Powiat
Gorlicki

Uroczystość rozpoczął Apel Pamięci, który poprowadził dr Łukasz Połomski z Sądeckiego Sztetlu. Wspomniano mieszkańców Gorlic żydowskiego pochodzenia – ludzi, którzy przez pokolenia byli częścią lokalnej społeczności, współtworzyli życie gospodarcze, kulturalne i społeczne miasta.

Przed II wojną światową Gorlice były miejscem współistnienia trzech kultur – Pogórzan, Łemków i Żydów. Społeczność żydowska stanowiła ważną część miasta. Rozwijało się jej życie religijne, kulturalne i gospodarcze, a relacje polsko-żydowskie przez lata pozostawały istotnym elementem lokalnej historii.

Ten wielokulturowy świat został brutalnie przerwany przez wybuch wojny i niemiecką okupację. 7 września 1939 roku do Gorlic wkroczyły wojska niemieckie. Wkrótce rozpoczęły się represje wobec ludności żydowskiej – ograniczano jej prawa, swobodę poruszania się i możliwość normalnego funkcjonowania.

W połowie października 1941 roku Niemcy utworzyli w Gorlicach getto. Na niewielkiej przestrzeni zgromadzono około 3500 miejscowych Żydów, a także osoby przesiedlone z okolicznych miejscowości. Życie w zamknięciu, w warunkach głodu, chorób i nieustannego zagrożenia, było kolejnym etapem prowadzącym do zagłady.

Od wiosny 1942 roku rozpoczęła się systematyczna likwidacja gorlickiej społeczności żydowskiej. Jej kulminacją był sierpień tego samego roku.

W dniach 14–19 sierpnia Niemcy przeprowadzali na terenie miasta masowe egzekucje. W tzw. Buciarni oraz w lesie Garbacz zamordowano około 900 osób. Pozostałych mieszkańców getta deportowano do niemieckiego nazistowskiego obozu zagłady w Bełżcu, gdzie zostali zamordowani.

W ciągu zaledwie kilku dni z Gorlic zniknęła niemal cała społeczność, która przez dziesięciolecia była integralną częścią miasta. Zostały puste domy, miejsca modlitwy i pamięci, a przede wszystkim – ogromna strata, której konsekwencje odczuwalne są w historii Gorlic do dziś.

Podczas uroczystości głos zabrał Burmistrz Gorlic Rafał Kukla, odnosząc się do znaczenia pamięci o ofiarach oraz odpowiedzialności współczesnych pokoleń za to, by podobna tragedia nigdy się nie powtórzyła.

Po Apelu Pamięci odbyła się modlitwa w intencji zamordowanych. Poprowadzili ją ks. dr Krzysztof Wymazała z Parafii św. Andrzeja Boboli w Gorlicach oraz ks. Vitalii Boiko, proboszcz Parafii pw. Przemienienia Pańskiego w Gorlicach.

Kwiaty pod pomnikiem, w imieniu społeczności ziemi gorlickiej, złożyli Wicestarosta Marcin Krzemiński oraz Burmistrz Gorlic Rafał Kukla. Hołd ofiarom oddali także przedstawiciele Stowarzyszenia Miłośników Ziemi Gorlickiej, Gorlickiej Rady Seniorów, gorlickich Sybiraków, Uniwersytetu Złotego Wieku oraz Stowarzyszenia Sądecki Sztetl.

Dopełnieniem tegorocznych obchodów było otwarcie w Pawilonie Historii Miasta wystawy poświęconej deportacjom do obozu zagłady w Bełżcu.

Ekspozycja przybliża proces eksterminacji prowadzonej przez Niemcy podczas II wojny światowej, pokazując jej skalę, mechanizmy oraz tragiczne konsekwencje. Opowiada również o losach osób, które padły ofiarą zbrodniczej polityki okupanta.

Wystawa została przygotowana dzięki pomocy i wsparciu Stowarzyszenia Sądecki Sztetl oraz Muzeum i Miejsca Pamięci w Bełżcu. Można ją oglądać w Pawilonie Historii Miasta do końca sierpnia.

Rocznica likwidacji gorlickiego getta to czas szczególnej refleksji nad historią miasta i jego mieszkańców. Pamięć pozwala zachować w historii tych, których życie zostało brutalnie przerwane. Jest również świadectwem tego, że Gorlice pamiętają o swoich dawnych mieszkańcach i ich miejscu w historii miasta.