Cmentarz Wojenny nr 365 w Tymbarku odzyskał historyczny wygląd. Zakończono prace konserwatorsko-restauratorskie
Zakończyły się prace konserwatorsko-restauratorskie na Cmentarzu Wojennym nr 365 w Tymbarku. Odnowiona nekropolia została odebrana przez komisję Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków. To ważny finał przedsięwzięcia, którego celem było ocalenie zabytkowego cmentarza, przywrócenie mu historycznego charakteru oraz zachowanie tego wyjątkowego miejsca pamięci dla kolejnych pokoleń.
Cmentarz Wojenny nr 365 jest świadectwem tragicznych wydarzeń I wojny światowej. Nekropolia przypomina o dramatycznych losach żołnierzy różnych narodowości, którzy polegli na ziemi limanowskiej podczas Wielkiej Wojny. Jej odnowienie ma znaczenie nie tylko dla zachowania lokalnego dziedzictwa, ale także dla pielęgnowania pamięci historycznej i szacunku wobec poległych.
Przywrócenie historycznego charakteru nekropolii
Prace konserwatorsko-restauratorskie miały na celu nie tylko poprawę stanu technicznego cmentarza, lecz przede wszystkim odtworzenie jego historycznego układu i zabezpieczenie najcenniejszych elementów zabytkowych.
Roboty prowadzono z uwzględnieniem dokumentacji historycznej i założeń konserwatorskich. Szczególnej troski wymagały krzyże nagrobne, elementy kamienne i drewniane oraz oryginalny drewniany krzyż główny, którego stan techniczny przed rozpoczęciem prac był bardzo zły.
Realizacja zadania wymagała połączenia wiedzy historycznej, doświadczenia konserwatorskiego i poszanowania autentycznej substancji zabytku. Istotne było zachowanie historycznego charakteru nekropolii oraz przywrócenie jej elementom właściwego wyglądu.
Zakończenie robót i odbiór obiektu przez komisję Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków stanowią ważny etap w ochronie tego miejsca. Dzięki przeprowadzonym pracom cmentarz odzyskał należną mu rangę jako zabytkowy obiekt i miejsce pamięci o poległych.
Finansowanie rewitalizacji – wspólna inwestycja w ochronę historii
Odnowienie Cmentarza Wojennego nr 365 w Tymbarku było możliwe dzięki skutecznemu pozyskaniu środków zewnętrznych oraz zaangażowaniu finansowemu Gminy Tymbark. Prace realizowano etapami, korzystając ze wsparcia Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz Wojewody Małopolskiego.
Pierwszy etap, realizowany w 2025 roku, miał wartość około 148 000 zł. Na jego realizację Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego przyznało 80 000 zł, Wojewoda Małopolski przekazał 60 000 zł dotacji celowej, a pozostałe niespełna 8 000 zł stanowiły środki własne Gminy Tymbark. Dodatkowo przeznaczono blisko 29 000 zł na remont i konserwację schodów na terenie nekropolii.
Drugi etap rewitalizacji, realizowany w 2026 roku, miał wartość 161 800 zł. Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego przyznało na ten cel 91 800 zł w ramach programu „Groby i cmentarze wojenne w kraju 2026”, natomiast Wojewoda Małopolski dofinansował przedsięwzięcie kwotą 60 000 zł.
Łączna wartość obu etapów wyniosła 309 800 zł, nie uwzględniając dodatkowego finansowania remontu i konserwacji schodów. Pozyskane środki umożliwiły przeprowadzenie prac konserwatorsko-restauratorskich, zabezpieczenie zabytkowych elementów nekropolii oraz przywrócenie jej historycznego charakteru.
Partnerstwo merytoryczne i wiedza specjalistów
Istotnym partnerem merytorycznym całego przedsięwzięcia było Polskie Towarzystwo Historyczne, które wspierało realizację projektu w zakresie badań historycznych oraz interpretacji źródeł archiwalnych. Udział Towarzystwa miał szczególne znaczenie dla odtworzenia historycznego charakteru nekropolii i oparcia prac na materiałach źródłowych.
Ważną rolę odgrywała również wiedza osób zajmujących się badaniem, dokumentowaniem i ochroną cmentarzy wojennych z okresu I wojny światowej w Małopolsce. W tym kontekście należy wymienić Marka Sawickiego oraz Krzysztofa Gardułę, związanych z tematyką zachodnio-galicyjskich nekropolii wojennych.
Ochrona takich obiektów wymaga połączenia wiedzy historycznej, analizy archiwaliów i doświadczenia konserwatorskiego. Dzięki temu możliwe jest nie tylko zabezpieczenie zabytkowej substancji, lecz także zachowanie autentyczności miejsca oraz odtworzenie jego pierwotnego układu i znaczenia.
Współpraca samorządu, Polskiego Towarzystwa Historycznego, specjalistów i wykonawców pozwoliła spojrzeć na Cmentarz Wojenny nr 365 nie tylko jako na obiekt wymagający prac konserwatorskich, ale przede wszystkim jako na ważne świadectwo historii i miejsce pamięci o poległych.
Zaangażowanie Gminy Tymbark
Realizacja przedsięwzięcia była możliwa dzięki zaangażowaniu Gminy Tymbark, działaniom podejmowanym przez Wójta Gminy Tymbark dr. Pawła Ptaszka oraz skutecznemu pozyskaniu środków zewnętrznych. To współpraca samorządu z administracją rządową, specjalistami i wykonawcami pozwoliła przeprowadzić kolejne etapy rewitalizacji zabytkowej nekropolii.
Ze strony Urzędu Gminy za przygotowanie i koordynację projektu odpowiadał Robert Kowalski, inspektor ds. komunikacji społecznej, kultury, promocji i współpracy partnerskiej. Przedsięwzięcie wymagało skoordynowania działań organizacyjnych, finansowych i merytorycznych, a także współpracy z wykonawcami oraz instytucjami odpowiedzialnymi za ochronę zabytków.
Istotnym partnerem merytorycznym projektu było Polskie Towarzystwo Historyczne, wspierające przedsięwzięcie w zakresie wiedzy historycznej i źródeł archiwalnych. Prace konserwatorsko-restauratorskie realizowało konsorcjum firm Midas Konserwacja Dzieł Sztuki Marcin Książek z Nawojowej oraz Konserwacja Zabytków Jan Chodorowicz z Krakowa.
Wspólne zaangażowanie samorządu, partnera merytorycznego, specjalistów i wykonawców pozwoliło doprowadzić przedsięwzięcie do zakończenia prac i odbioru obiektu przez komisję Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków.
Miejsce pamięci dla przyszłych pokoleń
Zakończenie prac na Cmentarzu Wojennym nr 365 to coś więcej niż odnowienie zabytkowego obiektu. To przywrócenie historycznej czytelności miejsca, w którym spoczywają żołnierze różnych narodowości, a także wyraz szacunku dla ich losów i pamięci o wydarzeniach, które na trwałe wpisały się w historię regionu.
Cmentarze wojenne w Małopolsce są ważnym elementem dziedzictwa kulturowego i historycznego. Przypominają o dramacie I wojny światowej, a jednocześnie pokazują, że pamięć o poległych nie zna granic narodowości.
Odnowiony cmentarz w Tymbarku będzie służył mieszkańcom, odwiedzającym i kolejnym pokoleniom jako miejsce refleksji, edukacji historycznej i zadumy.
Zakończenie prac konserwatorsko-restauratorskich oraz odbiór obiektu przez komisję WUOZ zamykają ważny etap troski o tę nekropolię. To również zobowiązanie do dalszej dbałości o zachowanie jej wartości historycznych i przekazywania pamięci o poległych.
Dzięki współpracy samorządu, specjalistów i instytucji odpowiedzialnych za ochronę dziedzictwa udało się przeprowadzić przedsięwzięcie, które służy zarówno ochronie zabytku, jak i zachowaniu pamięci o historii naszej małej ojczyzny.
