Miejscowość Złotniki
Przeszłość historyczna miejscowości
Jest kilka co najmniej faktów świadczących o bogatej przeszłości historycznej Złotnik. Zacząć trzeba od historii ukrytej w nazwie wsi Złotniki, wraz z Cieślami, Szewcami, Żernikami oraz nieistniejącymi już Łagiewnikami i Skotnikami, tworzyły we wczesnym średniowieczu sieć osad służebnych grodu kasztelańskiego w Małogoszczu. Zapewne zajmowały wśród tych osad miejsce szczególne z uwagi na profesję mieszkańców - rzemieślników wytwarzających wyroby ze złota. Być może wyroby te trafiały na książęcy dwór. Po raz pierwszy nazwa Złotniki pojawia się w źródłach w roku 1167. Wzmianka dotyczy nadania przez arcybiskupa gnieźnieńskiego Jana dziesięciny z łanów kmiecych klasztorowi cystersów w Jędrzejowie. Od tego momentu śledzić możemy różnorodne związki Złotnik i okolicznych wsi z jędrzejowskim opactwem. W końcu XIV w. opat Gerard ufundował drewniany kościół parafialny pod wezwaniem Wszystkich Świętych. Obecną murowaną świątynię wzniósł opat - Aleksander Denhoff w drugiej połowie XVII w. Zainteresowanie cystersów ziemiami naszej parafii miało charakter także gospodarczy. Przez wieki klasztor pobierał z żyznych łanów złotnickich dziesięciny, które stanowiły pokaźną część jego dochodów a w pobliskim Mniszku zakonnicy prowadzili wytwórnię papieru. Znaczącą rolę Złotnik w okresie średniowiecza potwierdziły sondażowe badania archeologiczne przeprowadzone w 1984 r. Odkryto ślady dwóch założeń obronnych. Jedno z nich datowane na XV w. wiązać można z siedzibą Złotnickich, herbu Starża, ówczesnych właścicieli Złotnik. Fakty odnotowane w źródłach potwierdzają wspaniały rozwój Złotnik w XVI w., w okresie kiedy dziedzicami byli potomkowie Jana Złotnickiego. W 1540 r. istniało we wsi aż 8 karczem. Tak duża liczba karczem wskazuje na duży przepływ ludności z zewnątrz, przybywającej tutaj w celach handlowych. Prawdopodobnie istniała wtedy w Złotnikach komora celna oraz targowisko przy kościele parafialnym. Na podobnie zadziwiający fakt natrafiany w pierwszej ćwierci XIX w. W 1804 r. wieś miała liczyć 46 domów i 100 mieszkańców, ale już w 1827 r. w 40 domostwach mieszkało 368 mieszkańców. Czy tak znaczny przyrost ludności w stosunkowo krótkim czasie świadczy o gwałtownym rozwoju? Na pewno informacje te wymagają sprawdzenia. Poszukując śladów świetności Złotnik trzeba podkreślić wydarzenia powszechnie znane. To w naszym kościele parafialnym ochrzczony został Stanisław Hieronim Konarski, wybitny pijar, reformator szkolnictwa, pisarz polityczny. Żarczyce Duże, w których urodził się w 1700 r., były bowiem wtedy częścią parafii złotnickiej. Ksiądz Jan Wiśniewski, autor "Historycznego opisu kościołów, miast, zabytków i pamiątek w jędrzejowskiem" (1930 r.), zalicza Złotniki do najstarszych parafii w Polsce istniejących już w XII w. Pierwsza wzmianka z parafii pochodzi z 1367 r. W grudniu 1393 r. sporządzony został akt erekcyjny świątyni pod wezwaniem Wszystkich Świętych, której fundatorem był opat jędrzejowski Gerard. Kościół ten prawdopodobnie był drewniany. Parafia Złotniki była w tym czasie bardzo rozległa i sięgała aż pod Chęciny. Ale już w 1438 r. odłączają się od Złotnik Rembieszyce i tworzą osobną parafię. Na miejscu podupadłego kościoła drewnianego opat jędrzejowski Aleksander Denhoff ufundował w 1666 r. obecną świątynię murowaną. Jej konsekracji dokonał 16 listopada 1749 r. arcybiskup gnieźnieński Adam Komorowski. Skromny w swoim założeniu kościół, składający się z prezbiterium i jednej trójprzęsłowej nawy, został na przełomie XVIII i XIX w. ozdobiony czworokątną wieżą zwieńczoną barokowym hełmem. W roku 1841 był poddany gruntownej restauracji. Złotniki to macierzysta parafia księdza Stanisława Hieronima Konarskiego urodzonego w pobliskich Żarczycach Dużych. W złotnickim kościele późniejszy pijar, autor " O skutecznym rad sposobie", założyciel Collegium Nobilium, przyjął sakrament chrztu świętego. Fakt ten upamiętnia tablica z czarnego marmuru znajdująca się przy wejściu do zakrystii. Oto początek inskrypcji na tej tablicy:
" Na wieczystą rzeczy pamięć. W kościele tym chrzest święty otrzymał Hieronim Konarski. Urodzony dnia 30 września 1700 r. we wsi Żarczyce Większe. Położone w parafii Złotniki Ziemi Chęcińskiej. Z ojca Jerzego miecznika inowrocławskiego. I małżonki jego Helleny z Czermińskich [...] ”
Pomimo burzliwych dziejów tych ziem zachowało się całkiem bogate wyposażenie kościoła. Na szczególną uwagę zasługuje ołtarz główny z XVIII w. z przedstawieniem Matki Bożej Łaskawej oraz chrzcielnice - jedna kamienna gotycka, druga drewniana z XVIII w., ze sceną chrztu Jezusa na pokrywie.
W 1895 r. we wsi i folwarku Złotniki oprócz kościoła znajdował się urząd gminy i szkoła. Archiwum szkolne zawiera bogaty zbiór oprawionych ksiąg ocen - między innymi z okresu międzywojennego i czasów niemieckiej okupacji w latach 1939-1944. Najstarszym dokumentem jest dziennik lekcyjny z roku szkolnego 1916/1917.Archiwalia szkolne są ważnym źródłem do dziejów nie tylko szkoły, ale także miejscowości objętych rejonem szkolnym. Znajdujemy w nich między innymi ślady rodzin żydowskich (Frejlichów, Dutkiewiczów) zamieszkujących w Złotnikach do drugiej wojny światowej. Do roku 1998 Szkoła Podstawowa w Złotnikach funkcjonowała w starym budynku szkolnym. Tradycje szkoły w Złotnikach sięgają XIX w. Po drugiej wojnie światowej do parterowego budynku z gankiem dobudowano piętrowe skrzydło z cegły mieszczące cztery sale lekcyjne. Warunki pracy w ówczesnej szkole były ciężkie, gdyż brakowało pomieszczeń do nauki. Także słabe wyposażenie w pomoce naukowe, brak zaplecza sportowego utrudniało stosowanie efektywnego stylu pracy dydaktycznej. Mimo tego złotnicka placówka miała dobrą opinię, poziom nauczania był wysoki, o czym świadczyły wyniki w nauce absolwentów w szkołach średnich. W roku 1992 rozpoczęto budowę nowego budynku szkolnego, do którego stara szkoła przeniosła się w 1998 roku. Od 1999 roku funkcjonuje Zespół Placówek Oświatowych obejmujący Publiczne Gimnazjum, Szkołę Podstawową i Przedszkole Publiczne. Okręg szkoły złotnickiej obejmuje miejscowości : Złotniki, Wygnanów, Lipnica i Mniszek. Do gimnazjum dodatkowo dojeżdżają uczniowie obwodu szkół w Żarczycach i Rembieszycach.