Powiat
Hajnowski

Ze względu na statystykę, cukrzycę śmiało możemy nazwać  epidemią współczesnych czasów. Zgodnie z danymi GUS, w Polsce na cukrzycę choruje ok. 9% populacji. Powiat Hajnowski nie jest wyjątkiem - zgodnie ze statystyką Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej w Hajnówce, przybywa liczba udzielonych porad w Poradni Diabetologicznej. W 2023 r. było ich 4767, dla porównania w 2025 r. - 4879. Wskaźnik wzrostu utrzymuje się, przy jednoczesnym systematycznym spadku liczby ludności w regionie, co jest szczególnie niepokojącym trendem. Dlaczego cukrzyca jest tak podstępna? Ponieważ długo nie daje żadnych objawów lub te są tak niejednoznaczne, że łatwo je zignorować w zabieganej codzienności. Pierwszym (często przegapianym) stanem ostrzegawczym jest insulinooporność. Czym jest?

Insulinooporność to stan, w którym komórki słabo reagują na insulinę. Wyobraź sobie, że insulina to „klucz”, który otwiera komórki organizmu, aby wpuścić do nich glukozę (energię). W stanie insulinooporności zamki w komórkach stają się „zardzewiałe”. Trzustka produkuje coraz więcej insuliny, żeby w końcu „otworzyć” komórkę, ale w końcu przestaje nadążać. Efekt? Cukier zostaje we krwi, a organizm czuje się wyczerpany. – tekst proszę wziąć w ramkę

Sygnały, których nie warto ignorować:

• ciągłe zmęczenie, senność zwłaszcza po posiłku;
• trudności z redukcją masy ciała, mimo diety,
• problemy z koncentracją i pamięcią,
• ciemniejsze zabarwienie skóry w okolicach karku czy pach, trądzik,
• napady głodu, pomimo zjedzenia obfitego posiłku, częsta ochota na słodycze.

Zauważasz u siebie podobne objawy? Być może to więcej niż stres! Jeśli czujesz, że Twój organizm wysyła Ci sygnały ostrzegawcze, zacznij goń do lekarza! Przy podejrzeniu insulinooporności należy wykonać krzywą cukrzycową. To ważne badanie, zwłaszcza, że w początkowym stadium zwykła morfologa z oznaczeniem glukozy na czczo może „być w normie”, dając fałszywe poczucie stabilności. Tymczasem krzywa cukrowa (OGTT) ocenia, jak organizm radzi sobie z metabolizowaniem węglowodanów. Sprawdza poziom glukozy na czczo, a następnie po 1 i 2 godzinach od wypicia testowej dawki 75 g glukozy. Skierowanie wystawi już lekarz POZ.  

Dobra wiadomość jest taka, że insulinooporność to nie wyrok. Możesz „odrdzewieć” receptory insuliny i przywrócić organizmowi równowagę. Wystarczy zmodyfikować swoje codzienne nawyki. 

Rewolucja na talerzu

Choć o zasadach zdrowego żywienia można pisać i pisać, my podrzucamy kilka zajawek:

1. Unikaj przetworzonej żywności - chipsy, słodycze, parówki, gotowe dania, zupki chińskie czy kiełbaski zawierają dużo sztucznych dodatków, cukrów, soli i wypełniaczy, nie mówiąc o tablicy Mendelejewa w postaci "e"-dodatków.
2. Im krótszy skład produktu, tym lepiej.
3. Jeśli produkt zawiera aromat bez epitetu naturalny, to więcej niż pewne, że dodany aromat jest syntetyczny (Nas osobiście przeraża aromat dymu wędzarnianego - częsty składnik wędlin )
4. W tabeli żywności zwróć uwagę na ilość soli, cukrów i tłuszczów.
5. Jeśli w składzie widzisz syrop glukozowy (często produkty takie jak muesli, kremy czekoladowe czy słodkie jogurty zawierają dodatkowo cukier - syrop jest tańszym zamiennikiem, ale równie szkodliwym!), tłuszcz palmowy, azotyn sodu (mimo że w składzie jest także sól), zastanów się nad zdrowszą alternatywą.
6. Suplementy diety nie zastąpią zdrowej, zbilansowanej diety, bogatej w błonnik, witaminy i mikroelementy - te znajdziesz w owocach, warzywach, produktach mlecznych (naturalny kefir, jogurt, masło), kaszach, orzechach, rybie (ale nie w przemielonych paluszkach rybnych), mięsie - w postaci surowej, które samodzielnie przyrządzisz w domu.
7. Jedz regionalne, zdrowe produkty od rodziny u producentów!
8. Wybieraj węglowodany złożone: zamień białe pieczywo i makaron na kasze, rośliny strączkowe i pełnoziarniste produkty.
9. Kolejność jedzenia: zacznij posiłek od warzyw (błonnik), potem zjedz białko i tłuszcze, a na końcu węglowodany. To drastycznie zmniejsza skoki cukru.
10. Unikaj podjadania: każdy posiłek to wyrzut insuliny. Daj trzustce odpocząć – zachowaj 3-4 godziny przerwy między jedzeniem.

Ruszaj się!

Ruch odgrywa kluczową rolę w leczeniu i zapobieganiu cukrzycy - ruszając się, obniżasz poziom glukozy we krwi! Dzieje się dlatego, że mięśnie to najwięksi konsumenci glukozy. Nawet 30 minut spaceru dziennie sprawia, że Twoje komórki stają się bardziej wrażliwe na insulinę. Trening siłowy jest tutaj szczególnie cenny – budowa tkanki mięśniowej to najlepsza inwestycja w stabilny poziom cukru.

Regeneracja i stres

Wysoki poziom kortyzolu (hormonu stresu) bezpośrednio podnosi poziom cukru we krwi. Brak snu sprawia, że następnego dnia jesteś bardziej insulinooporny. 7-8 godzin jakościowego snu to podstawa profilaktyki cukrzycy. Miałeś/miałaś ciężki dzień? Odpręż się, ćwicząc jogę. To proste ćwiczenia dla każdego! Możesz też iść na spacer lub „wybiegać” trudności dnia! Wygospodaruj chwilę dla siebie, by złapać oddech od codzienności - to nie przywilej, lecz konieczność dla zachowania zdrowia!

Badaj się!

I nie zapominaj o kontroli! Podstawowe badania profilaktyczne, jak morfologia krwi, poziom glukozy, lipidogram (cholesterol), badanie ogólne moczu oraz pomiar ciśnienia tętniczego, każdy z Nas powinien wykonać przynajmniej raz w roku. Warto, a w zasadzie trzeba, kontrolować swoją gospodarkę hormonalną - i regularnie sprawdzać poziom testosteronu, prolaktyny, TSH, kortyzolu. Jakiekolwiek wahnięcia zwiększają ryzyko wystąpienia także cukrzycy! I nie ma, że nie! Co roku robicie przegląd auta? Swojego organizmu też powinniście! Dbając o siebie, dbasz także o swoich bliskich!

Pamiętaj: profilaktyka to najtańsza i najskuteczniejsza forma leczenia. Małe zmiany wprowadzane każdego dnia mogą ochronić Cię przed przewlekłymi skutkami cukrzycy, takimi jak problemy z układem krwionośnym czy wzrokiem.

Zadbaj o siebie dzisiaj – Twój organizm Ci za to podziękuje!

Tekst edukacyjny powstał w ramach kampanii „Słodkie życie to zdrowe życie – profilaktyka cukrzycy w Powiecie Hajnowskim”.

Inicjatywa realizowana w ramach projektu Podlaskie Inicjatywy Lokalne ze środków Narodowego Instytutu Wolności - Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego  w ramach Rządowego Programu Fundusz Inicjatyw Obywatelskich NOWEFIO na lata 2021-2030.

Regionalnym Operatorem projektu jest Fundacja OKNO NA WSCHÓD.

Katarzyna Miszczuk, grupa nieformalna Aktywni dla Puszczy