Wielki Test o Stefanie Żeromskim
Magdalena Synowiecka i Emilia Sokołowska z I LO w Jaśle najlepsze w Polsce i na Podkarpaciu Laureatki ogólnopolskiego „Wielkiego Testu o Stefanie Żeromskim”
W 2025 roku już po raz siódmy odbył się ogólnopolski Wielki Test, poświęcony wybitnym klasykom rodzimej literatury. Konkurs został zorganizowany przez lubelskie Studenckie Koło Naukowe Miłośników Kultury i Literatury Wieku XIX, prowadzone pod opieką dr hab. Elżbiety Flis-Czerniak, prof. UMCS, oraz Muzeum Stefana Żeromskiego w Nałęczowie, pod kierownictwem dr hab. Moniki Gabryś-Sławińskiej, prof. UMCS.
W tym roku poświęcono go życiu i twórczości Stefana Żeromskiego, gdyż niedawno minęło sto lat od śmierci tego wybitnego prozaika. Do rozwiązywania testu, przeprowadzonego w formule zdalnej na platformie e-kursy UMCS, przystąpiło 92 uczniów z 29 szkół średnich z całej Polski. Pytania dotyczyły biografii pisarza oraz jego sztandarowych dzieł, takich jak „Przedwiośnie”, „Siłaczka”, „Syzyfowe prace” i „Rozdzióbią nas kruki, wrony…”. Uczestnicy mogli uzyskać maksymalnie 50 punktów. Decydowała nie tylko poprawność odpowiedzi, ale również czas wykonania poleceń.
W gronie najlepszych znawców życia i twórczości pisarza znalazły się Magdalena Synowiecka i Emilia Sokołowska z I LO w Jaśle. Warto podkreślić, że były to jedyne osoby z województwa podkarpackiego, które dotarły do ogólnopolskiego finału. Obie przygotowywała polonistka dr Beata Baraś. Ich sukces to nie przypadek. W ubiegłym roku szkolnym uczennice zostały laureatkami VI Powiatowego Konkursu Czytelniczego „Poszukiwania i rozterki... wśród bohaterów „Przedwiośnia" Stefana Żeromskiego”, w którym uczestniczyło 60 uczniów z terenu powiatu jasielskiego.
Uroczysta gala wręczenia nagród odbyła się 16 stycznia 2026 r. w budynku UMCS w Lublinie. Prowadzili ją członkowie Studenckiego Koła Naukowego Miłośników Kultury i Literatury Wieku XIX, działającego na Wydziale Filologicznym. Wśród zaproszonych gości znaleźli się: prorektor ds. studentów i jakości kształcenia prof. dr hab. Dorota Kołodyńska, dziekan Wydziału Filologicznego dr hab. Joanna Szadura, profesor uczelni dyrektor Instytutu Językoznawstwa i Literaturoznawstwa, Katedry Historii Literatury Polskiej, prof. dr hab. Arkadiusz Bagłajewski, dr hab. wicedyrektorka Renata Jakubczuk, profesor w Katedrze Historii Literatury Polskiej IFP UMCS, dr hab. Elżbieta Flis-Czerniak, dyrektorka Muzeum w Nałęczowie dr hab. Monika Gabryś-Sławińska, prof. UMCS, dyrektor Pedagogicznej Biblioteki Wojewódzkiej im. KEN w Lublinie, Maciej Sztorc.
Po przywitaniu przybyłych z całej Polski laureatów konkursu wraz z ich nauczycielami, do zgromadzonych w sali obrad UMCS zwróciła się dziekan Wydziału Filologicznego dr hab. Joanna Szadura. Odwołała się do cytatu z „Syzyfowych prac”: „Nauka jest jak niezmierne morze. Im więcej jej pijesz, tym bardziej jesteś spragniony”. Gratulując zwycięzcom ich głębokiej wiedzy, wyraziła nadzieję, że zgodnie ze słowami Stefana Żeromskiego, zawsze będą czerpać radość z odkrywania w książkach nowych światów. „Oby AI nie oduczyła nas uczenia się” – stwierdziła.
Następnie przemawiał prof. dr hab. Arkadiusz Bagłajewski. Podkreślił on rolę dzieł klasyków w lepszym rozumieniu teraźniejszości. Nawet jeśli uczniom te utwory wydają się trudne, pomogą im, już jako dorosłym, odnaleźć się w świecie. Nie na próżno Stefan Żeromski został okrzyknięty „sumieniem narodu”. Jednocześnie przypomniał, jak ważną rolę w drodze do pokochania literatury odgrywają mądrzy nauczyciele.
Dyrektorka Muzeum Stefana Żeromskiego w Nałęczowie, prof. UMCS Monika Gabryś-Sławińska, dodała: „Żeromskiego nie trzeba ożywiać, on żyje”. Opowiedziała zebranym o najnowszych odkryciach związanych z pisarzem. W berlińskiej bibliotece odnaleziono trzy zeszyty jego zapisków, uważane za zaginione. Polska stara się teraz o ich odzyskanie. Jest też szansa na wykupienie z rąk prywatnych globusa, który Żeromski podarował swojemu synowi. Kolekcja Muzeum Stefana Żeromskiego w Nałęczowie cały czas się więc powiększa.
Jednym z prezentów dla laureatów konkursu, oprócz wręczonych nagród rzeczowych, było właśnie zaproszenie do bezpłatnego zwiedzania z przewodnikiem dwóch słynnych muzeów Nałęczowa – Bolesława Prusa i Stefana Żeromskiego. Po zakończeniu części oficjalnej jasielskie uczennice chętnie skorzystały z tej oferty. Wycieczka śladami pisarzy była chyba najmilszym z upominków.
Bardziej swobodny charakter gali zapewniły niespodzianki przygotowane przez członków Studenckiego Koła Naukowego Miłośników Kultury i Literatury Wieku XIX. Przeprowadzili oni sondę uliczną na temat wiedzy o Żeromskim, której zabawne efekty przedstawili w formie krótkiego filmiku. Wysłuchano też piosenki Magdy Umer, z tekstem Agnieszki Osieckiej „Ach, panie, panowie…”
Jasielskie uczennice zapewniono, że z taką wiedzą są mile widziane jako przyszłe studentki Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie. Kto wie? Obie tegoroczne maturzystki planują studia na kierunkach filologicznych. Na razie zrobiły wspólne zdjęcie pod pomnikiem patronki uczelni.
Beata Baraś
