Powiat
Bielski

13 września 1939 r. Suwalska Brygada Kawalerii wycofywała się spod Zambrowa w kierunku na Białowieżę. Przechodząc w pobliżu wsi Olszewo, natknęła się na niemiecki oddział ze składu 3 Dywizji Pancernej. Walka rozpoczęła się około godziny 21., kiedy to 2. szwadron 3. Pułku Szwoleżerów zaatakował niemieckie placówki ubezpieczające. Niemcy otworzyli ogień z broni maszynowej, który zatrzymał atakujących Polaków. W tej sytuacji do walki włączył się 1. Pułk Ułanów Krechowieckich, a jednocześnie 3. Pułk Strzelców Konnych miał obejść od południa wieś i zaatakować od tyłu niemieckie pozycje. Strzelcy konni zmylili drogę w ciemności i w rezultacie nie wzięli udziału w bitwie.

Nad ranem broniący się Niemcy otrzymali posiłki, zaś polscy kawalerzyści byli już wykrwawieni i wyczerpani walką. Dowódca brygady gen. Podhorski wydał rozkaz oderwania się od nieprzyjaciela i przejścia do rejonu Wólka Zaleska - Hodyszewo. Straty po obu stronach były znaczne. Zniszczono kilkanaście niemieckich wozów bojowych, a około 100 żołnierzy i oficerów wroga zginęło. Po stronie polskiej poległo 70 żołnierzy i oficerów, a około 100 zostało rannych. Na polu walki polegli między innymi rotmistrz Zaremba (dowódca 3. szwadronu) i por. Barański (dowódca 2. szwadronu). Zniszczone zostały również trzy działa baterii konnej.

Po walce Niemcy podpalili wieś i zamordowali część jej mieszkańców. Rozstrzelano również wziętych do niewoli trzech ułanów.

Wspomnienie bitwy oraz ofiary życia polskich żołnierzy i mieszkańców wsi dokonało się 11 września br. na polach pod Olszewem, przy wzniesionym w tym miejscu pomniku. Uroczystość rozpoczęła msza św. koncelebrowana z udziałem proboszcza topczewskiego ks. Zbigniewa Bolewskiego oraz ks. Roberta Figury. W części świeckiej głos zabrali przedstawiciele samorządów, kombatanci i ich przedstawiciele.

Starosta bielski Sławomir Jerzy Snarski w swoim wystąpieniu podziękował wójtom gminy Brańsk i Wyszki oraz wszystkim osobom, które na przestrzeni kilkudziesięciu lat dbały o miejsce bitwy i upamiętnienie jej polskich ofiar. – Bohaterowie tamtych czasów na to zasługują – zwracał się starosta do uczestników uroczystości. – Nie wahali się w imieniu nas, przyszłych pokoleń podjąć wyzwania obrony Ojczyzny. Zastanawiamy się, czy tak musi być, czy musimy chwytać za broń i walczyć? Odpowiedź jest oczywista, że być tak nie musi. Wystarczy wcielać w życie to, co płynie z tego ołtarza, to o czym ksiądz w homilii tak pięknie mówił, a mianowicie szacunek do drugiego człowieka.

Starosta przypieczętował swoje słowa składając wiązankę pod pomnikiem w hołdzie żołnierzom września 1939 r. Uczynili to również pozostali uczestnicy uroczystości, m.in. wójtowie gmin Brańsk i Wyszki, przedstawiciele Wojska Polskiego, Wojsk Obrony Terytorialnej i oddziałów kultywujących tradycje pułków wchodzących w skład Suwalskiej Brygady Kawalerii, przedstawiciele rodzin jej żołnierzy, delegacje szkół oraz przedstawiciele społeczności lokalnej – mieszkańcy wsi Olszewo i Lubieszcze.

Składanie wieńców i wiązanek poprzedził apel poległych i salwa honorowa oddana przez kompanię żołnierzy 15. Giżyckiej Brygady Zmechanizowanej.

Miłym akcentem po zakończeniu uroczystości był poczęstunek gorącą wojskową grochówką.

pd, rn