześniej ustalić, że popełnił on przestępstwo oraz zobowiązany jest do oznaczenia kwalifikacji i istoty przekroczenia granic obrony koniecznej. W przedstawionej sytuacji sąd ustala winę sprawcy, stwierdza popełnienie danego przestępstwa, lecz odstępuje od wymierzenia kary. Sąd nie jest oczywiście zobowiązany do podjęcia takiej decyzji, gdyż zależy ona od jego uznania, przy przestrzeganiu dyrektyw zawartych w art. 53 i 54 k.k. Zgodnie z postanowieniem Sądu Najwyższego z dnia 14 lutego 2002 roku wymaga się, aby ocena powyższych przesłanek opierała się na kryteriach obiektywnych.

Podkreślić trzeba, że uregulowana w art. 25 k.k. postać odstąpienia od wymienia kary, zwana też sędziowskim darowaniem kary, bądź też sądowym p różni się od innych tego typu instytucji, ujętych zarówno w części ogólnej Kodeksu karnego – np. art. 17, jak i części szczególnej (np. art. 131), zawierających klauzulę niekaralności danego czynu z mocy samego prawa. Ta natomiast uzależniona jest wyłącznie od uznania sądu. Generalnie odstąpienie od wymierzenia kary może polegać na całkowitej rezygnacji z zastosowania represji karnej, ale też na rezygnacji z orzeczenia wyłącznie kary i zastosowaniu środków karnych. Ponadto Kodeks karny przewiduje również możliwość równoczesnego odstąpienia od orzeczenia środka karnego, nawet wtedy, gdy jego wymierzenie jest obligatoryjne. Jeżeli chodzi o obronę konieczną, to zdaniem Sądu Najwyższego, odstąpienie od wymierzenia kary w przypadku przekroczenia granic tej instytucji powinno mieć miejsce w sytuacji, gdy stopień tego przekroczenia jest nikły lub niewielki, szczególnie kiedy występują okoliczności łagodzące oraz związane nie tylko z właściwościami sprawcy, ale też z zamachem pochodzącym ze strony pokrzywdzonego – np. jego uporczywość w atakowaniu późniejszego sprawcy, czy również to, że późniejszy pokrzywdzony w przeszłości dopuszczał się ataków na napastnika. Uzasadnić takie stanowisko można przede wszystkim niskim stopniem winy sprawcy, niewielką szkodliwością czynu oraz brakiem potrzeby realizowania celów zapobiegawczo wychowawczych względem sprawcy. Warto też zwrócić uwagę na stanowisko doktryny, która przyjmuje, że w sytuacji, kiedy sąd nie dostrzega podstaw do nadzwyczajnego złagodzenia kary bądź odstąpienia od jej wymierzenia, zasadą powinna być konieczność szukania możliwości zastosowania instytucji warunkowego zawieszenia wykonywania kary wobec sprawcy przekraczającego granice obrony koniecznej, ponieważ działa on przecież w interesie społecznym, na rzecz porządku prawnego oraz w celu ochrony dóbr prawnych. Podsumowując należy przyznać, że obserwacje praktyki świadczą o stosunkowo rzadkim zastosowaniu przez sądy odstąpienia od wymierzenia kary, także w przypadku przekroczenia granic obrony koniecznej. Regułą jest niemal stosowanie instytucji nadzwyczajnego złagodzenia kary.

Konkluzja
Podsumowując, należy podkreślić, iż ważne jest stałe pogłębianie przepisów normujących instytucję „obrony koniecznej”, zwłaszcza warunków, które muszą być spełnione, by stosować skutecznie obronę konieczną oraz poszerzać znajomość obowiązujących zasad przy jej wykonywaniu, aby korzystając z przyznanego każdej osobie uprawnienia do obrony dóbr prawnych, nie przekraczając oznaczonych granic, nie wyrządzić nadmiernej szkody napastnikowi oraz nie ponosić z tego powodu konsekwencji. Istotne jest to głównie dla podmiotów stosujących prawo. Wobec powyższego należy stwierdzić, iż w przyszłości prawdopodobnie będzie można obserwować dalszy rozwój instytucji obrony koniecznej. Problematyka jej dotycząca, ze względu na swój rozbudowany i różnorodny charakter, będzie także wymagać dalszego prowadzenia analiz i interpretacji, którą niewątpliwe na bieżąco kształtuję orzecznictwo i doktryna.

Kredyty chwilówki – na co zwracać uwagę

„Szybka pożyczka bez zaświadczeń”, „Chwilówka na dowód”, „Szybka pożyczka przez internet lub SMS”, to ogłoszenia z którymi bardzo często spotykamy się w prasie oraz internecie. Oferowane nam chwilówki to szybkie pożyczki udzielane przez firmy pozabankowe, zwane również parabankami. Chwilówki są najczęściej udzielane na krótki okres kredytowania, a do ich zawarcia niejednokrotnie wystarcza nam jedynie dowód osobisty. Uproszczone formalności, możliwość szybkiego uzyskania pieniędzy, brak wymogu zaświadczenia o zatrudnieniu lub wysokości dochodów, powoduje że produkty te wydają nam się bardzo atrakcyjne i chętnie po nie sięgamy. Warto jednak pamiętać, że brak konieczności dokumentowania sytuacji finansowej przez pożyczkobiorcę, brak weryfikacji jego zdolności kredytowej, wiąże się dla parabanku z większym ryzykiem, a dla pożyczkobiorcy często z wyższym oprocentowaniem oraz naliczaniem dodatkowych opłat.

Przed podpisaniem pożyczki chwilówki warto zweryfikować czy firma oferująca nam zawarcie umowy figuruje w Rejestrze Instytucji Pożyczkowych prowadzonym przez Komisję Nadzoru Finansowego. Przepisy ustawy o kredycie konsumenckim nie przewidują co prawda sprawowania przez KNF nadzoru nad instytucjami pożyczkowymi, jednak wpis taki potwierdza spełnienie przez dany podmiot określonych warunków przewidzianych w tejże ustawie. Po zweryfikowaniu czy dana firma widnieje w Rejestrze Instytucji Pożyczkowych warto również sprawdzić opinie o danej firmie, na podstawie których możemy przekonać się czy firma ta jest godna polecenia, czy jest rzetelna i czy generalnie cieszy się dobrą reputacją.

Najistotniejsze jest jednak to aby przed podpisaniem umowy dokładnie zapoznać się z jej treścią i przeanalizować czy warunki na jakich ma być udzielona pożyczka w pełni nam odpowiadają. Przed zawarciem umowy warto zastanowić się jaka kwota jest nam rzeczywiście niezbędna, warto ponadto przeanalizować do kiedy będziemy musieli spłacić pożyczkę i w jakiej wysokości ratę będziemy zobowiązani co miesiąc uiszczać. Wysokość raty powinna być dostosowana do naszych możliwości finansowych, tak abyśmy byli w stanie spłacać co miesiąc ratę bez uszczerbku dla naszych finansów.

Dwoma istotnymi wskaźnikami dla pożyczkobiorcy przed podpisaniem umowy jest wysokość oprocentowania oraz RRSO, czyli Rzeczywista Roczna Stopa Oprocentowania. Wysokość oprocentowania to podstawowy koszt pożyczkobiorcy, który podawany jest w skali roku. Firmy udzielające chwilówek nie mogą w sposób dowolny kształtować wysokości oprocentowania, zgodnie bowiem z obowiązującymi przepisami maksymalne oprocentowanie pożyczki nie może przekroczyć dwukrotnej wysokości odsetek ustawowych. Rzeczywista Roczna Stopa Oprocentowania to natomiast wskaźnik wyrażony w procentach, podawany w skali roku, dzięki któremu możemy dowiedzieć się jakie będą całkowite koszty zaciąganego zobowiązania. Za pomocą RRSO możemy porównać atrakcyjność poszczególnych ofert proponowanych nam przez firmy pożyczkowe. RRSO obejmuje koszty odsetkowe oraz koszty pozaodsetkowe, czyli m.in. opłaty przygotowawczej, prowizji czy ubezpieczenia.

Opłata przygotowawcza, to kwota która jest pobierana przez firmę pożyczkową za rozpatrzenie naszego wniosku oraz przygotowanie umowy. Należy pamiętać, że nie każda firma wymaga jednak uiszczenia opłaty przygotowawczej, dlatego przed podpisaniem umowy warto jest rozważyć kilka ofert, porównując RRSO, wysokość oprocentowania czy wysokość opłaty przygotowawczej. Prowizja jest wynagrodzeniem dla firmy za udzielenie pożyczki, określanym w umowie kwotowo lub procentowo. Wykup ubezpieczenia ma natomiast zabezpieczać spłatę pożyczki w przypadku gdy pożyczkobiorca, z powodów zdrowotnych lub losowych, nie będzie w stanie spłacać zaciągniętego zobowiązania.

Podsumowując, przed podpisaniem pożyczki chwilówki warto dokładnie zapoznać się z treścią umowy oraz zweryfikować z jakimi kosztami będzie się dla nas wiązało jej podpisanie. Jeżeli natomiast pewne zapisy są dla nas niejasne, niezrozumiałe najlepiej zasięgnąć porady prawnika aby sprawdził czy umowa ta nie zawiera zapisów które są dla nas niekorzystne.

Odpowiedzialność za szkody wyrządzone przez dzieci

Nierzadko zdarzają się sytuacje, w których dziecko wyrządzi szkodę osobie trzeciej. W związku z tym pojawia się pytanie czy dziecko ponosi odpowiedzialność w takiej sytuacji? Jeżeli dziecko nie ponosi odpowiedzialności, to kto?

Na początek, należy wskazać, że wyróżniamy odpowiedzialność za szkody wyrządzone przez dzieci, które nie ukończyły 13 roku życia oraz te, które ukończyły 13 rok życia. W pierwszym przypadku zgodnie z art. 426 k.c. małoletni, który nie ukończył lat trzynastu, nie ponosi odpowiedzialności za wyrządzoną szkodę.

Powyższe wyłączenie przypisania winy małoletniemu poniżej 13 roku życia związane jest z jego rozwojem umysłowym
i brakiem świadomości znaczenia swojego postępowania
oraz konsekwencji podejmowanych działań.
Jednakże kodeksowe wyłączenie odpowiedzialności dziecka poniżej 13 roku życia nie oznacza, że osoba pokrzywdzona nie uzyska naprawienia szkody.

Zgodnie z art. 427 k.c. kto z mocy ustawy
lub umowy jest zobowiązany do nadzoru nad osobą, której
z powodu wieku albo stanu psychicznego lub cielesnego winy poczytać nie można, ten obowiązany jest do naprawienia szkody wyrządzonej przez tę osobę, chyba że uczynił zadość obowiązkowi nadzoru albo że szkoda byłaby powstała także przy starannym wykonywaniu nadzoru. Przepis ten stosuje się również do osób wykonywających bez obowiązku ustawowego ani umownego stałą pieczę nad osobą, której z powodu wieku albo stanu psychicznego lub cielesnego winy poczytać nie można.

Wobec powyższego istotne znaczenie ma po pierwsze zobowiązanie do nadzoru nad dzieckiem. Zobowiązanie to może wynikać z ustawy lub umowy. Podmiotami zobowiązanymi do nadzoru są rodzice lub opiekunowie prawni (zobowiązani
z ustawy), jak również instytucje, pod których pieczą dziecko się znajduje np. placówki szkolne (umowa z prywatną szkołą), placówki lecznicze, etc.
Wskazane podmioty obowiązane są do naprawienia szkody wyłącznie w sytuacji, gdy nadzoru tego nie wykonywały sumiennie i należycie. W przypadku wyrządzenia szkody przez dziecko poniżej 13 roku życia, do przypisania odpowiedzialności odszkodowawczej osobie sprawującej nadzór konieczny jest związek przyczynowy między szkodą a nienależytym sprawowaniem nadzoru. Zgodnie z brzmieniem ww. przepisu zachodzi domniemanie istnienia związku przyczynowego, jednakże jednocześnie wskazany został sposób jego usunięcia poprzez wykazanie, że do szkody doszłoby nawet przy starannym wykonywaniu nadzoru.

Nienależyte sprawowanie nadzoru ma miejsce w sytuacji poważnych zaniedbań. W tym miejscu warto zauważyć, że zgodnie z orzecznictwem brak dozoru ze strony osób starszych nad zabawą dzieci 12-13 letnich, nie może być poczytany za brak nadzoru w rozumieniu art. 427 KC (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 24 września 1971 r. sygn. akt. II CR 375/71).

Należy również zwrócić uwagę na art. 428 k.c., zgodnie z którym, gdy sprawca z powodu wieku albo stanu psychicznego lub cielesnego nie jest odpowiedzialny za szkodę, a brak jest osób zobowiązanych do nadzoru albo gdy nie można od nich uzyskać naprawienia szkody, poszkodowany może żądać całkowitego lub częściowego naprawienia szkody od samego sprawcy, jeżeli z okoliczności, a zwłaszcza z porównania stanu majątkowego poszkodowanego i sprawcy, wynika, że wymagają tego zasady współżycia społecznego. W przepisie tym mowa o odpowiedzialności na zasadzie słuszności. Przepis ten stosujemy do sytuacji w której sprawcą jest osoba, której nie można przypisać winy, która popełniła czyn bezprawny, a jednocześnie brak jest osób zobowiązanych do nadzoru bądź nie można od nich uzyskać naprawienia szkody, a naprawienia szkody wymagają zasady współżycia społecznego.

Odnosząc się do odpowiedzialności za szkody wyrządzone przez dzieci, które ukończyły 13 rok życia wskazać należy, że dzieciom tym można przypisać winę. Jednakże niezwykle istotną kwestią jest poziom rozwoju psychicznego dziecka. Zgodnie bowiem z wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 11 stycznia 2001 r. sygn. akt IV CKN 1469/00 w sprawie o naprawienie szkody przez małoletniego sprawcę, który w chwili popełnienia czynu niedozwolonego miał ukończone lat 13, na stronie powodowej ciąży dowód dojrzałości umysłowej sprawcy, pozwalającej na ponoszenie przez niego winy. W sprawach osób powyżej 13 roku życia badać należy stan rozwoju umysłowego pozwalający ocenić, czy sprawca działał w chwili popełnienia czynu z dostatecznym rozeznaniem.

Bibliografia:
1. E. Gniewek, P. Machnikowski (red.), Kodeks cywilny. Komentarz. Wyd. 10, Warszawa 2021,
2. Wyrok Sądu Najwyższego - Izba Cywilna z dnia 11 stycznia 2001 r., sygn. akt IV CKN 1469/00, Legalis nr 49614,
3. Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 24 września 1971 r. sygn. akt. II CR 375/71, Legalis nr 15701.

Przesyłanie dokumentów tożsamości przez Internet

Pandemia koronawirusa Sars-Cov-2 oraz związane z nią ograniczenia prawne w tym dystans społeczny - znacząco wpłynęły na rozwój obrotu prawnego w Internecie. W szczególności dotyczy to zawierania różnorakich umów i związanych z tym zaciąganiem zobowiązań - wielu kontrahentów handlowych wymaga w celu zawarcia umowy przesłania drogą internetową (najczęściej e-mailem) naszych danych osobowych w postaci skanu dokumentu tożsamości. Wytłumaczeniem takiej praktyki jest najczęściej konieczność uzyskania danych osobowych w celu potwierdzenia tożsamości konkretnej osoby, która przebywa w innym miejscu, niż nasz kontrahent, np. firma, z którą chcemy zawrzeć umowę ma siedzibę poza miejscem naszego zamieszkania. Zamiast jechać osobiście i tracić czas, proponuje się nam przesłanie zeskanowanego dokumentu tożsamości. Należy jednak mieć na uwadze, że oprócz korzyści wynikających z takiego sposobu przekazywania informacji tą metodą komunikacji, w postaci wygody i szybkości, z kwestią tą wiążą się określone ryzyka, mogące mieć dla nas poważne skutki prawne i finansowe.

Najistotniejszy jest fakt, że udostępniając skan, udostępniamy nasze konkretne dane osobowe. Największym ryzykiem dla nas jest, że ktoś się pod nas podszyje, wykorzystując dane z dokumentu tożsamości. Z udostępnieniem naszych danych osobowych w postaci elektronicznej (np. skanu dokumentu) wiąże się ryzyko ich niezgodnego z prawem, nieuprawnionego i niekorzystnego finansowo wykorzystania ich przez podmiot, któremu je udostępniamy, albo ryzyko, że skan dokumentu trafi w niepowołane ręce i zostanie to wykorzystane przeciwko nam, np. przez oszusta finansowego, który podszywając się pod naszą tożsamość zaciągnie na nasze konto pożyczkę lub kredyt o znacznej wartości, a my nie będziemy o tym wiedzieć aż do czasu, gdy dostaniemy z sądu nakaz zapłaty lub wyrok zasądzający należność od nas na rzecz pożyczkodawcy, który działał w oparciu o nasze dane osobowe. Takie oszustwa nie są wcale rzadkością, mimo że posługiwanie się cudzym powodem tożsamości jest przestępstwem (Kodeks karny, art. 275 § 1: „Kto posługuje się dokumentem stwierdzającym tożsamość innej osoby albo jej prawa majątkowe lub dokument taki kradnie lub go przywłaszcza, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2”. Dlatego bardzo ważne dla naszego bezpieczeństwa jest przede wszystkim wcześniejsze zweryfikowanie podmiotu, któremu udostępniamy nasze dane osobowe, o ile w ogóle zdecydujemy się udostępnić nasze dane osobowe przez Internet, a w dalszej kolejności ustalenie, czy udostępnienie dokumentu tożsamości jest naprawdę niezbędne, a jeśli tak, to w miarę możliwości zabezpieczenie skanu dokumentu przez nieuprawnionym jego wykorzystaniem, np. poprzez umieszczenie na pliku adnotacji typu: „skan wyłącznie na potrzeby umowy (…) ”. Adnotacja taka nas jednak nie zabezpieczy, jeśli przy podszywaniu się pod naszą tożsamość przy np. zaciągnięciu pożyczki na nasze konto nie będzie niezbędne udostępnienie skanu dokumentu, a jedynie podanie naszych danych osobowych.

Częstą praktyką jest pobieranie od nas skanu luk ksera dokumentu tożsamości w celu zawarcia umowy, a dokładniej w celu wpisania do umowy prawdziwych identyfikujących nas danych osobowych, przede wszystkim imienia, nazwiska, numeru PESEL, miejsca zamieszkania. Jednakże po wpisaniu naszych danych do umowy na podstawie danych z dokumentu tożsamości i zawarciu umowy niepotrzebne jest dalsze przechowywanie skanu dokumentu przez naszego kontrahenta. Wszak już dysponuje wszystkimi niezbędnymi informacjami podanymi w umowie i niezbędnymi do jej zawarcia. Dlatego jeśli już przesłaliśmy skan dokument w celu zawarcia umowy, zawsze powinniśmy żądać od kontrahenta skasowania z pamięci komputera lub serwera skanu dokumentu, bo cel w jakim został udostępniony, został osiągnięty. Wszak nigdy nie wiadomo, czy pomimo podjętych środków ostrożności nasze dane nie zostaną wykradzione przez hakerów lub „wyciekną” do rąk podmiotów nieuprawnionych i nie zostaną wykorzystane na naszą niekorzyść.

Kim są osoby ze szczególnymi potrzebami?

W dniu 19 lipca 2019 r. do polskiego porządku prawnego weszła nowa, przełomowa ustawa, o zapewnianiu dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami . Stwarza ona ramy prawno-organizacyjne do urzeczywistnienia idei dostępności w naszym kraju, nakładając na wszystkie podmioty publiczne obowiązki dotyczące zapewnienia dostępności w aspekcie architektonicznym, cyfrowym i informacyjno- komunikacyjnym. Większość przepisów tej ustawy obowiązuje od 30 września 2019 r., pozostała część weszła w życie stopniowo w okresie następnych dwóch lat.

W tym samym roku została przyjęta również dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/882 z 17.04.2019 sprawie wymogów dostępności produktów i usług (Dz.Urz. UE L 151, s. 70) (European Accessibility Act), której celem jest zbliżenie ustawodawstw państw członkowskich w odniesieniu do wymogów dostępności niektórych produktów i usług, w szczególności poprzez wyeliminowanie i zapobieganie powstawaniu barier dla swobodnego przepływu niektórych dostępnych produktów i usług, które wynikają z rozbieżnych wymogów dostępności w poszczególnych państwach członkowskich. Obowiązki określone w niniejszej dyrektywie, z określonymi zastrzeżeniami (w szczególności art. 4 ust. 1 w związku z art. 14 ust. 6 dyrektywy 2019/882) powinny mieć zastosowanie w takim samym stopniu do podmiotów gospodarczych w sektorze publicznym i do podmiotów gospodarczych w sektorze prywatnym (motyw 57 dyrektywy 2019/882).

Dyrektywa 2019/882 wskazuje, że dostępność powinna zostać osiągnięta poprzez systematyczne usuwanie barier i zapobieganie ich powstawaniu, w miarę możliwości poprzez zastosowanie podejścia „projektowania uniwersalnego”, co przyczyni się do zapewnienia osobom z niepełnosprawnościami dostępu do produktów i usług na równi z innymi.

Jak wynika z Konwencji, podejście to „oznacza projektowanie produktów, środowiska, programów i usług, w taki sposób, by były użyteczne dla wszystkich, w możliwie największym stopniu, bez potrzeby adaptacji lub specjalistycznego projektowania”. Zgodnie z Konwencją projektowanie uniwersalne „nie wyklucza pomocy technicznych dla szczególnych grup osób niepełnosprawnych, jeżeli jest to potrzebne”. Ponadto dostępność nie powinna wykluczać dokonywania racjonalnych usprawnień, gdy wymaga tego prawo Unii lub prawo krajowe. [Dyrektywa 2019/882 przewiduje jej transpozycję do ustawodawstwa krajowego do 28.06.2022 r., a wejście w życie od 28.06.2025 r.]

Ustawa z dnia 19.07.2019 r. o zapewnianiu dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami określa środki służące zapewnianiu dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami oraz obowiązki podmiotów publicznych w tym zakresie (art. 1 ust. 1 u.z.d.o.s.p.).
Jak czytamy w uzasadnieniu rządowego projektu ustawy „Usuwanie barier i zapewnienie dostępności dla wszystkich obywateli, w tym przede wszystkich osób doświadczających trudności w mobilności czy percepcji, stanowi jedno z kluczowych zadań państwa urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej”.

Zgodnie z ustawą każdy może mieć szczególne potrzeby – wynika to z konkretnej sytuacji, konkretnej osoby w konkretnym środowisku.
Osoby ze szczególnymi potrzebami to przykładowo osoby starsze, osoby z niepełnosprawnością lub inne osoby mające trwale lub czasowo naruszoną sprawność w zakresie mobilności czy percepcji (np. ludzie poruszający się przy pomocy kul, protez, wózków, słabi, chorujący, niesłyszący, niedowidzący, z trudnościami manualnymi i poznawczymi, osoby z wózkiem dziecięcym, z ciężkim bagażem itp).
W szczególności do osób ze szczególnymi potrzebami można zaliczyć osoby niepełnosprawne pogrupowane w oparciu o kryterium niepełnosprawności:
- głucha – osoba, która nie słyszy, posługuje się polskim językiem migowym PJM;
- słabosłysząca, niedosłysząca – osoby, które mają problemy ze słuchem, ale ich pierwszym językiem jest język polski. Osoby takie korzystają z rozwiązań technicznych, które wspomagają słyszenie, napisów itp. Najczęściej nie posługują się PJM;
- osoba z uszkodzonym słuchem – pojęcie określające zarówno osoby głuche, jak i słabosłyszące;
- głuchoniewidoma – osoba, która ma uszkodzony zarówno wzrok jak i słuch. W poznawaniu świata korzysta z tego zmysłu, który jest lepiej funkcjonujący – czasem więc korzysta z aparatów słuchowych, czasem z bardzo mocnych okularów lub lup. Właściwie nie zdarza się sytuacja, w której osoba głuchoniewidoma ma stuprocentowy brak wzroku i słuchu.
niewidoma – osoba, która nie widzi i ma tylko „czucie światła”. Informacje zbiera przy pomocy słuchu i dotyku. Tylko niewielka część osób niewidomych obecnie wykorzystuje alfabet Braille’a. Znacznie częściej posługują się przy korzystaniu z komputerów ze zwykłej klawiatury i czytników ekranu;
słabowidząca – osoba, która ma uszkodzony wzrok, ale to nadal on jest podstawowym lub jednym z podstawowych sposobów zbierania informacji. Różnice w widzeniu kształtów, kolorów, ocenie odległości mogą być bardzo duże;
osoby z niepełnosprawnością narządów ruchu – poruszające się na wózku, korzystające z chodzików lub kul ortopedycznych. Część osób nie korzysta z żadnych sprzętów i ich niepełnosprawność nie jest widoczna na pierwszy rzut oka;
paraplegicy – osoby, które mają całkowicie niesprawne nogi i w pełni funkcjonujące ręce. Korzystają zwykle z wózków i mają w pełni sprawne ręce;
tetraplegicy – osoby, które mają porażone wszystkie kończyny. W niektórych przypadkach mogą częściowo używać z rąk, jak i z nóg, ale zakres tej ruchomości może być bardzo różny. Często korzystają z wózków (zarówno ręcznych, jak i elektrycznych);
- osoby po amputacji kończyny - mogą korzystać ze wszystkich wymienionych rozwiązań technicznych - wózków, kul, protez itp;
osoby z niepełnosprawnością intelektualną - niepełnosprawność intelektualna może mieć różny zakres i różne podłoże;
osoby chorujące psychicznie – osoby, których niepełnosprawność wynika z chorób układu nerwowego. W różnych momentach mogą bardzo różnie funkcjonować – zależnie od stadium i okresu choroby';
osoby o ograniczonych możliwościach poznawczych – określenie stosowane niekiedy wobec osób z niepełnosprawnością intelektualną i osób chorujących psychicznie.

Osoby o szczególnych potrzebach to jednak nie tylko osoby z niepełnosprawnościami. Do osób ze szczególnymi potrzebami zalicza się również:
kobiety w ciąży – ciąża to okres, który większość kobiet odczuwa jako okres specjalnego traktowania – zwykle łatwiej się męczą, nie mogą zbyt długo stać, trudniej im się wykonuje niektóre czynności;
osoby z dziećmi – opieka nad osobą zależną może wymagać zapewnienia dodatkowego miejsca np. pokoju do zabawy, przewijaków;
seniorzy – osoby starsze mogą mieć szczególne potrzeby związane ze stanem zdrowia czy kondycją. Nie znaczy to oczywiście, że każdy senior będzie potrzebował szczególnego traktowania, ważne jest jednak, aby sposób załatwiania spraw był jak najprostszy, wymagał jak najmniej wysiłku fizycznego i był jasno wytłumaczony;
osoby z większym bagażem – również może być traktowana jako osoby ze szczególnymi potrzebami w zakresie korzystania np. z wind czy wózków do transportu, ruchomych schodów.

Celem ustawy jest poprawa warunków życia i funkcjonowania obywateli ze szczególnymi potrzebami, którzy są narażeni na marginalizację lub dyskryminację m.in. ze względu na niepełnosprawność lub obniżony poziom sprawności z powodu wieku czy choroby. Ustawa jest kluczowym elementem rządowego programu „Dostępność Plus”, który rząd przyjął 17 lipca 2018 r. Rozwiązania przewidziane w projekcie ustawy realizują zapisy Konwencji ONZ o prawach osób niepełnosprawnych, zobowiązujące do zapewnienia takim osobom na równi z innymi obywatelami dostępu do różnych obiektów. Projekt ustawy powstał we współpracy ze środowiskiem osób niepełnosprawnych.

Rezultatem ustawy o zapewnianiu dostępności ma być stopniowa poprawa dostępności podmiotów publicznych, dzięki której osoby ze szczególnymi potrzebami w sposób możliwie samodzielny będą mogły korzystać z usług publicznych. Temu służą nie tylko minimalne wymagania w zakresie dostępności, ale również określone sankcje z tytułu braku dostępności.
Sektor publiczny został zobowiązany do zapewnienia co najmniej minimalnej dostępności, która zagwarantuje dostępność podmiotu publicznego.

Osoba ze szczególnymi potrzebami lub jej przedstawiciel ustawowy, po wykazaniu interesu faktycznego, ma prawo wystąpić do podmiotu publicznego z wnioskiem o zapewnienie dostępności architektonicznej lub informacyjno-komunikacyjnej.

Od 6 września 2021 r. każdy osoba będzie mogła poinformować podmiot publiczny o braku jego dostępności w wymiarze architektonicznym i informacyjno–komunikacyjnym. Osoby ze szczególnymi potrzebami lub ich przedstawiciele ustawowi będą mogli także złożyć wnioski i skargi. Jeśli osoba potrzebuje zapewnienia dostępności, aby załatwić swoją sprawę urzędową w danym podmiocie publicznym lub skorzystać z jego usług będzie mogła złożyć wniosek o zapewnienie dostępności.
Natomiast jeśli pomimo wniesienia wniosku podmiot publiczny nie zapewni dostępności w przeciągu 14 dni (maksymalnie w okresie 2 miesięcy w szczególnych przypadkach) bądź podmiot publiczny odmówi zapewnienia dostępności (nawet jeśli zapewni dostęp alternatywny) osoba ze szczególnymi potrzebami może złożyć skargę na brak dostępności do Prezesa Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (PFRON).

Od 6 września 2021 r. każdy pacjent będący osobą ze szczególnymi potrzebami ma prawo do otrzymania informacji o: rodzaju i zakresie świadczeń zdrowotnych udzielanych przez placówkę służby zdrowia, prawach pacjenta oraz swoim stanie zdrowia w zrozumiały dla niego sposób - w szczególności osoba głucha ma prawo uzyskać takie informację w Polskim Języku Migowym (art. 51 w zw. z art. 73 pkt 3).
Od 23 czerwca 2021 r., zgodnie z ustawą o dostępności cyfrowej stron internetowych i aplikacji mobilnych podmiotów publicznych, wymogami dostępności objęte są także aplikacje mobilne podmiotów publicznych (art. 73 pkt 1 lit. c ).

Osoby ze szczególnymi potrzebami lub ich przedstawiciele ustawowi będą mogli także złożyć wnioski i skargi, o których mowa w rozdziale 4 ustawy.
Od 20 września 2019 r. wszystkie podmioty publiczne muszą spełniać minimalne wymagania w zakresie trzech obszarów dostępności, o których mowa w art. 6 ustawy - architektonicznej, cyfrowej i informacyjno-komunikacyjnej.

Ustawa z dnia z dnia 19 lipca 2019 r. o zapewnianiu dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami pełni funkcję niezwykle istotna w zakresie przeciwdziałaniu wykluczeniu i marginalizacji osób, których potrzeby są szczególne z powodu indywidualnych okoliczności oraz zapewnienia dostępność przestrzeni publicznej.

 


  • EDUKACYJNY KALENDARZ NA 2022 ROK 

kalendarz

kalendarz

 


E - PLANSZE DOTYCZĄCE NIEODPŁATNEJ POMOCY PRAWNEJ

system nieodpłatnej pomocy prawnejnieodpłatna pomoc prawna

poradnictwo obywatelskienieodpłatna mediacja

porada stacjonarnaporada zdalna

porada na odległość dla osób ze szczególnymi potrzebamiosoby uprawnione

dla przedsiębiorcówmediacja na odległość


  •  POD PONIŻSZYM LINKIEM ZNAJDĄ PAŃSTWO PIERWSZY NUMER KWARTALNEGO BIULETYNU EDUKACYJNEGO Z ZAKRESU PRAWA PRACY:

Uprawnienia i przywileje emerytów i rencistów związane z zatrudnieniem

Uprawnienia i przywileje osób z niepełnosprawnością związane z zatrudnieniem


  • GDZIE UZYSKASZ POMOC - INFORMATOR

informator

informator


  • POD PONIŻSZYM LINKIEM ZNAJDĄ PAŃSTWO ODPOWIEDZI NA NAJCZĘŚCIEJ ZADAWANE PYTANIA ZWIĄZANE Z NIEODPŁATNYMI PORADAMI Z ZAKRESU POMOCY PRAWNEJ:

Najczęściej zadawane pytania - Nieodpłatna Pomoc Prawna

Wideo

Інформація для громадян України/ Informacje dla obywateli Ukrainy

flaga

Porady prawne z zakresu prawa cudzoziemców oraz porady prawne w językach obcych/ Правова консультація у сфері права іноземців та юридична консультаці


За посиланням нижче ви знайдете перелік осіб, які надають юридичні консультації в галузі права для іноземців, та список юридичних консультацій іноземними мовами з поділом на окремі воєводства та повіти:

Правова консультація у сфері права іноземців та юридична консультації іноземними мовами


таблиця Безoплатна правова допомога, безкоштовні консультації громадян та безкоштовне посередництво

System NPPNPP

NPOnieodpłatna mediacja

przygotowanie do porady stacjonarnejprzygotowanie do porady zdalenj

porady na odległość dla osób ze szczególnymi potrzebamiUprawnieni do skorzystania z npp

dla osób prowadzących jednoosobową działalność gospodarcząmediacje na odległość


Староство Повятове в Островці

 

informacja o zapisach

РОЗМІЩЕННЯ НА ТЕРИТОРІЇ ПУНКТІВ БЕЗКОШТОВНОЇ ЮРИДИЧНОЇ ДОПОМОГИ, БЕЗКОШТОВНИХ ГРОМАДСЬКИХ ПОРАД ТА МЕДІАЦІЇ

Lokalizacja punktów

 

Materiały

Безoплатна правова допомога, безкоштовні консультації громадян та безкоштовне посередництво(медіація)
informator​_npp​_j​_ukraiński.pdf 0.28MB

Wideo

Logo Biuletynu Informacji Publicznej
Informacje o publikacji dokumentu
Pierwsza publikacja:
18.01.2022 10:21 Beata Bronikowska
Wytwarzający/ Odpowiadający:
Beata Bronikowska
Tytuł Wersja Dane zmiany / publikacji
Nieodpłatna pomoc prawna 30.0 08.06.2022 11:53 Kinga Ciepichał
Nieodpłatna pomoc prawna 29.0 02.06.2022 14:49 Kinga Ciepichał
Nieodpłatna pomoc prawna 28.0 31.05.2022 10:45 Kinga Ciepichał
Nieodpłatna pomoc prawna 27.0 31.05.2022 10:33 Kinga Ciepichał
Nieodpłatna pomoc prawna 26.0 28.04.2022 15:00 Kinga Ciepichał
Nieodpłatna pomoc prawna 25.0 28.04.2022 14:43 Kinga Ciepichał
Nieodpłatna pomoc prawna 24.0 28.04.2022 13:25 Kinga Ciepichał
Nieodpłatna pomoc prawna 23.0 28.04.2022 11:44 Kinga Ciepichał
Nieodpłatna pomoc prawna 22.0 22.04.2022 14:43 Kinga Ciepichał
Nieodpłatna pomoc prawna 21.0 21.04.2022 07:47 Kinga Ciepichał
Nieodpłatna pomoc prawna 20.0 04.04.2022 14:06 Beata Bronikowska
Nieodpłatna pomoc prawna 19.0 23.03.2022 11:34 Kinga Ciepichał
Nieodpłatna pomoc prawna 18.0 15.03.2022 09:44 Kinga Ciepichał
Nieodpłatna pomoc prawna 17.0 01.03.2022 10:20 Beata Bronikowska
Nieodpłatna pomoc prawna 16.0 28.02.2022 15:42 Beata Bronikowska
Nieodpłatna pomoc prawna 15.0 28.02.2022 14:44 Beata Bronikowska
Nieodpłatna pomoc prawna 14.0 16.02.2022 12:50 Kinga Ciepichał
Nieodpłatna pomoc prawna 13.0 09.02.2022 11:07 Kinga Ciepichał
Nieodpłatna pomoc prawna 12.0 07.02.2022 09:45 Beata Bronikowska
Nieodpłatna pomoc prawna 11.0 26.01.2022 11:35 Kinga Ciepichał
Nieodpłatna pomoc prawna 10.0 26.01.2022 10:35 Kinga Ciepichał
Nieodpłatna pomoc prawna 9.0 26.01.2022 08:57 Kinga Ciepichał
Nieodpłatna pomoc prawna 8.0 24.01.2022 15:41 Beata Bronikowska
Nieodpłatna pomoc prawna 7.0 24.01.2022 15:33 Beata Bronikowska
Nieodpłatna pomoc prawna 6.0 24.01.2022 15:32 Beata Bronikowska
Nieodpłatna pomoc prawna 5.0 24.01.2022 15:31 Beata Bronikowska
Nieodpłatna pomoc prawna 4.0 24.01.2022 15:30 Beata Bronikowska
Nieodpłatna pomoc prawna 3.0 20.01.2022 09:17 Beata Bronikowska
Nieodpłatna pomoc prawna 2.0 18.01.2022 10:22 Beata Bronikowska
Nieodpłatna pomoc prawna 1.0 18.01.2022 10:21 Beata Bronikowska

Aby uzyskać archiwalną wersję należy skontaktować się z Redakcją BIP

{"register":{"columns":[]}}