Powiat
Bielski

Problem, który dotyczy całego kraju

Trudna sytuacja finansowa szpitali powiatowych jest jednym z najważniejszych wyzwań, przed którymi stoją dziś samorządy w całej Polsce. Placówki muszą zapewniać mieszkańcom dostęp do leczenia, jednocześnie mierząc się z rosnącymi kosztami wynagrodzeń, energii, leków, diagnostyki i utrzymania infrastruktury.

Istotnym problemem pozostaje również sposób finansowania świadczeń przez Narodowy Fundusz Zdrowia. Jeżeli przychody szpitala nie pokrywają rzeczywistych kosztów udzielania świadczeń, powstają niedobory, z którymi muszą mierzyć się zarządzający placówkami oraz samorządy pełniące funkcję ich organów tworzących.

Skalę zjawiska pokazują wyniki analizy Związku Powiatów Polskich obejmującej 207 szpitali i dane za 2025 rok. Ponad 90 proc. badanych placówek odnotowało stratę na działalności podstawowej. Tak szeroki zakres problemów wskazuje na potrzebę rozwiązań systemowych, a nie wyłącznie indywidualnych działań naprawczych w poszczególnych szpitalach.

Odpowiedzialność musi iść w parze z finansowaniem

Związek Powiatów Polskich konsekwentnie zwraca uwagę na rozdzielenie odpowiedzialności za zarządzanie szpitalami od odpowiedzialności za zasady finansowania całego systemu ochrony zdrowia.

Powiaty odpowiadają za nadzór nad funkcjonowaniem podległych im placówek, podejmowanie decyzji dotyczących ich działalności oraz racjonalne gospodarowanie ich majątkiem. Nie ustalają jednak wysokości składki zdrowotnej, zasad wyceny świadczeń, ustawowych podwyżek wynagrodzeń ani reguł kontraktowania świadczeń przez NFZ. Mimo to skutki finansowe decyzji podejmowanych na szczeblu centralnym często obciążają budżety samorządów.

Państwo musi zapewnić finansowanie odpowiadające zadaniom, które nakłada na szpitale. Skutków centralnych decyzji nie można dalej przerzucać na powiaty, miasta na prawach powiatu i dyrektorów placówek.

Jeżeli obowiązujące przepisy nakładają na szpitale dodatkowe obowiązki lub zwiększają koszty ich funkcjonowania, powinny im towarzyszyć odpowiednie środki finansowe.

Niedobory finansowe placówek mają konsekwencje wykraczające poza sam system ochrony zdrowia. Środki samorządowe przeznaczane na pokrywanie strat szpitali mogą ograniczać możliwości finansowania innych zadań publicznych, takich jak edukacja, pomoc społeczna, piecza zastępcza czy transport publiczny.

Wspólne stanowisko ZPP i pracodawców szpitali powiatowych

Problemy finansowe szpitali były tematem Szczytu Szpitali Powiatowych, który 19 października 2026 r. odbył się w Warszawie z inicjatywy Związku Powiatów Polskich oraz Ogólnopolskiego Związku Pracodawców Szpitali Powiatowych. W spotkaniu uczestniczyło ponad 400 przedstawicieli samorządów i placówek medycznych, w tym wicestarosta bielski Piotr Bożko.

Jednym z istotnych tematów Szczytu była potrzeba bezpośredniego dialogu z przedstawicielami władz państwowych. Nieobecność minister zdrowia spotkała się z rozczarowaniem uczestników, którzy oczekiwali jej osobistego udziału w dyskusji. Resort zdrowia reprezentowali jednak m.in. wiceminister Tomasz Maciejewski oraz przedstawiciele kilku departamentów ministerstwa.

Efektem spotkania było przyjęcie wspólnego stanowiska ZPP i OZPSP, zawierającego osiem postulatów skierowanych do władz państwowych. Dokument wskazuje konkretne obszary wymagające zmian:

• Finansowanie podwyżek wynagrodzeń – zapewnienie środków na wzrost płac wynikający z obowiązujących przepisów.
• Waloryzacja kontraktów – uwzględnienie rosnących kosztów wynagrodzeń, również pracowników nieobjętych ustawowymi regulacjami płacowymi.
• Pokrycie wzrostu kosztów pozapłacowych – dostosowanie finansowania do rzeczywistych wydatków związanych z funkcjonowaniem placówek.
• Rzetelna wycena świadczeń – ustalanie stawek odpowiadających kosztom leczenia oraz uwzględnienie kosztów utrzymywania gotowości szpitali.
• Comiesięczne rozliczenia z NFZ – zapewnienie regularnych płatności za wykonane świadczenia.
• Restrukturyzacja zadłużenia – opracowanie rozwiązań wspierających szpitale zadłużone i ograniczających nieproporcjonalne obciążenia samorządów.
• Jasne zasady podejmowania decyzji o likwidacji oddziałów i placówek – jednoznaczne określenie odpowiedzialności za kształt sieci szpitalnej.
• Kontrola sądowa zarządzeń prezesa NFZ – wprowadzenie możliwości ich kontroli przez sądy administracyjne.

Postulaty te dotyczą zarówno bieżącego funkcjonowania szpitali, jak i długofalowego kształtu systemu opieki szpitalnej. Ich realizacja wymaga współpracy rządu, Ministerstwa Zdrowia, Ministerstwa Finansów, NFZ oraz parlamentu.

Szpitale powiatowe to bezpieczeństwo mieszkańców

Szpitale powiatowe pełnią ważną funkcję w zapewnianiu mieszkańcom dostępu do świadczeń medycznych. Ich znaczenie jest widoczne nie tylko w codziennym leczeniu, lecz także w sytuacjach kryzysowych, takich jak epidemie, katastrofy czy zdarzenia masowe.

Utrzymanie odpowiedniej infrastruktury, personelu i gotowości do udzielania pomocy wymaga stabilnych podstaw finansowych. Dlatego dyskusja o przyszłości szpitali nie może ograniczać się wyłącznie do ich zadłużenia. Powinna obejmować także potrzeby zdrowotne mieszkańców, dostępność świadczeń i bezpieczeństwo całych lokalnych społeczności.

ZPP deklaruje gotowość do rozmów o współpracy między placówkami, konsolidacji i zmianach organizacyjnych tam, gdzie mogą one poprawić dostęp do leczenia. Warunkiem jest jednak oparcie decyzji na rzetelnych danych, udział samorządów w planowaniu zmian oraz zapewnienie środków na ich wdrożenie.

Związek podkreśla przy tym, że samorządy są gotowe do rozmów o zmianach organizacyjnych, współpracy między placówkami czy konsolidacji świadczeń. Warunkiem jest jednak oparcie reform na rzeczywistych potrzebach zdrowotnych mieszkańców, udział samorządów w podejmowaniu decyzji oraz zapewnienie środków na ich wdrożenie.

Stabilne finansowanie szpitali powiatowych to wspólna odpowiedzialność za dostęp mieszkańców do leczenia. Dlatego Związek Powiatów Polskich apeluje o konkretne decyzje, jasny podział odpowiedzialności i rozwiązania, które pozwolą placówkom realizować zadania bez przerzucania skutków niedoborów systemowych na budżety samorządów.

 

źródło: Dziennik Warto Wiedzieć