Historia C.K. Gimnazjum i Liceum
Na rozległym obszarze Galicji, między Nowym Sączem, Tarnowem i Samborem, Jasło było pierwszym miastem, w którym utworzono Gimnazjum. Było to w roku 1868 Utworzenie Gimnazjum było jednym z ważniejszych faktów historii Jasła drugiej połowy XIX wieku, zważywszy na rolę, jaką miało ono odegrać w ostatnim półwieczu niewoli narodowej. Okres autonomii stworzył korzystne warunki polityczne, kulturalne i oświatowe dla rozwoju szkolnictwa, w tym dla Gimnazjum jasielskiego. W roku 1867 rajcy jasielscy, z inicjatywy Józefa Koralewskiego, zasłużonego burmistrza Jasła podjęli uchwałę w sprawie założenia Gimnazjum w Jaśle.
W okresie obejmującym lata 1868 – 1938, gimnazjum jasielskie przechodziło wiele reform. Zmieniła się nie tylko jego nazwa, ale i typ szkoły, a w związku z tym dostosowywano do nich odpowiednie plany i programy nauczania. Dowodem zaufania ze strony władz szkolnych było przyznane od samego początku prawo publiczne. Od roku 1875 stało się bowiem Gimnazjum zakładem państwowym, 8–klasowym o filologiczno – klasycznym kierunku kształcenia.
Gimnazjum jasielskie może poszczycić się w tym okresie sporą liczbą dyrektorów i profesorów, którzy rozbudzali w uczniach szlachetne idee i gorącą miłość do kraju ojczystego, dostarczali młodzieży odpowiedniego zasobu wiedzy oraz wnieśli swój wkład w rozwój badań naukowych i rozwój życia kulturalnego regionu. Dużą pomoc w nauczaniu stanowiły zbiory naukowe, które powiększano z roku na rok. Szkoła posiadała duże biblioteki (profesorską i uczniowską)) liczne eksponaty na naukę geografii, historii, matematyki, śpiewu i rysunków oraz dobre, wyposażone w pomoce naukowe gabinety: fizyczny, przyrodniczy itp.
Struktura społeczna była zróżnicowana. Najwięcej uczniów pochodziło z rodzin chłopskich, następnie urzędniczych, dalej kupieckich i mieszczańskich. W szkole wiele uwagi poświęcano zarówno procesowi nauczania jak i pracy wychowawczej, w kształtowaniu postaw ideowo – wychowawczych. Zwłaszcza jak podkreślał okólnik RSK z 1886 roku „przywiązywania do najdostojniejszej dynastii” Wbrew zaborcy dążenia i myśli młodzieży były uczuciami płomiennego patriotyzmu, a dowodem takiej postawy była praca w tajnych kółkach oraz udział w tajnych organizacjach tj. „Orzeł Biały” „Organizacja Narodowa”. Osiągnięciem tej pracy, która objęła większość szkół średnich było budzenie ducha narodowego, uzupełnienie wykształcenia szkolnego, a także przygotowanie młodzieży do samodzielnego zdobywania wiedzy. Dlatego też z gimnazjum jasielskiego wyszedł bardzo poważny zastęp abiturientów, którzy w późniejszych czasach wyróżnili się jako wybitni uczeni, działacze polityczni oraz wartościowi nauczyciele. Do nich zaliczani są m.in.: Kasper Wojnar, Ignacy Solarz z Ołpin, Kazimierz Weis, Rudolf Weigl, Hugo Steinhaus, Stanisław Pigoń, Stanisław Pawłowski, Stanisław Kadyi, Stanisław Proń czy Marian Gumowski.
Okres 1912 – 1921 należał do najtrudniejszych w rozwoju zakładu. Nie bez wpływu bowiem na działalność szkoły pozostawały takie wydarzenia, jak trwająca w latach 1914 – 1918 wojna światowa, rozpad monarchii austro – węgierskiej oraz powstanie niepodległej Polski. Po wybuchu I wojny światowej i wkroczeniu do Jasła wojsk rosyjskich nauka została przerwana a budynek zajęły oddziały wojskowe, które w znacznym stopniu zdewastowały pracownie przedmiotowe. Dla nadrobienia zaległości spowodowanych przerwą w pracy szkoły w roku szkolnym 1915/16 realizowano program nauczania dwóch lat. W latach 1914 – 1918 służbę wojskową pełniło 262 uczniów, 16 profesorów i dwóch woźnych tutejszego gimnazjum.
Odzyskanie niepodległości przez Polskę niosło ze sobą wiele trudnych i złożonych problemów, zarówno w sferze wewnętrznej, jak i polityce zagranicznej. Jednym z nich był problem granic w tym zwłaszcza granicy wschodniej. Na apel Naczelnego Wodza o powszechną mobilizację, młodzież jasielskiego gimnazjum postanowiła, że wszyscy, począwszy od 16 roku życia, z wyjątkiem chorych i zupełnie niezdatnych do służby wojskowej, zaciągną się jako ochotnicy w szeregi walczących. Uchwałę taką powzięła z początkiem lipca, przystępując jednocześnie do ćwiczeń wojskowych w wyznaczonych punktach zbornych. Liczba ochotników wynosiła około 300, w tym dwóch profesorów: Roman Saphier i dyr. Zakładu Jakub Kuska. Udział młodzieży gimnazjalnej w wojnie polsko – rosyjskiej 1920 roku zaznaczył się szczególnie w bitwie pod Firlejówką (6.XI.1920r.)) W bitwie tej polegli bohaterską śmiercią prof. Roman Saphier i 8 uczniów.
Nową erę w dziejach polskiego szkolnictwa okresu II Rzeczypospolitej zapoczątkowała reforma szkolna, która weszła w życie w 1932 roku. Zgodnie z ustawą z dnia 11.II.1932 roku szkoły średnie ogólnokształcące podzielone zostały na 4 –letnie gimnazja i 2 –letnie licea. W gimnazjach obowiązywał program jednolity, po którego przerobieniu uczniowie zdawali tzw. małą maturę.
Liceum realizowało program zróżnicowany w zależności od przedmiotów kierunkowych, po czym uczniowie zdawali egzamin dojrzałości, który dawał prawo wstępu na wyższe uczelnie. Zakres zainteresowań młodzieży, w okresie 20 –lecia, rozszerzały liczne organizacje i koła zainteresowań np. SKO, Kram Spółdzielczy „Społem” „Bratnia pomoc uczniom” PCK, LOPiP, harcerstwo. Organizowano różne imprezy kulturalne oraz gry i zabawy towarzyskie. Kładziono nacisk na wszechstronne wychowanie uczniów, w tym głównie na wychowanie narodowe. S. Łempicki, mówiąc o ideale wychowawczym w tym okresie stwierdził, że „musi ono być polsko – narodowe i państwowe, kształcące w młodym pokoleniu zarówno kult i szacunek wobec państwa jak i ofiarność i obowiązkowość”.
Wybuch II wojny światowej w 1939 roku pogrzebał ambitne plany i nadzieje. Hitlerowcy rabowali i niszczyli dorobek pokoleń Jaślan, zgotowali śmierć, więzienia i obozy wielu mieszkańcom, dokonywali eksterminacji ludności żydowskiej. W odpowiedzi na represje narodził się ruch oporu. W Jaśle i w regionie działały ugrupowania polskiego podziemia: AK, GL, BCH, podejmując walkę z okupantem. W trudnych doświadczeniach wojennych sprawdziły się charaktery nauczyciel i uczniów. Konspiracyjna praca oświatowa, okupacyjne egzaminy i matury to doświadczenie patriotycznego zaangażowania nauczycieli tj. Kazimierza Płaczka, Leona Króla, Kazimierza Krajewskiego, Aleksandra Drozda. Po zniszczeniu miasta, jednym, co pozostało po dawnym Gimnazjum, była wolnostojąca sala gimnastyczna. Dzięki osobistemu zaangażowaniu dyrektora Jana Lisowskiego, miejscowego społeczeństwa i byłych uczniów, w 1962 roku został oddany do użytku nowy budynek. Tradycje i duch patriotyczny inspirowały również szczególne działania nauczycieli i uczniów w latach 80–tych. Wydarzenie sierpnia 1980 roku miały swoje wpływy także w rejonie jasielskim i w naszej Szkole.
Mimo napięć i emocji charakterystycznych dla tych czasów, szkoła nieprzerwanie i rytmicznie realizowała swoje podstawowe zadania w dziedzinie kształcenia i wychowania młodego pokolenia. Działalność naukowych kół pozalekcyjnych i organizacji szkolnych stwarzała i stwarza możliwość pogłębienia wiedzy. Dowodem tego jest duży procent absolwentów, którzy z powodzeniem podejmują naukę w szkołach wyższych i pomaturalnych.
Kalendarium
- 1862 Burmistrz miasta Jasła Józef Koralewski poddaje Radzie Miejskiej myśl założenia Gimnazjum w Jaśle oraz przeprowadza uchwałę upoważniającą Zarząd Miejski do poczynienia odpowiednich starań.
- 1868 Rada Szkolna Krajowa rozporządzeniem z dnia 22 VII 1868 roku zatwierdziła osobny statut, na mocy którego powstaje Niższe Gimnazjum w Jaśle.
- 16 IX 1868 Uroczyste rozpoczęcie roku szkolnego, zajęcia szkolne odbywają się w budynku, z którego w latach późniejszych powstał ratusz.
- 1871 Rozwijające się Gimnazjum posiada cztery klasy tzw. Gimnazjum Niższego.
- 1872 Uzyskanie zezwolenia na otwarcie klasy piątej. Miasto otrzymuje stały zasiłek na prowadzenie szkoły w wysokości 2000 zł. Rozporządzeniem z dnia 25 IX szkoła uzyskuje prawo publiczności.
- 1875 Gimnazjum staje się zakładem państwowym, a koszty jego utrzymania przejmuje rząd.
- 1876 Pierwsza matura. Świadectwo dojrzałości otrzymało 18 wychowanków szkoły.
- 1880 Około 1880 roku powstała w Gimnazjum pierwsza tajna organizacja tzw. "Związek Żuawów". Przybierała i inne nazwy np. "Orła Białego" czy "Ligi Narodowej". Jej celem było wyzwolenie narodowe.
- 1891 Wmurowanie "kamienia węgielnego" pod budowę gmachu szkoły i sali gimnastycznej przy ulicy Czackiego według projektu Odrzywolskiego.
- 1892 Uroczystość otwarcia Gimnazjum w nowym gmachu z udziałem namiestnika hr. K. Badeniego oraz wiceprezydenta dr M. Bobrzyńskiego.
- 1893 Ukończenie budowy kaplicy gimnazjalnej.
- 1 IX 1900 Z inicjatywy i pod kierownictwem dyr. Słotwińskiego zostaje założone Towarzystwo Opieki nad Młodzieżą Gimnazjalną.
- 1904 W latach 1904 - 1908 rozwija działalność organizacja młodzieży ludowej.
- 5 X 1912 oddanie Bursy Gimnazjalnej, której nadano imię Adama Mickiewicza. Powstaje w zakładzie pierwsza na tym terenie drużyna harcerska imienia gen. Józefa Bema.
- 1916 Jubileusz 50-lecia szkoły.
- 1919 Rada Ministrów nadaje zakładowi nazwę oficjalną: Państwowe Gimnazjum im. Króla Stanisława Leszczyńskiego w Jaśle.
- 1920 Grupa ponad 300 uczniów, bierze udział w walkach o ustalenie granic Rzeczpospolitej Polskiej na Śląsku, Wielkopolsce i części wschodniej Kraju.
- 1921 Utworzenie w Gimnazjum chóru szkoły oraz koła sportowego.
- 1922 Reforma programu nauczania wprowadza podział klas na typ: matematyczno - przyrodniczy i humanistyczny.
- 1924 Gmina Miasta Jasła oddaje do dyspozycji szkoły działkę 1,5 ha nad rzeką Jasiołką przy ulicy Szajnochy.
- 1926 Uroczyste otwarcie stadionu gimnazjalnego nad rzeką Jasiołką.
- 1928 Młodzież wydaje czasopismo o charakterze literackim "EFEB"
- 1930 Przekazanie młodzieży sztandaru szkolnego ufundowanego przez Komitet Rodzicielski.
- 1935 Reforma szkół średnich. Wprowadzone zostaje 4-letnie gimnazjum i 2-letnie liceum dwóch typów: humanistyczne i matematyczno - fizyczne. Nadano szkole nazwę "Państwowe Gimnazjum i Liceum im. Króla Stanisława Leszczyńskiego w Jaśle".
- 5 - 6 IV 1936 uroczysty jubileusz 70-lecia Zakładu.
- 1939 Wybuch wojny. Władze szkolne zarządzają zawieszenie nauki i ewakuację tajnych akt szkoły. 8 IX - niemiecki komendant placu zajmuje gmach Liceum. Rozpoczęcie działalności tajnego nauczania.
- 1942 Pierwsza tajna matura w lecie 1942 w obecności delegata tajnego nauczania z Krakowa. Bursa gimnazjalna staje się miejscem kaźni więźniów politycznych jako siedziba Gestapo.
- 1944 Czwarty z kolei tajny egzamin dojrzałości. Wraz ze zniszczeniem miasta budynek gimnazjalny zostaje zaminowany a Bursa i Kaplica gimnazjalna spalone.
- 1945 Decyzja Kuratorium Okręgu Krakowskiego z dnia 19 II 1945 o wznowieniu działalności Państwowego Koedukacyjnego Gimnazjum i Liceum im. Króla Stanisława Leszczyńskiego w Jaśle. Decyzja o oddaniu w użytkowanie szkole 9 sal w budynkach Rafinerii Nafty. 5 IV - pierwsza konferencja Rady Pedagogicznej pod przewodnictwem kierownika zakładu ob. L. Króla. Pierwsza powojenna matura. Egzamin dojrzałości złożyło 28 osób oraz troje eksternistów. W październiku nastąpiło przeniesienie szkoły z budynku rafineryjnego do częściowo odrestaurowanych szkół im. Traugutta i Konopnickiej.
- 1 III 1948 - Dyrektorem zostaje K. Krajewski. Reforma szkolna programowa i organizacyjna - wprowadzenie 4-letniego okresu nauczania w klasach VIII, IX, X, X. W październiku nastąpiło przekształcenie nazwy szkoły na Państwową Koedukacyjną Szkołę Ogólnokształcącą Stopnia Licealnego im. Króla Stanisława Leszczyńskiego w Jaśle.
- 1951 Oddanie do użytku młodzieży internatu przy ulicy Słowackiego, w którym zamieszkało 56 uczniów.
- 1958 Powstanie Społecznego Komitetu Budowy Gmachu Liceum pod przewodnictwem dyr. Jana Lisowskiego. 10 XII - zlokalizowanie budynku Liceum na miejscu dawnego gmachu przy ulicy Czackiego i Mickiewicza.
- 1959 Zmiana nazwy szkoły na Liceum Ogólnokształcące im. Króla Stanisława Leszczyńskiego w Jaśle. Pierwsza "Żakinada".
- 1960 Rozpoczęcie budowy szkoły.
- 1 IX 1962 - Uroczystość oddania do użytku nowego gmachu Liceum z udziałem władz wojewódzkich, miejscowych oraz społeczeństwa i młodzieży. Na mocy decyzji Ministerstwa Oświaty zorganizowano przy Liceum Ogólnokształcącym Technikum Chemiczne.
- 1965 Honorowy obywatel Jasła, były wychowanek zakładu profesor matematyki dr Hugo Steinhaus był gościem Liceum i wygłosił w auli szkolnej odczyt na temat matematyki stosowanej. Obowiązki dyrektora pełni Mieczysław Zygmunt. Z dniem 1 IX Technikum Chemiczne otrzymuje własne kierownictwo.
- 1966 Liceum otrzymało odznakę 1000-lecia Państwa Polskiego. Nawiązano kontakty ze słowackim gimnazjum w Nowej Spiskiej Wsi.
- 1967 Przejęcie przez szkołę patronatu nad statkiem "Jasło". W wyniku reformy szkolnej wprowadzono pierwszą klasę 4-letniego Liceum na podstawie 8-klasowej szkoły podstawowej.
- 1968 Obchody 100-lecia istnienia Szkoły.
- 1973 Medal Komisji Edukacji Narodowej.
- 1978 Uroczyste odsłonięcie tablicy pamiątkowej w 10-lecie śmierci S. Pigonia.
- 1981 Obchody jubileuszu 50-lecia SKS.
- 1984 Wizyta Komitetu Głównego Olimpiady Chemicznej.
- 1985 Sesja naukowa zorganizowana w 45. rocznicę męczeńskiej śmierci Stanisława Pawłowskiego.
- 1988 120-lecie Szkoły.
- 1991 Sesja popularnonaukowa zorganizowana w związku z IV pielgrzymką Ojca Świętego Jana Pawła II do Ojczyzny.
- 1993 28 - 30 V - sesja MRA - Międzynarodowa Konferencja Muzyczna. 25 - 27 VI - obchody 125-lecia założenia Szkoły i 100-lecia wzniesienia kaplicy gimnazjalnej.
- 17 II1995 - podpisanie aktu notarialnego powstania Fundacji im. prof. Romana Saphiera.
- 17 XI 2001 - I edycja Jasielskiego Konkursu Matematycznego im. Hugona Steinhausa - absolwenta naszej Szkoły.
- 12 IX 2003 - Sesja Naukowa z okazji 135. Rocznicy Powstania Szkoły.
- 16 - 17 VI 2006 - Jubileusz 75-lecia Szkolnego Koła Sportowego. 24 XII 2006 - Pierwszy oficjalny występ chóru szkolnego "Soli Deo".
- 25 IX 2008 - Obchody Jubileuszu 140 - lecia Szkoły.
- 4 VI 2009 - Uroczysta akademia z okazji 20-tej rocznicy wolnych wyborów parlamentarnych.
- 25 V 2010 - Obchody 70. Rocznicy Zbrodni Katyńskiej, odsłonięcie pomnika "Golgota Wschodu", posadzenie dębu pamięci w hołdzie ppor. rez. Antoniemu Nowakowi, absolwentowi gimnazjum jasielskiego,zamordowanemu w Katyniu.
- 24 IX 2011 – uroczyste odsłonięcie pomnika upamiętniającego profesora Romana Saphiera oraz uczniów jasielskiego gimnazjum, którzy zginęli w bitwie pod Firlejówką.
- 24 II 2012 – konferencja naukowa poświęcona Hugonowi Steinhausowi w związku z 40. rocznicą jego śmierci. Uczestniczyli w niej przedstawiciele środowisk naukowych, wśród nich matematyk prof. Antoni Leon Dawidowicz, wnuk siostry prof. Steinhausa.
- 25 VI 2012 – w JDK odbył się koncert jubileuszowy z okazji 5- lecia istnienia chóru Soli Deo.
- 29 XI 2012 – w szkole odbyła się konferencja poświęcona wychowankowi szkoły, pierwszemu dyrektorowi Lasów Państwowych, Adamowi Loretowi. W czasie uroczystości odsłonięto tablicę, która go upamiętnia.
- 14 VI 2013 – przyznanie tytułu „Honorowego Obywatela Miasta Jasła” śp. Juliuszowi Jankiszowi, dyrektor I LO w latach 1982-1999.
- 2013 - Tomasz Kudłacz wywalczył złoty medal podczas zawodów 45. Międzynarodowej Olimpiady Chemicznej w Moskwie.
- 1 III 2018 - uroczyste odsłonięcie tablicy poświęconej Adamowi Lazarowiczowi, absolwentowi I LO, działaczowi zbrojnego podziemia niepodległościowego, który został zamordowany w 1951 r.
- 15 IX 2018 - odbyły się uroczyste obchody Jubileuszu 150-lecia I Liceum Ogólnokształcącego im. Króla Stanisława Leszczyńskiego i Gimnazjum w Jaśle oraz 125-lecia istnienia Kaplicy Gimnazjalnej w Jaśle. Uroczystości rozpoczęły się Mszą Świętą w Kościele Św. Stanisława Biskupa. Następnie w Jasielskim Domu Kultury miała miejsce uroczysta akademia. W przeddzień uroczystości miały miejsce: wykład okolicznościowy prof. dr. hab. Stanisława Lasockiego „Dynamiczna Ziemia”, wystawa „150 lat Liceum i Gimnazjum w Jaśle i 125 lat Kaplicy Gimnazjalnej” w Muzeum Regionalnym, odsłonięcie tablicy poświęconej pamięci byłego dyrektora Juliusza Jankisza, Apel Pamięci, złożenie kwiatów na grobach zmarłych Profesorów, wystawa prof. dr. hab. Karola Myśliwca „50 lat w Egipcie – odkrycia polskich archeologów w Sakkarze”, wystawa malarstwa prof. dr hab. Grażyny Korpal, wystawa „Obrazki ze szkolnej ławki” w Miejskiej Bibliotece Publicznej, wystawa fotografii Tomasza Kasprzyka.
- 12 III 2020 - w związku z sytuacją epidemiologiczną i epidemią koronawirusa Covid 19 w kraju zostały zawieszone zajęcia szkolne. Przez prawie dwa lata nauka w I LO odbywała się w trybie zdalnym lub na zmiany w trybie hybrydowym.
- 16 XII 2020 - odsłonięto tablicę pamiątkową z okazji 100. rocznicy bitwy pod Firlejówką. W związku z epidemią koronawirusa została ona umieszczona na wewnętrznej ścianie kaplicy cmentarnej na Starym Cmentarzu w Jaśle.
- II 2022 – protesty środowisk z całej Polski związane z uchwałą Rady Powiatu dotyczycącą utworzenia Zespołu Szkół Ogólnokształcących nr 1 w Jaśle, w skład którego miały wejść I LO oraz Szkoła dla Dorosłych.
- 10 X 2022 - uroczyste oddanie do użytkowania wielofunkcyjnego boiska, które powstało w ramach realizacji zadania „Budowa infrastruktury sportowej jednostek oświatowych Powiatu Jasielskiego”.
- 14 IV 2023 - sesja naukowa poświęcona 550. rocznicy urodzin Mikołaja Kopernika. Organizatorami sesji byli: Starostwo Powiatowe w Jaśle i I LO im. Króla Stanisława Leszczyńskiego oraz LO im. Mikołaja Kopernika w Nowym Żmigrodzie.
- 30 XI 2023 - obchody 155-lecia istnienia Gimnazjum i Liceum Ogólnokształcącego im. Króla Stanisława Leszczyńskiego. Uroczystości rozpoczęła msza św. w kościele św. Stanisława Biskupa. W czasie uroczystej akademii wykład okolicznościowy pt. „Profesorowie gimnazjum w walce o niepodległość” wygłosił Przemysław Misiołek. Uroczystości zakończył występ artystyczny uczniów I LO.
- 7 III 2024 – uroczyste otwarcie wirtualnej strzelnicy.
- 10 IV 2024 - uczniowie z grupy teatralnej „Leszcze” w XII Podkarpackich Spotkaniach Teatralnych „Zwierciadła” zdobyli 3 główne nagrody: nagrodę główna, nagrodę publiczności, nagrodę dla najlepszego aktora.
- 8 IV 2024 - w ramach wizytacji kanonicznej parafii pw. św. Stanisława BM w Jaśle I Liceum Ogólnokształcące odwiedził ks. bp. Edward Białogłowski.
- 18 X 2024 – I LO było organizatorem obchodów Narodowego Dnia Pamięci Duchownych Niezłomnych. Po Mszy Świętej w kościele pw. św. Stanisława Biskupa w Jaśle, której przewodniczył bp Jan Wątroba, otwarto wystawę pt. „Dekalog Księdza Jerzego. Wystawa o błogosławionym księdzu Jerzym Popiełuszce”, przygotowaną przez Instytut Pamięci Narodowej. W czasie sesji naukowej Bogusław Wójcik - Główny Specjalista Badań Historycznych Oddziału Instytutu Pamięci Narodowej w Rzeszowie - wygłosił okolicznościowy referat pt. „Reminiscencje śmierci ks. Jerzego Popiełuszki na terenie obecnego województwa podkarpackiego w latach 1984-1989”.