80. rocznica mordu białoruskich wozaków. Wspólna modlitwa i hołd ofiarom z udziałem wicestarosty Piotra Bożko
02.02.2026
W sobotę, 31 stycznia, odbyły się uroczystości upamiętniające 80. rocznicę zamordowania białoruskich wozaków – prawosławnych furmanów, którzy zimą 1946 roku zostali rozstrzelani przez oddział „Burego”. W wydarzeniu uczestniczyli mieszkańcy regionu, przedstawiciele środowisk prawosławnych oraz samorządu. Powiat Bielski reprezentował wicestarosta Piotr Bożko. W wydarzeniu uczestniczyli również m.in. radny sejmiku województwa podlaskiego Igor Łukaszuk i przewodniczący rady miasta Bielsk Podlaski Jarosław Borowski.
Obchody miały charakter modlitewny i refleksyjny. Podczas wspólnej modlitwy pod przewodnictwem ks. mitrata Jana Szmydki – proboszcza prawosławnej parafii Opieki Matki Bożej, przypomniano imiona i losy 31 mężczyzn, którzy stracili życie w tych tragicznych okolicznościach. Jak podkreślano, pamięć o tej tragedii jest ważnym elementem tożsamości lokalnej i obowiązkiem wobec kolejnych pokoleń.
Do zbrodni doszło pod koniec stycznia 1946 roku. Oddział Pogotowia Akcji Specjalnej Narodowego Zjednoczenia Wojskowego pod dowództwem Romuald Rajsa „Burego” zamordował 31 prawosławnych furmanów w pobliżu wsi Puchały Stare w gminie Brańsk. Mężczyźni wcześniej zostali przymuszeni do świadczenia usług transportowych, a następnie – z nieznanych do dziś przyczyn – rozstrzelani.
Hołd ofiarom złożony przez wicestarostę Piotra Bożko, stanowił wyraz pielęgnowania prawdy historycznej i godnego upamiętnienia tych, którzy nie mieli możliwości się bronić. Tragedia białoruskich wozaków przez dziesięciolecia była tematem przemilczanym, a jej skutki – zarówno dla rodzin, jak i całej społeczności prawosławnej Podlasia – były głębokie i długotrwałe.
Dopiero w 1994 roku możliwa była ekshumacja ofiar oraz ich późniejszy godny pochówek we wspólnej mogile na cmentarzu wojennym w Bielsku Podlaskim. Od tamtej pory miejsce to stało się symbolem pamięci i modlitwy.
Rocznicowe uroczystości były nie tylko momentem zadumy i modlitwy, ale też wyraźnym przypomnieniem, że historia – nawet ta najtrudniejsza – wymaga uczciwego nazwania i zachowania w zbiorowej pamięci. Dzięki obecności przedstawicieli samorządu, w tym wicestarosty Piotra Bożko, wydarzenie miało także wymiar wspólnotowy i instytucjonalny, podkreślający wagę lokalnej odpowiedzialności za pielęgnowanie historycznej pamięci.
Warto też wspomnieć, iż sobotnia uroczystość jest kolejnym, po obchodzonej 29 stycznia uroczystości 80. rocznicę pacyfikacji pięciu prawosławnych wsi na Podlasiu, kolejnym aktem upamiętnienia tragicznych wydarzeń na Podlasiu, rozgrywających się w styczniu 1946 r.
Fot.: www.radio.bialystok.pl