Gmina Michałowice

GMINA MICHAŁOWICE

Gmina Michałowice położona jest w zachodniej części strefy podmiejskiej Warszawy, to 12 uroczych miejscowości. Granica, Komorów, Nowa Wieś, Michałowice, Michałowice-Wieś, Opacz-Kolonia, Opacz Mała, Pęcice, Pęcice Małe, Reguły, Sokołów i Suchy Las. Gmina jest obecnie zamieszkiwana przez ponad 17 tys. osób, a jej powierzchnia wynosi 34,72 km2.

Przez teren gminy przebiegają Aleje Jerozolimskie (droga wojewódzka nr 719), łączące Warszawę z Pruszkowem i Żyrardowem oraz linia Warszawskiej Kolei Dojazdowej z pięcioma przystankami: w Opaczy, Michałowicach, Regułach, Komorowie i Nowej Wsi. Odległość od poszczególnych miejscowości do centrum Warszawy wynosi od 10 do 19 kilometrów. Trudno wyobrazić sobie lepsze położenie. 30 minut – właśnie tyle maksymalnie potrzeba, aby zamilkł wielkomiejski zgiełk, aby odetchnąć czystym powietrzem. Zapraszamy w podróż po gminie Michałowice.

Herb
Godłem w herbie Gminy Michałowice jest lipa. Nawiązuje to do najstarszego okazu przyrodniczego na naszym terenie – szesnastowiecznego drzewa tego gatunku.
W herbie Gminy lipa przedstawiona jest heraldycznie jako drzewo życia. Symbolizuje także przyjaźń, zżycie się społeczności lokalnych. Gałęzie drzewa herbowego układają się w kształt pięciokąta, z wierzchołkiem skierowanym ku górze. Figura ta symbolizuje idealne połączenia tego co boskie i ludzkie, harmonię i szczęście. W korzeniach drzewa umieszczono stylizowaną na majuskułę literę „M” – inicjał nazwy miejscowości Michałowice. W herbie występują barwy: czerń, złoto i zieleń. Każda z nich ma bogatą i różnorodną symbolikę. Barwa czarna symbolizuje w szczególności ziemię i bogactwo, barwa złota stanowiąca tło tarczy herbowej – słońce, miłość, życzliwość i wzniosłość, barwa zielona – długie życie, nieśmiertelność, honor i dworskość.

Flaga
Flaga gminy jest trójkolorowa w standardowych proporcjach 3x5. Barwy flagi ułożone są w układzie holenderskim, odpowiadają kolorystyce herbu.

Demografia

W 2023 r. liczba zameldowanych mieszkańców gminy wynosiła 17 932.

Podział liczby ludności ze względu na wiek:

• 0-2 lata - 366

• 3 lata – 165

• 4-5 lat – 374

• 6 lat – 224

• 7 lat – 215

• 8-12 lat - 1213

• 13-15 lat – 726

• 16-17 lat - 501

• 18 lat - 243

• 19-65 lat (mężczyźni) - 5085

• 19-60 lat (kobiety) – 4937

• powyżej 65 lat (mężczyźni) – 1427

• powyżej 60 lat (kobiety) - 2456

 

GMINA MICHAŁOWICE – NATURALNIE!

Trzy żywioły

Królestwo trzech żywiołów: wody, powietrza i ziemi. Tak najkrócej można scharakteryzować walory przyrodnicze gminy. Prym wiedzie tu Utrata, największa z rzek, które przecinają gminę. Towarzyszą jej mniejsze: Raszynka i Zimna Woda. Wszystkie te trzy rzeki, ze względu na swoje znaczenie dla ekosystemu, wchodzą w skład Warszawskiego Obszaru Chronionego Krajobrazu. Dla mieszkańców są nieodłącznym elementem widoku, dla turystów – dowodem na to, że tuż za granicami wielkiego miasta można jeszcze spotkać dziewiczą niemal przyrodę.

Królowa Utrata

Rzeka Utrata źródło ma poza granicami gminy Michałowice i daleko poza nimi uchodzi do Bzury. Ale to tu panuje niepodzielnie. Przecina teren gminy w połowie, poczynając od Komorowa, a kończąc na północno-zachodniej granicy z sąsiednim Pruszkowem, tuż za rozległymi Stawami Pęcickimi. Utracie na całej długości w gminie towarzyszą łąki i fragmenty naturalnych lasów. W jej dolinie spotkać można niezwykłe okazy drzew i zarośli, gdzie swoje gniazda kryją liczne gatunki ptaków.

Raszynka i Zimna Woda

To dwie mniejsze, ale równie ważne jak Utrata rzeki na terenie gminy. W ich dolinach rozciąga się malowniczy krajobraz – prawie kilometrowy pas łąk, wraz z ich naturalnym ekosystemem. Poza walorami przyrodniczymi pełnią istotną rolę w utrzymaniu równowagi hydrologicznej. Zimna Woda u granic gminy tworzy Stawy Helenowskie – rozległe zbiorniki wodne, bogato obfitujące w różne gatunki ryb. Natomiast Raszynka wypływa ze Stawów Raszyńskich na terenie sąsiedniej gminy.

Stawy Pęcickie

W przeszłości wchodziły w skład majątku szlacheckiej rodziny Sapiehów. Obecnie są obiektem pożądania dla wytrawnych wędkarzy. Rozciągają się przy północno-zachodniej granicy gminy, na styku z Pruszkowem. Ich ekosystem podlega ochronie konserwatorskiej ze względu na liczne siedliska zwierząt, w tym zagrożonych gatunków ptaków, a także tradycyjnie prowadzoną gospodarkę rybacką.

Miasto Ogród Komorów

Niepowtarzalny klimat Komorów zawdzięcza połączeniu zabytkowej zieleni, wyjątkowego układu urbanistycznego i kameralnej willowej zabudowy z okresu międzywojennego. Jednym z najpiękniejszych miejsc na mapie gminy jest aleja Marii Dąbrowskiej. W honorowym miejscu, po obu stronach głównej ulicy Komorowa, zobaczyć można 500-metrowy szpaler dostojnych lip drobnolistnych i kasztanowców. Latem zachwycają zielenią, zimą zaś dokładnie widać ich potężne rozmiary. Aleja stanowi zabytek przyrody. Kolejnego nie trzeba szukać daleko. Tuż za rogiem ciągnie się aleja Starych Lip, z wiekowymi drzewami po obu stronach. Łącznie na terenie całego Komorowa pod ochroną konserwatora znajduje się 300 starych drzew.

Park w Regułach

Zabytkowy podworski park w sercu Reguł. Zachował się w nim stary drzewostan, który daje schronienie rozmaitym gatunkom ptaków. Stworzono tu miejsce na spacery i rekreację. W części urządzono plac zabaw dla dzieci, siłownię plenerową oraz boisko do siatkówki plażowej.

Sieć alejek i mostki tworzą wygodny układ spacerowy parku, a okazały staw podnosił walory przyrodnicze i  ozdobne.

 

GMINA MICHAŁOWICE. TU DZIAŁA SIĘ HISTORIA

Wielkie bitwy, konfiskaty szlacheckich majątków, dramatyczne potyczki podczas obu wojen światowych – gmina Michałowice była areną ważnych wydarzeń w historii całego kraju. Pamięć o wydarzeniach sprzed lat zajmuje dziś honorowe miejsce na jej mapie.

Szlachetne korzenie

Pierwsze wzmianki o osadnictwie na tym terenie pochodzą z XIII w. Przez kilka następnych stuleci ziemie, które obecnie należą do miejscowości Michałowice, Komorów, Opacz i Pęcice, były własnością szlachty. Nieprzypadkowo ich nazwy pochodzą od rodów Michałowickich i Opackich. Założycielami Komorowa byli Pierzchałowie, a w Pęcicach do dziś można podziwiać okazały dwór pozostawiony przez ród Sapiehów.

Dwór Polski w Pęcicach

Pałac w stylu klasycystycznym wraz z okazałym parkiem powstał w Pęcicach w latach 1808-1809, jako dobra należące do Jana Pawła Sapiehy. Architektem dworu był Fryderyk Albert Lessel, twórca takich budynków jak Pałac Błękitny w Warszawie, dwory Branickich, Morsztynów i Szaniawskich. Zabudowania w Pęcicach prawie doszczętnie uległy zniszczeniu podczas I wojny światowej. Po zakończeniu konfliktu pałac udało się odbudować. Wówczas na jego attyce pojawił się napis „Jam Dwór Polski. Co Walczy Mężnie i Strzeże Wiernie”. Na terenie folwarku znajdują się inne zabytkowe zabudowania, starsze od samego Dworu. Do niedawna w pałacowym parku widoczne były ruiny po karczmie. Zachowały się pochodząca z 1785 roku rządcówka, stajnia i spichlerz.

Klasycystyczny kościół pw. św. Piotra i Pawła

W tym samym czasie, co Dwór Polski, w Pęcicach powstaje kościół parafialny pod wezwaniem św. Piotra i Pawła. Budowlę w stylu klasycystycznym zaprojektował Chrystian Piotr Aigner, zostaje ona wzniesiona w latach 1825-1832. Fundatorem jest Antoni Korwin-Bieńkowski, właściciel okolicznych dóbr. W czasie I wojny światowej kościół zostaje zniszczony. Wnętrze i wyposażenie obiektu nie przetrwa tego konfliktu. Spalona była także dzwonnica. Szkody udaje się naprawić w latach 20-tych ubiegłego wieku. II wojna światowa nie odbija się już tak dramatycznie na murach świątyni.

Odwiedzając kościół warto zwrócić uwagę na ołtarz z dwoma obrazami. Przedstawiają one Wniebowstąpienie Pańskie. Obrazy były darem Leona Popławskiego, dziedzica Pęcic. W nawie bocznej znajduje się wizerunek Matki Boskiej Niepokalanie Poczętej. Malunek na desce pochodzi z XVII wieku. Kruchta kościoła kryje dwa nagrobki: Andrzeja Chądzyńskiego (zm. 1632) i Barbary z Pomianowskich Rafałowiczowej (zm. 1834).

Pomnik Żołnierzy Armii Krajowej

II wojna światowa pozostawiła na terenie gminy Michałowice ważny ślad. Jednym z najistotniejszych miejsc pamięci historycznej jest pomnik Żołnierzy Armii Krajowej, zwany także mauzoleum. Powstał w miejscu, w którym 2 sierpnia 1944 r. powstańcy z IV Oddziału Ochota natknęli się na niemieckie wojsko podczas odwrotu ze stolicy. W potyczce życie straciło 31 Polaków. Spoczęli w tym samym miejscu, w którym bohatersko walczyli. Pozostali powstańcy zostali pojmani i wymordowani. Ku ich pamięci w tym miejscu organizowane są uroczystości rocznicowe.

Pomnik polskich i rumuńskich lotników

Miejsce pamięci o katastrofie lotniczej, w której zginęli polscy i rumuńscy oficerowie. Jesienią 1926 roku do Warszawy przybyła rumuńska misja wojskowa. Celem wizyty był zakup polskich bombowców „Żubr”, wówczas jednych z najlepszych tego typu maszyn na świecie. 7 listopada z Okęcia wystartował prototyp „Żubra” P-30 BII z polsko-rumuńską załogą. W drodze powrotnej na lotnisko samolot spadł w Michałowicach. Rozbił się w miejscu, gdzie znajduje się pomnik. Zginęło dwóch Polaków: pilot Jerzy Rzeźnicki i technik Jerzy Szrajer oraz dwóch oficerów rumuńskich mjr Michał Pantusi i kpt. Roman Popesku. Jak mówili świadkowie, samolot rozpadł się w powietrzu. Przyczyną katastrofy była awaria skrzydła, w wyniku której odpadł silnik.

Tablica ku pamięci żołnierzy AK

Pomnik znajduje się w Opaczy Kolonii. Poświęcony jest żołnierzom AK z podchorążówki 3. kompanii rejonu „Jaworzyn” VII Obwodu „Obroża”, którzy zostali rozstrzelani przez Niemców 6 marca 1944 roku. Sześciu podchorążych odbywało tego dnia ćwiczenia pod okiem dowódcy ppor. Mieczysława Godlewskiego. Na skutek donosu zostali ujęci i rozstrzelani na miejscu przez niemiecką żandarmerię.

 

AKTYWNIE W GMINIE MICHAŁOWICE

Bogata historia i pełna uroku przyroda to niejedyne atuty gminy Michałowice. Przyciąga ona energią swoich mieszkańców i niewyczerpanym potencjałem rozwoju. Tu nie można się nudzić. Pieszo, rowerem, konno, z kijami do nordic walking lub bez – sposobów na odkrycie najpiękniejszych zakątków gminy jest wiele. Miejsce do realizacji swojej pasji znajdą tu wędkarze, miłośnicy grzybobrania czy ogrodów działkowych. Dla tych, którzy preferują bardziej aktywny wypoczynek, również nie zabraknie atrakcji.

Lasy w Granicy, Komorowie i Suchym Lesie

Naturalną zieloną granicą gminy Michałowice są lasy mieszane z dominacją sosen, świerków i dębów. Turyści chętnie korzystają ze szlaków, który wytyczono z uwzględnieniem najciekawszych krajobrazowo miejsc w tych zielonych zakątkach. Przez cały rok można spotkać ram miłośników spacerów, biegów, wycieczek rowerowych i nordic walkingu, zaś zimą – narciarstwa biegowego.

Jeziorko Smug w Nowej Wsi

Dla wytrawnych wędkarzy to wymarzone miejsce. Ciche, kameralne, kilka minut drogi od serca gminy. W Smugu żyją szczupaki, okonie, amury i karpie. Akwenem opiekuje się Klub Wędkarski z Nowej Wsi, który kilka razy w roku urządza tu zawody w rozmaitych kategoriach i technikach. Członkowie Klubu regularnie zarybiają staw, dbają o zachowanie odpowiednich warunków i czystość tego miejsca. Dzięki temu zdarza się, że na drugim końcu wędki znajdzie się nawet metrowy sum. Przy akwenie urządzono także miejsca do wypoczynku i rekreacji, ze ścieżkami, altankami, siłownią plenerową i małą strefą sportową.

Rowerem po gminie

Gmina Michałowice jest ważnym punktem na mapie planowanej budowy systemu zintegrowanych ścieżek rowerowych na zachodnim Mazowszu. Dzięki wspólnemu wysiłkowi gminy i sąsiednich samorządów, powstają wciąż kolejne kilometry szlaku dla jednośladów, które pozwolą dotrzeć mieszkańcom i turystom w odleglejsze miejsca tej części województwa. W samej gminie Michałowice można korzystać z kilku ścieżek rowerowych, w tym liczącej 2,6 km, pięknej krajobrazowo trasy wzdłuż rzeki Raszynki oraz zbiornika retencyjnego w Michałowicach. Wyprawa na dwóch kółkach, to bodaj najlepszy sposób na poznanie Michałowic, Pęcic, Komorowa i innych zakątków. Co istotne, walory przyrodnicze i urbanistyczne gminy pozwalają na bezpieczne poruszanie się rowerami poza oficjalnie wytyczonymi do tego nitkami. Zacisza osiedlowych uliczek, leśne trakty, polne dróżki wśród rozległych pól są ku temu znakomitą okazją.

Zalew w Komorowie

Dar rzeki Utraty dla tej części gminy. Akwen o powierzchni 6 ha pełni rolę zbiornika retencyjnego, ale dla mieszkańców i turystów jest po prostu dobrym miejscem do wypoczynku. U jego brzegu znajduje się skwer z placem zabaw, stołami piknikowymi i altanką. Choć w samym zalewie nie można się kąpać, to i tak jest to idealne miejsce na rodzinny piknik. W dobrym towarzystwie i przy pięknej pogodzie można tu spędzić cały dzień, rozkoszując się widokiem wody.

Jesienią i wiosną zalew zmienia się w królestwo ptaków. Można tu spotkać łabędzie i kilka gatunków kaczek, w tym cyraneczki, krzyżówki i głowienki. Warto przyjrzeć się szczególnie tym ostatnim, ponieważ odznaczają się niezwykłymi umiejętnościami nurkowania. W przeciwieństwie do swoich kaczych koleżanek z zalewu w Komorowie potrafią zanurzyć się nawet kilka metrów poniżej tafli wody.

Place zabaw i strefy rekreacji

Na terenie całej gminy znajduje się pięć strefy rekreacji, wyposażone są w nowoczesne place zabaw dla najmłodszych, ogródki jordanowskie, skateparki i wielofunkcyjne boiska dla nieco starszych. Do tego także miejsca do wytchnienia na ławeczce, czy przy fontannie. Do dyspozycji miłośników piłki nożnej jest boisko Orlik 2012 oraz pełnowymiarowe z trybunami w Granicy.

 

Oświata

Gminna baza oświaty składa się z następujących placówek:

• Szkoła Podstawowa im. Jana Pawła II w Michałowicach   ( https://szkola.michalowice.pl )

• Zespół Szkół Ogólnokształcących im. M. Dąbrowskiej w Komorowie (ZSO), złożony ze szkoły podstawowej i liceum ogólnokształcącego https://www.komorow.edu.pl

• Zespół Szkolno-Przedszkolny im. Mikołaja Kopernika w Nowej Wsi, złożony ze szkoły podstawowej  https://zspnowawies.wikom.pl 

• Gminne Przedszkole w Michałowicach. https://przedszkole.michalowice.pl/

 

Policja

Komisariat Policji w Michałowicach z/s w Regułach:
http://kpppruszkow.policja.waw.pl/portal/ppr/komisariaty

 

Ochrona zdrowia - przychodnie lekarskie

Na terenie gminy działa 5 Niepublicznych Zakładów Opieki Zdrowotnej świadczących usługi w ramach NFZ:

• „Arka" Komorów, ul. Berylowa 34, tel (22) 758-00-85

• RES-MED. Michałowice, ul. Ludowa 7, tel. (22) 753-04-04

• Przychodnia Lekarska ZDROWIE Komorów, ul. Turkusowa 5, tel. (22) 759-16-57

• Amedica Granica, ul. Główna 104, tel. (22) 724-48-28

• Centrum Medycyny i Rehabilitacji Artkinezis, Pruszków, ul. Kwiatów Polnych 4, tel. (22) 730 13 30; http://artkinezis.pl/.

 

Cmentarze parafialne

W gminie nie występują cmentarze komunalne. Cmentarze parafialne zlokalizowane są w Komorowie, Michałowicach oraz Pęcicach.

Zabytkowy cmentarz z okresu I wojny światowej

Na terenie gminy, w Pęcicach, niedaleko pomnika-mauzoleum oraz zabytkowego Zespołu Pałacowo-Parkowego, znajduje się także zabytkowy cmentarz z okresu I wojny światowej. Cmentarz ma ogromną wartość historyczną. W tym miejscu spoczywa 49 żołnierzy niemieckich i 218 rosyjskich z pierwszej wojny światowej, którzy polegli jesienią 1914 r. Doszło wówczas do rosyjskiego kontrataku, który odbił wieś, a miejscowa ludność została ostrzelana przez niemiecką artylerię. Pochowano tu także Polaka – Ignacego Tarczyńskiego – poległego w 1914 r.

W 2022 r. cmentarz przeszedł gruntowną modernizację, po pozytywnym zaopiniowaniu programu prac konserwatorskich przez Mazowieckiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków.  Konieczne było wzmocnienie skarpy cmentarnej oraz wymiana na nowe - dużych, dębowych krzyży znajdujących się na jego środku. Zniszczone betonowe ogrodzenie wymagało naprawy ubytków i pęknięć, a skradziona kilkadziesiąt lat temu zabytkowa brama cmentarna – odtworzenia wraz z furtkami. W ramach prac zostały także naprawione betonowe obrzeża mogił.  Inwestycja została dofinansowana z budżetu Samorządu Województwa Mazowieckiego oraz z Polskiego Ładu.

Parafie
Obszar gminy dzieli się na cztery parafie. Rzymskokatolickie kościoły parafialne znajdują się w:

• Pęcicach - Parafia Świętych Apostołów Piotra i Pawła,

• Michałowicach - Parafia Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny,

• Komorowie - Parafia pw. Narodzenia Najświętszej Maryi Panny,

• i Pruszkowie - Parafia św. Kazimierza.

 

Adres i kontakt:

Urząd Gminy Michałowice – Reguły, Aleja Powstańców Warszawy 1, 05-816 Michałowice.

Tel. 22 350 91 91.

Mail: sekretariat@michalowice.pl

Strona internetowa: www.michalowice.pl

Facebook: https://www.facebook.com/UGMichalowice