Gmina Krzynowłoga Mała
Krzynowłoga Mała jest jedną z gmin powiatu przasnyskiego położoną na żyznych terenach zaliczanych do Wysoczyzny Ciechanowskiej. Zajmuje obszar 184 kilometrów kwadratowych, co daje jej trzecie miejsce pod względem powierzchni w powiecie. Obecnie na jej terenie mieszka 3716 osób. Zdecydowania większość tutejszych mieszkańców zajmuje się prowadzeniem gospodarstwa rolnego, co czyni gminę Krzynowłoga Mała jedną z najbardziej prorolniczych gmin na północnym Mazowszu. Jest również uważana za zagłębie mleczarskie całego powiatu przasnyskiego.
Gmina Krzynowłoga Mała posiada duże tradycje historyczne. Pierwsze wzmianki o kościele i parafii krzynowłoskiej pochodzą z 1476 roku. Początkowo wieś znajdowała się w rękach rodu Łosiów, starego i możnego rodu mazowieckiego. Od połowy wieku XVII wieku przeszła we władanie rodziny Nieborskich, która w XVIII wieku doprowadziła do czasowego uzyskania praw miejskich przez Krzynowłogę Małą (do początków XIX wieku). Przez cały ten okres najpierw wieś, a od 1864 roku – Gmina Krzynowłoga Mała związana jest z tradycjami rolniczymi.
Zabytki w gminie Krzynowłoga Mała:
Kościół parafialny pod wezwaniem Świętego Dominika w Krzynowłodze Małej. Kościół późnogotycki z przełomu XV i XVI wieku z wysoką na 33 metry wieżą dobudowaną w XVIII wieku. Najstarszą część wystroju stanowią rzeźby z końca XV wieku. Do elementów kościoła wpisanych do rejestru zabytków należą: ołtarz główny z bramkami umieszczonymi nad rzeźbami Świętych Piotra i Pawła oraz ołtarze boczne z rzeźbami Świętego Kazimierza, Świętego Stanisława Kostki, Świętej Katarzyny oraz Madonny z dzieciątkiem, drewnianą chrzcielnicą i obrazami przedstawiającymi świętych. Na murze przykościelnego cmentarza znajduje się biała marmurowa tablica z 1821 roku upamiętniające tragiczne losy spoczywającej tam rodziny Zakrzeńskich.
W Skierkowiźnie znajduje się kościół rzymskokatolicki pod wezwaniem Świętego Izydora należący do parafii pod wezwaniem Świętego Andrzeja Boboli. Wykonany z drewna w 1840 roku, w latach 1936-1938 został przeniesiony z Janowa. Zarówno kościół jak i dzwonnica zostały wpisane do rejestru zabytków. Nieopodal znajdują się budynki parafialne otoczone pięknym parkiem z wieloma gatunkami drzew. W Skierkowiźnie na cmentarzu parafialnym znajduje się grób pamięci Nieznanych Żołnierzy poległych w walce z Niemcami w 1939 roku.
Mogiła zbiorowa z czasów II Wojny Światowej znajdująca się w Krzynowłodze Małej to miejsce uświęcone męczeńską krwią Polaków. W zlokalizowanej poza cmentarzem mogile spoczywają zwłoki zamordowanych czterdziestu mężczyzn ze wsi Kaki-Mroczki, Romany-Sebory i Romany-Fuszki. Zostali oni rozstrzelania przez hitlerowców 2 maja 1944 roku.
Atrakcje turystyczne:
Zbiornik retencyjny Łoje – położony na zboczu wysokich wzgórz morenowych, na wypływającą rzeczką Łojówką stanowi atrakcyjne miejsce rekreacyjne.
Bunkry – na terenie gminy w miejscach Goski-Wąsocze, Krajewo-Wierciochy, Ostrowe-Kokacze, Ożumiech, Ostrowe-Dyle, Ostrowe-Stańczyki na prywatnych posesjach znajdują się liczne bunkry poniemieckie z okresu II Wojny Światowej.
W Cichowie znajduje się stanowisko archeologiczne położone około 600 metrów na południowy zachód od zabudowań wsi. Cmentarzysko należy do ludności Łużyckiej, odkryto groby ciałopalne nakryte potężnym brukiem kamiennym. Przez okoliczną ludność nazywane żalnikiem zostało odkryte na początku lat osiemdziesiątych ubiegłego wieku. W czasie prowadzonych prac odkryto również materiał zabytkowy w postaci przedmiotów wykonanych z krzemienia i brązu, naczynia i kości.
W Ożumiechu również odnaleziono cmentarzysko kultury Łużyckiej z VIII wieku naszej ery, natomiast w Krajewie Wielkim znajduje się grodzisko kultury Kurhanów Zachodniobałtyjskich z okresu Halsztackiego i Lateńskiego.
W Grabowie-Rżańcach znajduje się Grób Nieznanego Żołnierza, poświęcony uhonorowaniu ofiar I Wojny Światowej, zlokalizowany poza cmentarzem i otoczony ogrodzeniem.
Szlaki turystyczne i atrakcje przyrodnicze:
Na terenie gminy Krzynowłoga Mała znajduje się szlak turystyczno-rowerowy utworzony w ramach projektu 100 za 100. Jego liczący 650 metrów odcinek biegnie przez miejscowość Skierkowizna.
W Romanach-Seborach na prywatnej posesji znajduje się park dworski z drugiej połowy XIX wieku, jego powierzchnia to jeden hektar. Również w Romanach-Seborach przy Szkole Podstawowej można podziwiać wielki głaz narzutowy. W Rudnie-Kmiecym można zobaczyć park dworski krajobrazowy z połowy XIX wieku, czas zatarł układ przestrzenny parku.
Baza turystyczna:
Pod adresem Romany-Sebory 39 06-316 Krzynowłoga Mała znajduje się „Zajazd Sebory”, który liczy 50 miejsc noclegowych.
Dane kontaktowe:
Urząd Gminy w Krzynowłodze Małej
ul. Kościelna 3, 06-316 Krzynowłoga Mała
Telefon: 29 751 27 20, Faks: 29 751 27 25
adres www: http://krzynowlogamala.pl/, http://bip.krzynowlogamala.pl/
e-mail: gmina@krzynowlogamala.pl
Materiały
Witryna internetowa gminy Krzynowłoga MałaBiuletyn informacji publicznej Krzynowłoga Mała
