Powiat
Hajnowski

Czy wiesz, że najstarsze drzewa w Puszczy Białowieskiej pamiętają stukot kopyt królewskich orszaków? Najstarszy las Europy przetrwał wieki dzięki twardej ochronie władców — od czasów Władysława Jagiełły, 11 polskich królow odwiedziło te knieje, odbywając łącznie ponad sto wizyt! Dziś królewski rozdział w historii regionu zyskuje nowe życie dzięki Królewskiemu Szlakowi Rowerowemu.

153 kilometry przygody w stylu slow

Za sprawą LOT Region Puszczy Białowieskiej (którego nasz samorząd jest aktywnym członkiem) i grupy nieformalnej „Aktywni dla Puszczy”, na turystycznej mapie regionu Puszczy Białowieskiej debiutuje nowa pętla rowerowa! Liczy 153,5 km, biegnie cichymi, asfaltowymi drogami oraz leśnymi ścieżkami. Dystans można pokonać w jeden intensywny dzień (ok. 10 godzin jazdy) lub podzielić go na etapy, delektując się sielskim, podlaskim krajobrazem.

Trasa rozpoczyna się w Hajnówce (w miasteczku, które w swoim DNA ma tradycje ochrony Puszczy - swoją nazwę i początki z 1670 r. zawdzięcza pewnemu strażnikowi imieniem Krzysztof Heyna), a jej główną oś stanowią trzy wyjątkowe miejscowości: Białowieża, Narew i Kleszczele. Każda z nich zawdzięcza swoją obecność na mapie królewskim koneksjom. I każda z nich przechowuje pamięć o królewskiej obecności na naszych terenach.

Białowieża i Puszcza Białowieska– dawne królestwo łowów

Docelowe miejsce królewskich orszaków. To tutaj Władysław Jagiełło polował w 1409 roku przed bitwą pod Grunwaldem (i wracał tu ponad 40 razy!). O obecności Jagiellonów przypomina ścieżka edukacyjna w rezerwacie ścisłym w Białowieskim Parku Narodowym „Do dębu Jagiełły”. Z kolei o pobycie Stefana Batorego - góra nazwana jego imieniem (to najwyższe wzniesienie w puszczy). Natomiast król Zygmunt III Sas zostawił po sobie obelisk upamiętniający wielkie polowanie sprzed niemal trzech wieków (a dokładnie z 1752 r.). To jeden z najstarszych zabytków w Białowieży. O dawnym znaczeniu Białowieży przypomina także niewielki dzwon w cerkwi pw. św. Cyryla i Metodego w Białowieży, z odlanym napisem Anno Domini 1661 (jest używany także dzisiaj!) oraz… drogi. Jadąc na majówkę/urlop/weekend drogami Narewkowską, Sinicką lub Browską, podążamy szlakami królewskich orszaków, które przemierzały białowieski las 500-600 lat przed Nami! Aleja Browska w Białowieży ma status zabytku – to dawny trakt komunikacyjny, łączący niegdyś Kraków i Wilno. Historię obecności królów Polski w Puszczy Białowieskiej poznacie spacerując Szlakiem Dębów Królewskich. Następnie drogą Narewkowską kierujcie się ku strażnikowi Puszczy – do Dębu Dunin i dalej – do Narwi.

Narew – portowe miasto królowej Bony

Przez ponad cztery wieki Narew posiadała prawa miejskie i status starostwa, co zawdzięczała Zygmuntowi Staremu i królowej Bonie. Do dziś przetrwały tam tradycje wtorkowych targów oraz legendy o podziemnym przejściu łączącym dawny dwór z zabytkowym, drewnianym kościołem (kościół w Narwi to najstarszy budynek sakralny na Podlasiu). Dziś Narew to także obowiązkowy punkt dla fanów kajakarstwa i baza wypadowa do malowniczej Krainy Otwartych Okiennic (Trześcianka, Puchły, Soce). A historię Narwi i jej związków z królową Boną (oraz skarb!) poznasz z trasą questu – grą terenową do pobrania w aplikacji "Questy- wyprawy odkrywców”.

Kleszczele – tradycja i dawne rzemiosło

Prawa miejskie nadał miastu w XVI wieku Zygmunt I Stary. Miasteczko od wieków słynęło z garncarstwa i charakterystycznych glinianych naczyń – hładyszek. Ale nazwę zawdzięcza legendzie… o królowej Bonie. Ponoć podczas podróży w powozu królowej wypadły kleszcze (gwoździe), powodując bolesny upadek. Dziś nikt nie pamięta o przykrym incydencie, za to w miejscowym ośrodku kultury (MOKSiR „Hładyszka”) można spróbować swoich sił w warsztatach garncarskich czy tkackich. W okolicy warto odwiedzić Zalew Repczyce oraz wieś Dasze, słynącą z tradycyjnego wypieku chleba na 80-letnim zakwasie.

Odkryj tajemnice Puszczy

Przemierzając Królewski Szlak, miniesz dawne osady osoczników i strażników leśnych (Policzna, Wiluki, Czyże), zalewy w Repczycach i Bachmatach oraz  Dubicze Cerkiewne - starą, puszczańską wieś, w której nazwie kryją się dąb, legendy o zapadłej cerkwi, ikonie porwanej przez wiatr i … zaginiony skarb Napoleona!

Każdy kilometr tej trasy to również spotkanie z niemymi świadkami historii – kapliczkami, krzyżami i ścieżkami ginącymi w zielonej gęstwinie. A także wyjątkową kulturą i ludźmi.

Wskakuj na rower i przekonaj się, o czym szumi najstarszy las Europy! Trasa zostanie oznakowana w terenie za pomocą naklejek z kodem QR- linkiem do mapy i śladu .GPX . A na Facebook Powiatu Hajnowskiego i LOT Region Puszczy Białowieskiej już 25 października zadebiutuje nowy spot promujący i trasę, i turystykę regionu.

Szlak powstał w ramach projektu „Budujemy nowy produkt turystyczny - wspólnie odkrywamy królewską historię Puszczy Białowieskiej”, realizowanego przez LOT Region Puszczy Białowieskiej i grupę nieformalną „Aktywni dla Puszczy” – Katarzynę Miszczuk, Pawła Miszczuka i Samuela Szymaniuka. Powiat Hajnowski wspiera inicjatywę poprzez promocję.

 Inicjatywa zrealizowana w ramach projektu „Podlaskie Lokalnie NOWEFIO 2024-2026”. Sfinansowano ze środków Narodowego Instytutu Wolności – Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego w ramach Programu Fundusz Inicjatyw Obywatelskich NOWEFIO na lata 2021–2030. Regionalnymi Operatorami projektu są Instytut Suwerennej oraz Spółdzielnia Socjalna „Active Go” w Białymstoku.

Katarzyna Miszczuk

foto: Władysław Guryniuk, Renata Bura