Powiat
Hajnowski

Wykonanie budżetu na koniec grudnia 2024 roku po stronie dochodów wyniosło 130 mln zł, zaś po stronie wydatków 146,6 mln zł. W porównaniu do budżetu z 2023 r., dochody powiatu wzrosły o 39 mln zł, zaś wydatki – o 51 mln zł! Znaczący wzrost po stronie dochodów i wydatków to efekt podejmowania kolejnych działań prorozwojowych i związane z tym intensywne pozyskiwanie kolejnych funduszy – krajowych i unijnych.

Powiat Hajnowski intensywnie się rozwija, a 2024 r. zakończyliśmy z nowym rekordem - ponad 46% wydatków to te przeznaczone na inwestycje! W jakim kierunku zmierza powiat? Przyjrzyjmy się!

Infrastruktura drogowa i gospodarka przestrzenna – filarami rozwoju!

„Raport o stanie powiatu” kreśli mapę wszystkich inwestycji, jakie podjął samorząd w 2024 r. – od dużych inwestycji po samorządową codzienność. Głównym kierunkiem, jaki obrał samorząd pod szefostwem Starosty Andrzeja Skiepko, jest niewątpliwie rozwój gospodarczy, rozumiany poprzez budowę dostępności komunikacyjnej, gospodarki przestrzennej i kapitału społecznego.

Rekordowe 40% wydatków budżetowych stanowią nakłady na inwestycje drogowe. Tylko z budżetu samorządu powiatu w 2024 r. na modernizację dróg powiatowych – poprzez remonty lub gruntowną przebudowę, przeznaczono ponad 50 mln zł!! A to tylko kropla (!), bo przez nasz powiat przeszło prawdziwe „inwestycyjne tsunami”!

To był pracowity rok!

Samorządowcy z regionu stanęli przed szansą pozyskania olbrzymich środków na modernizację dróg w regionie – i tę historyczną szansę wykorzystali! Starosta Hajnowski, Dyrektor Zarządu Dróg, wójtowie i burmistrzowie podjęli wysiłek pozyskania funduszy na naprawę dróg, zniszczonych w wyniku działań związanych z ochroną granicy kraju. Skutecznie – w związku z uzyskaniem od Banku Gospodarstwa Krajowego Wstępnej Promesy NR Edycja8/2023/5440/PolskiŁad z dnia 11.10.2023 r. dotyczącej dofinasowania Inwestycji z Programu Rządowy Fundusz Polski Ład, samorząd powiatu pozyskał środki na remont odcinków 15. dróg.

By maksymalnie wykorzystać dostępne fundusze w Polskim Ładzie, samorząd powiatu porozumiał się z władzami gmin. W efekcie samorządy gminne – Kleszczele, gmina Hajnówka, Dubicze Cerkiewne, Białowieża i Narewka zdecydowały się aplikować o remonty na drogach powiatowych przebiegających na swoich terenach, które także doznały uszczerbku wskutek ochrony granicy państwa. Z pozytywnym skutkiem. Aby jednak realizacja zadań inwestycyjnych na drogach powiatowych przez gminy była w ogóle możliwa, radni samorządów w 2023 r. podjęli stosowne uchwały o zmianach zarządcy odcinków dróg zaplanowanych do remontu. Trud współpracy i żmudny wysiłek administracyjny, związany z  procedurą powierzenia gminom zarządzania danymi odcinkami dróg powiatowych, ale również skutecznym przeprowadzeniem przetargów, zwróci się społeczności lokalnej z nawiązką.

Komunikacyjne rewolucja, która objęła swym zasięgiem wszystkie gminy, w 2024 r. została sfinalizowana, a jej efekty to blisko 260 km wyremontowanych dróg o całkowitej wartośći ponad 100 mln zł!

Dlaczego inwestycje drogowe są tak ważne z punktu widzenia rozwoju regionu? Autorzy "Raportu..." wyjaśniają, że wraz z kolejnymi kilometrami dróg, przybywa inwestycyjnych możliwości dla potencjalnych inwestorów w przestrzeni całego powiatu. Dobry dojazd do pól uprawnych umożliwia rozwój rolnictwa na szeroką skalę. Remonty dróg sprzyjają również planowaniu i rozwoju inwestycji – przemysłowych, usługowych oraz z zakresu zielonych technologii. Dobra sieć komunikacyjna wpływa na rozwój uprzemysłowienia terenów wiejskich. Za przykłady inwestycji poza ośrodkami miejskimi niech posłużą biogazownia w miejscowości Stary Kornin czy rozwój przedsiębiorstw w miejscowości Narew, w okolicy której samorząd Województwa Podlaskiego wybudował obwodnicę w kierunku Białegostoku. Inwestycje w dostępność komunikacyjną wzmacniają markę regionu jako miejsca, w którym warto ulokować kapitał – a dobre drogi skutecznie utracają argument o peryferyjnym położeniu!

Obok dróg – scalenia

Prym wśród realizowanych projektów wiodą też wieloletnie projekty scaleniowe, których samorząd powiatu realizuje aż 5 (!), o całkowitej wartości mln 76,7 mln zł. Projekty scaleniowe realizowane są przez Powiat Hajnowski w gminach Narewka (obiekty „Tarnopol”, „Eliaszuki i inne”), Dubicze Cerkiewne (obiekt „Dubicze – Istok”) i Narew (obiekty „Kotłówka” i „Usnarszczyzna”). Suma powierzchni realizowanych 5. projektów to 6566,9969 ha! Proces scaleń gruntów podzielony na dwa etapy. Pierwszy z nich obejmuje prace geodezyjne, drugi zaś to prace związane z zagospodarowaniem poscaleniowym (czyli m.in. modernizacja dróg dojazdowych do pól). Rolnicy i mieszkańcy już w 2024 r. korzystali z pierwszych dróg poscaleniowych, kolejne inwestycje sukcesywnie realizujemy w 2025 r.

Scalenia to szczególne projekty, nie tylko ze względu na ich wielomilionowy budżet, ale również specyfikę i duży stopień trudności. Tymczasem w Województwie Podlaskim żaden samorząd nie realizuje aktualnie tylu scaleń jednocześnie, co Powiat Hajnowski. W 2023 r. na projekty scaleniowe wydatkowano łącznie ponad 0,5 mln zł, w tym znajdują się środki na drogi w ramach prac poscaleniowych.

Projekty scaleniowe to kolejne, zaraz po drogach, przedsięwzięcia infrastrukturalne, sprzyjające budowie atrakcyjności gospodarczej naszego regionu. Na przestrzeni ostatnich 6. lat samorząd rozbudował dostępność komunikacyjną – dziś do naszego regionu oraz w przestrzeni samego powiatu dojedziemy dobrymi, nowo zmodernizowanymi drogami. Z kolei projekty scaleniowe wpływają na kształtowanie gospodarki przestrzennej stymulując rozwój rolnictwa i urbanizacji wsi. Proces scaleń gruntów sprzyja rozwojowi rolnictwa, w tym rolnictwa ekologicznego na szeroką skalę. Realizacja projektów scaleniowych to także impuls dla ochrony środowiska - scalenia gruntów pozwalają przygotować przestrzeń rolniczą do działań umożliwiających przeciwdziałanie erozji gleby i skutkom suszy. W regionie Puszczy Białowieskiej – miejscu o wyjątkowej bioróżnorodności, z obszarami przodowniczo cennymi, realizacja tego typu projektów ma ogromne znaczenie.

Rozwój kapitału społecznego - oświata

Jako że nie możemy rozmawiać o sukcesie gospodarczym bez ludzi (pisząc w wielkim skrócie myślowym!), powiat hajnowski systematycznie zwiększa nakłady na rozwój edukacji i rozwijanie systemu pomocy społecznej. Wydatki na oświatę stanowiły, po drogach, największą część budżetu w 2024 r. - pochłonęły 31,5 mln zł, co stanowi 23,1 % ogółu wydatków (dla porównania, w roku poprzednim było to 26,4 mln zł). Środki zostały przeznaczone przede wszystkim na pokrycie kosztów bieżącej działalności edukacyjnej oraz projekty dla uczniów i nauczycieli, w tym inwestycje.

2024 r. to czas wielkich przedsięwzięć (jak modernizacja budynku I LO czy przebudowa boiska przy ZSZ), innowacyjnych zmian (nowe przedmioty w planie lekcji ZSZ  i II LO, dalsza specjalizacja I LO w kierunku rozwoju kształcenia wojskowego) oraz realizacji projektów mających na celu wzmocnienie kompetencji społecznych i zawodowych uczniów. Każda z hajnowskich szkół średnich może pochwalić się sukcesami na niwie stypendialnej, olimpijskiej, sportowej, rozwoju wolontariatu. Samorząd powiatu wspierał najzdolniejszych uczniów w ramach Powiatowego Funduszu Stypendialnego im. prof. Simony Kossak – na ten cel wydatkowano z budżetu powiatu 42 700,00 zł. W ubiegłym roku celebrowaliśmy również ważne wydarzenia, podkreślające tradycje i wkład samorządu powiatu w zakresie edukacji i wychowania przyszłych pokoleń – odbyły się Jubileusz 100-lecia Zespołu Szkół Zawodowych, 50-lecia Poradni Psychologiczo – Pedagogicznej, 75-lecia II LO z DNJB.

Rozwój kapitału ludzkiego – pomoc społeczna i przeciwdziałanie bezrobociu  

Obok oświaty, kolejną dużą grupą wydatków są te z zakresu pomocy społecznej, rodziny i pozostałe zadania polityki społecznej, na co wydatkowano łącznie 17,8 mln zł (13% ogółu wydatków). W 2024 r. powiat hajnowski organizował i wspierał system pieczy zastępczej, osoby z niepełnosprawnością intelektualną mogą się kształcić w placówkach dziennego pobytu, zaś wszystkie osoby ze szczególnymi potrzebami – korzystać z bezpośredniego, finansowego wsparcia.  W 2024 r. na ten cel przeznaczono 2,3 mln zł, samorząd realizował 5 programów ze środków PFRON. Ponadto, w naszym powiecie funkcjonuje Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Hajnówce.

Za sprawą Powiatowego Urzędu Pracy realizowano programy przeciwdziałające bezrobociu. Na ten cel wydatkowano łącznie 4,9 mln zł środków krajowych i unijnych - o 0,5 mln zł więcej w porównaniu do 2023 r. Osoby poszukujące zatrudnienia mogły i mogą korzystać z wielu instrumentów wsparcia, w tym z bonu na zasiedlenie, kursów, środków na podjęcie działalności gospodarczej.

Zdrowie

Jako że silny kapitał ludzki, to „zdrowy kapitał”, nie sposób zapomnieć o inwestycjach mających podnieść jakość powiatowej służby zdrowia.  SP ZOZ w Hajnówce ciągle się rozwija, systematycznie poszerzając koszyk świadczeń. Tym samym pacjenci mają zagwarantowany dostęp do specjalistycznej opieki i dużego wyboru usług medycznych. Obok programów profilaktycznych, Zakład oferuje szeroką diagnostykę. W roku 2024 w lokalizacji szpitala funkcjonowała działająca w systemie całodobowym Pracownia Tomografii Komputerowej, Pracownia Rezonansu Magnetycznego, Pracownia RTG, Pracownia USG, Pracownia Endoskopii oraz Medyczne Laboratorium Diagnostyczne, wykonujące szeroki zakres badań analitycznych i mikrobiologicznych.

Dokonując charakterystyki działalności szpitala w 2024 r., należy zwrócić uwagę na jego wynik inwestycyjny. SP ZOZ aktywnie pozyskuje fundusze zewnętrzne, w 2024 r. były realizowane wielomilionowe projekty, w ramach których zakupiono sprzęt medyczny oraz dokonano modernizacji budynków i pomieszczeń wykorzystywanych przez szpital. Łączna wartości inwestycji zrealizowanych przez SPZOZ w Hajnówce w 2024 r. wyniosła 14,7 mln zł (jest to kwota wszystkich inwestycji, wraz z dofinansowaniem z projektów).

Dyskusja nad „Raportem o stanie samorządu powiatu” była doskonałą okazją do podkreślenia roli samorządu, zdolnego do określenia i realizacji potrzeb wspólnoty, z drugiej zaś  urzeczywistniającego wartości determinujące rozwój Rzeczypospolitej: więzi lokalne, poczucie wspólnoty, społeczeństwo obywatelskie. „Polska powiatowa” to nie tylko potoczne sformułowanie określające administracyjny podział kraju – to suma procesów rozwoju, kapitału społecznego i swoistej pracy u podstaw.  Powiat Hajnowski wykorzystał finansowe furtki, jakimi są fundusze unijne i krajowe, inicjując w 2024 r. szereg działań wspierających rozwój turystyki, kapitału ludzkiego, zdrowia, infrastruktury drogowej, transformacji energetycznej i gospodarki przestrzennej – podkreśla Starosta Hajnowski Andrzej Skiepko. - Koncentracja tak dużych środków inwestycyjnych sprzyja rozwojowi regionu, buduje jego potencjał gospodarczy, społeczny i promocyjny na lata. Projekty, które zainicjowaliśmy dziś i których ponosimy koszty, będą służyć społeczności lokalnej w przyszłości. Samorządy robią dużo, pomimo braku systemowych rozwiązań w aspekcie finansowania powiatów. Tymczasem za  wspólny wysiłek i pracę w 2024 r. chciałbym podziękować Radzie Powiatu, Członkom Zarządu, Kierownikom powiatowych jednostek organizacyjnych, wszystkim pracownikom Starostwa Powiatowego. Dziękuję Panu Wojewodzie, Panu Marszałkowi, wójtom, burmistrzom oraz wszystkim naszym partnerom za współpracę i wspólną pracę na rzecz społeczności lokalnej.

2024 r. to 57 projektów i inwestycji o całkowitej wartości 157 mln zł. Obok ww. zadań, możemy pochwalić się osiągnięciami na niwie rozwoju sportu, kultury, edukacji ekologicznej, turystyki, ochrony środowiska (w tym promocji zielonej energii - jako pierwszy samorząd w Polsce uruchomiliśmy Centrum Energii Odnawialnej do dziś wspierając mieszkańców w zakresie pozyskiwania środków z "zielonych programów"), polityki informacyjnej, współpracy z organizacjami pozarządowymi. Za aktywność samorząd powiatu otrzymał dwie nagrody w prestiżowych, ogólnopolskich konkursach – nasza społeczność jest w gronie innowacyjnych samorządów oraz liderów samorządności w Polsce!