Trudności w przystosowaniu się dziecka do środowiska szkolnego
„TRUDNOŚCI W PRZYSTOSOWANIU SIĘ
DZIECKA DO ŚRODOWISKA SZKOLNEGO”
TRUDNOŚCI:
- Tutaj, w nowym miejscu, nie jest już tak jak dawniej. Dziecko musi nauczyć się żyć w innej rzeczywistości. Z jednej strony następuje to poprzez kontakt z nauczycielem, który staje się jego przewodnikiem, z drugiej – przez kontakt z rówieśnikami.
- Musi także zyskać orientację w nowej przestrzeni, aby nauczyć się w niej sprawnie funkcjonować. Dopiero, kiedy pozna nowe pomieszczenia i sprzęty, będzie umiało się nimi posługiwać, poczuje się bezpieczne.
- Problemem związanym z adaptacją są często czynności dnia codziennego. To wywołuje wiele negatywnych emocji. Różny jest przecież poziom umiejętności posiadanych przez dzieci, natomiast stawiane im wymagania są jednakowe. Dlatego tak ważne jest nabywanie tych sprawności poprzez trening w rodzinie, co przyczyni się do łatwej adaptacji. Pamiętajmy, że im dziecko jest bardziej samodzielne, wzrasta jego pewność siebie i poczucie bezpieczeństwa — nie musi ze wszystkimi sprawami zwracać się o pomoc do nauczyciela.
- Innym problemem początkującego ucznia jest brak wiedzy o tym, co będzie robił w nowym miejscu, czym będzie się po prostu dokładnie zajmował. Dobrym wprowadzeniem może być inicjatywa rodziców, którzy wspólnie z dzieckiem przyjdą do szkoły podczas „Dni otwartych”, aby razem próbować „oswoić” nowe miejsce. Już czterolatek jest gotowy do nowych przyjaźni i dłuższych działań. Coraz chętniej wybiera zabawy zespołowe, woli towarzystwo rówieśników niż dorosłych.
- Innym problemem jest podporządkowanie narzuconej przez szkołę organizacji życia, określonych zasad postępowania w grupie czy zaspokajania podstawowych potrzeb. Dziecko musi nauczyć się przebywania w gwarze kilka godzin, pogodzić z tym, że nie jest jedyne w centrum zainteresowania. Środowisko szkolne różni się od domowego wieloma czynnikami. Szkoła nigdy nie będzie tym samym, co dom rodzinny.
- Wielu rodziców obawia się, że dziecko jest zbyt małe, aby dać sobie radę w szkole. Pokazując swój lęk nie pomagają tym. To od nich zależy przecież wywołanie pozytywnego nastawienia, a nawet to, czy dziecko polubi nowe miejsce.
- Podstawą kontaktów międzyludzkich jest mowa. Odpowiedni poziom rozwoju mowy oraz śmiałość wchodzenia w relacje z innymi ludźmi daje rodzicom pewność, że dziecko na pewno zasygnalizuje nauczycielowi swoje potrzeby i wejdzie w prawidłowe relacje z rówieśnikami.
- Dziecko, w stosunku, do którego nie stawiano żadnych wymagań, wyręczano je we wszystkich czynnościach domu z trudem będzie podporządkowywało się wymaganiom szkolnym. Bardzo istotne jest, aby w toku wychowania zmniejszyć nadwrażliwość uczuciową dziecka i dążyć do zrównoważenia go.
Jeżeli dziecko było wdrażane do wykonywania pewnej liczby zajęć obowiązkowych, podporządkowania się określonym regułom – łatwo przystosuje się do obowiązków szkolnych. - Start dzieci do nauki szkolnej jest nierówny. Dzieci przychodzą do szkoły niejednakowo przygotowane do podjęcia zadania, które będzie osiągiem centralnym ich życia. Jego nicią przewodnią przez szereg kolejnych lat. O ich pozytywnym stosunku do nauki decyduje wiele czynników. Jeśli matka, ojciec i najbliższe otoczenie dziecka pragną uchronić je od niepowodzeń szkolnych, pragną, by proces jego uczenia się przebiegał pomyślnie, by był źródłem radości i dla samego dziecka i dla tych, którzy je kochają, o przygotowaniu do podjęcia obowiązków szkolnych muszą pomyśleć nie w wieku 7 ani 6 lat, lecz praktycznie już w chwili jego urodzenia.
Rzeczywiste przygotowanie do szkoły zaczyna się już wtedy. Składa się ono z dwóch etapów:
A) długofalowego, obejmującego cały wiek przedszkolny
B) bezpośredniego, dokonującego się w ostatnim roku przed rozpoczęciem nauki, a szczególnie nasilonego w miesiącach poprzedzających przekroczenie progu szkolnego.
Rola rodziców polega na:
a) dbałości o zdrowie fizyczne dziecka-poprzez kontrole lekarskie, stosowanie się do wskazań i stworzenie odpowiednich warunków bytowych
b) kształtowanie prawidłowej wymowy, rozwoju słownictwa poprzez częsty kontakt z dzieckiem, rozmowy, zapewnienie mu towarzystwa rówieśników
c) rozwijanie logicznego myślenia, zapamiętywania poprzez pobudzanie dziecka do obserwacji, rozmowy na określone tematy, wyjaśnienia, wyciąganie wniosków interpretowanie widzianych zjawisk i rzeczy
d) wyrobieniu umiejętności słuchania, koncentracji uwagi-poprzez polecenie wykonywania drobnych zajęć wymagających uwagi i żądanie, aby dzieci zaczętą pracę zawsze kończyły
e) wyrobieniu umiejętności spostrzegania istotnych szczegółów, analizowania i syntetyzowania-poprzez np. gry i zabawy z dzieckiem ćwiczące w/w czynności. Doskonale do tego celu służą gry kostkowe, domino, historyjki obrazkowe, układanki z klocków itp.
f) dbałości o prawidłowy rozwój ruchowy dziecka – ćwiczenie sprawności rąk poprzez rysowanie, kalkowanie, zamalowywanie, wycinanie według wzoru, lepienie z plasteliny itp.
g) nauczanie szanowania pomocy szkolnych poprzez przyzwyczajenie dziecka do utrzymywania porządku w zabawkach
h) rozbudzaniu zainteresowania szkołą, poprzez odpowiednio prowadzone rozmowy
i) przygotowanie do samodzielności w obsługiwaniu siebie poprzez wcześniejsze wymagania w tym zakresie
j) wyrobieniu umiejętności współżycia w grupie poprzez zapewnienie kontaktów z rówieśnikami i kierowanie nimi
k) stwarzaniu odpowiednich warunków do odrobienia lekcji poprzez zapewnienie dziecku spokoju, miejsca do odrobienia lekcji, uregulowania trybu życia.
O czym Rodzice powinni pamiętać, aby ich działania były skuteczne i stymulujące:
- Nie przeciągać pożegnania w szatni:
- pomóż dziecku rozebrać się, pocałuj je i wyjdź.
- Nie straszyć dziecka szkołą.
- Nie zabierać dziecka do domu, kiedy płacze przy rozstaniu, jeśli zrobisz to jeden raz, będzie wiedziało, że łzami można wszystko wymusić.
- Jeśli dziecko przy pożegnaniu często płacze postaraj się, żeby przez kilka dni odprowadzał je tata, rozstania z ojcem są mniej bolesne.
- Nie wymuszać na dziecku, żeby zaraz po przyjściu do domu opowiadało, co wydarzyło się w szkole, to powoduje niepotrzebny stres.
- Pamiętaj – żegnaj i witaj swoje dziecko zawsze z uśmiechem.
- Warto pozwolić dziecku zabrać ukochaną przytulankę przez pierwsze dni.
- Cieszyć się i wykazywać zadowolenie z każdego przejawu samodzielności dziecka.
- Zachować cierpliwość w trudnych sytuacjach, a szczególnie w pierwszych dniach przy rozstaniu i pobytu w grupie.
- Chwalić dziecko za każdy wysiłek.
- Zachęcać do wykonywania czynności, aż się uda dziecku je wykonać.
- Być systematycznym i konsekwentnym w swoich działaniach i postanowieniach.
- Wdrażać dziecko do przestrzegania umów i zasad.
- Wyjaśnij dziecku, że nauczyciel to też przyjaciel, osoba, której dziecko może zaufać i od której może uzyskać pomoc.
- Utrzymuj częsty kontakt z wychowawcą klasy – uczęszczaj na zebrania klasowe i indywidualne konsultacje.
ŻYCZĘ DZIECIOM, PAŃSTWU I SOBIE
OWOCNEJ WSPÓŁPRACY.
Literatura:
1. Wilgocka – Okoń B.: „O Badaniu dojrzałości szkolnej”
2. Szczyrba D.: „Czynniki wpływające na poziom dojrzałości szkolnej”
3. H.Filipczuk: „Zapobiegamy trudnościom i niepowodzeniom szkolnym”
4. A.Kargulowa ; „Dojrzałość szkolna a jakość startu edukacyjnego”
5. M.Pelcowa: „Uspołecznienie dzieci rozpoczynających naukę szkolną
Opracowała: Elżbieta Jastrzębska wychowawczyni klasy 1