Ocalone od zapomnienia. Zabytkowe nagrobki dwóch tymbarskich proboszczów odzyskały dawny blask
Na cmentarzu parafialnym w Tymbarku zakończono prace konserwatorsko-restauratorskie przy zabytkowych nagrobkach dwóch dawnych proboszczów tymbarskiej parafii – ks. Michała Potaczewskiego (1794–1856) oraz ks. Szymona Kumorka (1854–1916). To ważne przedsięwzięcie służące nie tylko zachowaniu cennych zabytków sztuki sepulkralnej, ale również przywracaniu pamięci o kapłanach, których życie i wieloletnia posługa wpisały się w historię Tymbarku oraz jego mieszkańców.
Stare cmentarze są szczególnymi miejscami pamięci. Można w nich odnaleźć nie tylko ślady minionych pokoleń, ale również fragmenty historii lokalnych społeczności. Kamienne nagrobki, inskrypcje i zachowane detale rzeźbiarskie stanowią często jedyne materialne świadectwa życia ludzi, którzy przed laty współtworzyli historię naszych miejscowości. Dlatego troska o ich zachowanie ma znaczenie znacznie szersze niż sama konserwacja zabytkowych obiektów.
Tym bardziej cieszy zakończenie prac przy dwóch historycznych nagrobkach na tymbarskiej nekropolii. Dzięki podjętym działaniom zabytki odzyskały właściwy wygląd, a ich historyczna substancja została zabezpieczona przed dalszym niszczeniem.
Ks. Michał Potaczewski – proboszcz w czasach przemian
Jednym z odnowionych nagrobków jest mogiła ks. Michała Potaczewskiego, proboszcza parafii w Tymbarku w latach 1832–1856. Był on jedną z ważniejszych postaci w dziejach miejscowej wspólnoty parafialnej pierwszej połowy XIX wieku.
Urodził się w 1794 roku w Niedźwiedziu. Święcenia kapłańskie przyjął w 1823 roku, a pierwszą placówką jego posługi był kościół św. Marcina we Lwowie. Do Tymbarku przybył w 1832 roku, obejmując urząd proboszcza 4 grudnia tego roku. Pozostał tutaj aż do śmierci.
Był to okres istotnych przemian politycznych i społecznych w Galicji, pozostającej pod zaborem austriackim. Ks. Potaczewski troszczył się zarówno o życie duchowe parafii, jak i jej sprawy materialne. Zachowane źródła historyczne pozwalają również przybliżyć jego osobowość. W sporządzonym w 1847 roku sprawozdaniu ze stanu duchowieństwa ks. Jan Mrożek, ówczesny proboszcz w Łososinie Górnej i dziekan tymbarski, określił go jako kapłana „moralnego i gorliwego”, żyjącego w zgodzie z parafianami, dziedzicami i współbraćmi w kapłaństwie.
Ks. Michał Potaczewski zmarł 18 kwietnia 1856 roku, w wieku 64 lat. Uroczystości pogrzebowe odbyły się trzy dni później, z udziałem licznego grona duchowieństwa z okolicznych parafii. Spoczął na cmentarzu w Tymbarku, gdzie do dziś znajduje się jego nagrobek.
Ks. Szymon Kumorek – kapłan i gospodarz Tymbarku
Drugim odnowionym zabytkiem jest nagrobek ks. Szymona Kumorka, wieloletniego proboszcza i dziekana tymbarskiego, którego postać szczególnie mocno zapisała się w historii przełomu XIX i XX wieku.
Ks. Szymon Kumorek urodził się 21 października 1854 roku w Choczni. Święcenia kapłańskie przyjął 29 czerwca 1880 roku. W pierwszych latach kapłańskiej posługi związany był m.in. z Łososiną Górną, gdzie przebywał w 1881 roku, a następnie ze Słopnicami.
W marcu 1889 roku został administratorem parafii w Tymbarku, a 25 maja tego samego roku objął urząd proboszcza. Z miejscową wspólnotą związany był przez blisko 27 lat.
Nie ograniczał swojej działalności do obowiązków duszpasterskich. Troszczył się o stan świątyni i jej otoczenia, odnowił dach kościoła, ogrodził teren przykościelny oraz powiększył cmentarz parafialny. Angażował się również w rozwój rolnictwa i oświaty, inicjując powstanie pierwszego w Tymbarku kółka rolniczego oraz pełniąc funkcję przewodniczącego rady szkolnej. Był także orędownikiem trzeźwości.
Od 1904 roku pełnił funkcję wicedziekana, a następnie dziekana dekanatu tymbarskiego. Zmarł 8 lutego 1916 roku w Tymbarku i został pochowany na miejscowym cmentarzu.
Przywrócić nie tylko wygląd, ale i pamięć
Odnowienie nagrobków ks. Michała Potaczewskiego i ks. Szymona Kumorka jest czymś więcej niż przywróceniem estetyki zabytkowym kamiennym pomnikom. To również przypomnienie o ludziach, których życie i działalność stanowiły ważną część historii Tymbarku.
Szczególne podziękowania należą się ks. dr. Janowi Banachowi, proboszczowi parafii w Tymbarku, oraz wspólnocie parafialnej za troskę o zabytkową nekropolię i podjęcie decyzji o odnowieniu grobów swoich poprzedników. Wyrazy uznania kierujemy także do osób zaangażowanych w realizację prac konserwatorskich za fachowość i szacunek dla historycznej substancji zabytków.
Warto podkreślić, że działania podejmowane w Tymbarku wpisują się w szerszą troskę o zachowanie dziedzictwa historycznego naszych miejscowości. Od 2021 roku systematyczne prace przy zabytkowych nagrobkach prowadzone są również na cmentarzu parafialnym w Łososinie Górnej. Podobne inicjatywy podejmowane są także w innych miejscowościach regionu.
Stare nekropolie są swoistymi księgami lokalnej historii. Każdy nagrobek kryje opowieść o człowieku, jego rodzinie, pracy i czasach, w których przyszło mu żyć. Warto je odczytywać, dokumentować i chronić, zanim bezpowrotnie zatrą się ślady przeszłości.
Bo zachowując zabytkowe nagrobki, ocalamy nie tylko kamień, ale przede wszystkim pamięć o ludziach, którzy byli przed nami i współtworzyli historię naszej małej ojczyzny.
