Powiat
Pruszkowski

Oficjalne otwarcie wystawy (wernisaż) odbędzie się w czwartek, 20 sierpnia 2026 r. o godzinie 15.00 na terenie przy Muzeum Dulag 121 w Pruszkowie, ul. 3 Maja 8A.

 

Wśród zachowanych przedmiotów są obrączki ślubne, zegarki, długopisy czy portfele ze zdjęciami. #StolenMemory to kampania, której celem jest zwrot zachowanych z czasu II wojny światowej depozytów. Od czasu rozpoczęcia kampanii w 2016 r. odnaleziono już 1100 rodzin na całym świecie, w tym 400 w Polsce. Rok 2026 jest rokiem jubileuszowym #StolenMemory.

 

Arolsen Archives otrzymały w 2024 roku Nagrodę BohaterON w kategorii „Instytucja” za kampanie poszukiwania rodzin - #StolenMemory oraz „Powstanie Warszawskie. Nieznane hiSTOrie”. Wyróżnienia te są przyznawane w imieniu Powstańców i zostały objęte Patronatem Honorowym Prezydenta RP.

 

Cel wystawy: zwrócenie uwagi i pozyskanie wsparcia w poszukiwaniach

 

Zdjęcia przedmiotów prezentowane na wystawie zostały oznaczone kategoriami „poszukiwani” oraz „odnalezieni”. Pamiątki te stają się punktem wyjścia do odtworzenia historii ofiar nazistowskich prześladowań i przywracania pamięci o ich tragicznych losach.

 

W pierwszym przypadku chodzi o pamiątki, których jeszcze nie udało się zwrócić rodzinom. To jednocześnie apel o przyłączenie się do poszukiwań, ponieważ w Arolsen Archives wciąż znajduje się blisko 2000 rzeczy czekających na zwrot. Wśród nich jest kilkaset przedmiotów należących do osób pochodzących z Polski i 70 z Ukrainy.

 

Druga kategoria odnosi się do przedmiotów osobistych, które już zostały zwrócone. Dzięki niej poznajemy głębiej nie tylko historie osób prześladowanych, ale również to, w jaki sposób udało się po wielu latach od zakończenia II wojny światowej odnaleźć bliskich ofiar i zwrócić im zrabowane pamiątki.

 

Pragniemy zwrócić uwagę, iż wśród więźniów obozów koncentracyjnych, których historie zostały przedstawione na wystawie znalazły się osoby, które były więźniami obozu Dulag 121.

 

Wojna

 

Wystawa miała w 2024 roku dotrzeć do miast na terenie zachodniej Ukrainy, skąd pochodziło wielu prawowitych właścicieli pamiątek. Wybuch wojny uniemożliwił jednak realizację tego planu. W 2026 roku udało się przygotować kolejne wystawy #StolenMemory - ekspozycje w formie plakatowej odwiedzą 11 ukraińskich miast od Lwowa przez Kijów aż po Dniepr.

 

„Historię najlepiej poznawać przez pryzmat ludzkich losów – nie tylko przez daty i pojedyncze fakty. Wtedy widać, jak wielkie zniszczenie sieją wojna, nienawiść i propaganda. Gdy projektowaliśmy wystawę, wydawało się, że mówimy o czymś, co już się nie powtórzy. Niestety temat wojennych prześladowań wrócił i jesteśmy świadkami wojny, w której Rosja uzurpuje sobie prawo do niszczenia ludzi, pozbawiania Ukraińców tożsamości, godności, odzierania z tego, co osiągnęli jako państwo i społeczeństwo. Tocząca się w Ukrainie pełnoskalowa wojna stała się niezwykle tragicznym kontekstem ekspozycji. Nie mówimy już tylko o przeszłości, ale o tym, co dzieje się tu i teraz, za wschodnią granicą Polski– podkreśla Anna Meier-Osiński, Outreach Manager Arolsen Archives, inicjatorka kampanii #StolenMemory.

 

 

Program towarzyszący

 

Wystawie towarzyszą seminaria internetowe, kampania w mediach społecznościowych oraz międzynarodowe projekty edukacyjne. W ramach kooperacji „#StolenMemory jako polsko-niemiecki projekt edukacyjny” z Polsko-Niemiecką Współpracą Młodzieży i przy jej wsparciu finansowym Arolsen Archives od 2019 roku organizują międzynarodowe spotkania młodzieży. W seminariach w Międzynarodowym Domu Spotkań Młodzieży w Oświęcimiu uczestniczą uczniowie z Niemiec, Polski i Ukrainy.

 

Towarzysząca wystawie strona internetowa stolenmemory.org/pl oferuje ciekawe spojrzenie: krótkie, animowane filmy z uzupełniającymi je historiami multimedialnymi opowiadają o poszczególnych formach prześladowań. Materiały te zostały opracowane z myślą o młodzieży i w czerwcu 2021 r. otrzymały nagrodę Grimme Online Award w kategorii "Wiedza i edukacja".  Na stronie internetowej dostępne są również do bezpłatnego pobrania obszerne materiały edukacyjne, które mogą być wykorzystane przez szkoły i instytucje w kontekście wystawy objazdowej lub całkowicie niezależnie od ekspozycji. Zachęcamy do realizowania z nami projektów edukacyjnych.

 

 

Współpraca i trasa

 

Wojna nie przerwała współpracy w Europie, ale ją wzmocniła. Konieczne było bowiem znalezienie polskich i ukraińskich partnerów, dzięki którym realizacja poszczególnych odcinków trasy wystawy objazdowej będzie możliwa. Ekspozycja dociera między innymi do miejsc położonych w pobliżu polsko-ukraińskiej granicy, miast, w których schronienie znalazło wielu uchodźców, a także miejsc pamięci.

 

Wszystkie terminy i miejsca można znaleźć na stronie internetowej stolenmemory.org/pl, dostępnej zarówno w języku polskim, jak i ukraińskim.

 

Partnerem wystawy w Polsce jest Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie, a w Ukrainie -NGO Tolerspace Kyiv.

 

Nasze kontenery ekspozycyjne odwiedzają miasta w Polsce, Niemczech i Francji. Wystawa objazdowa i program towarzyszący w Polsce sa wspierane przez ministerstwa spraw zagranicznych Niemiec i USA.

 

Gdzie:

Muzeum Dulag 121 w Pruszkowie

Ul. 3 Maja 8a

05-800 Pruszków

 

Kiedy:

19.08-29.09.2026

 

Godziny otwarcia:

Poniedziałek, wtorek, środa, piątek: 10.00–16.00
czwartek 12.00-19.00

soboty i niedziele: 12.00-16.00

 

Link do strony internetowej kampanii #StolenMemory:

https://stolenmemory.org/pl

 

Kontakt dla mediów:

 

dulag@dulag121.pl
Małgorzata Bojanowska tel. 696 591 295
Iwona Drożyner tel. 574 479 547

 

Ewelina Karpińska-Morek (koordynator kampanii #StolenMemory w Polsce)

ewelina.karpinska-morek.extern@arolsen-archives.org

+48 573 021 220

 

Anna Meier-Osiński (Outreach Manager)

Anna.meier-osinski@arolsen-archives.org

+49 5691 629-162

 

 

O Arolsen Archives

 

Arolsen Archives to międzynarodowe centrum badań prześladowań nazistowskich z najobszerniejszym na świecie archiwum ofiar i ocalałych. Zbiór ten, zawierający 30 milionów dokumentów i wzmianki o około 17,5 mln osób, jest częścią Światowego Dziedzictwa UNESCO („Pamięć świata”). Od 2015 r. archiwum publikuje w archiwum online oryginalne dokumenty dotyczące różnych grup ofiar reżimu nazistowskiego, co stanowi ważne źródło wiedzy dla współczesnego społeczeństwa. Obecnie znajduje się w nim ponad 28 milionów dokumentów - listy deportacyjne, dokumenty dotyczące zatrzymań, rejestry osób zaginionych i wiele innych.

 

 

O Muzeum Dulag 121

Misją Muzeum Dulag 121 jest pielęgnowanie pamięci, zbieranie informacji i popularyzowanie wiedzy o losach wypędzonych oraz ofiarności i poświęceniu tych, którzy udzielali im pomocy, a także dokumentowanie i popularyzacja historii Pruszkowa i okolic.

 

Facebook: https://www.facebook.com/ArolsenArchives/

Arolsen Archives #Polska – grupa poszukiwawcza https://www.facebook.com/groups/arolsenarchivespl

Twitter: https://twitter.com/ArolsenArchives

Instagram: https://www.instagram.com/arolsenarchives/

TikTok: https://www.tiktok.com/@arolsenarchives