Czym jest przemoc domowa

Przemoc domowa to jednorazowe albo powtarzające się działanie lub zaniechanie, które narusza prawa lub dobra osobiste osoby doznającej przemocy domowej. Może polegać na wykorzystaniu przewagi fizycznej, psychicznej lub ekonomicznej nad drugą osobą.

Przemoc domowa może występować między osobami bliskimi, wspólnie zamieszkującymi lub gospodarującymi, a także w innych relacjach wskazanych w przepisach ustawy o przeciwdziałaniu przemocy domowej.

Przemoc domowa może polegać w szczególności na:

narażeniu osoby na niebezpieczeństwo utraty życia, zdrowia lub mienia;
naruszeniu godności, nietykalności cielesnej lub wolności, w tym wolności seksualnej;
spowodowaniu szkód na zdrowiu fizycznym lub psychicznym;
wywołaniu cierpienia lub krzywdy;
ograniczaniu lub pozbawianiu dostępu do środków finansowych, pracy lub możliwości uzyskania samodzielności finansowej;
istotnym naruszeniu prywatności lub wzbudzaniu poczucia zagrożenia, poniżenia lub udręczenia, również przy użyciu środków komunikacji elektronicznej.

Definicja przemocy domowej według ustawy

Zgodnie z ustawą o przeciwdziałaniu przemocy domowej, przemoc domowa to jednorazowe albo powtarzające się umyślne działanie lub zaniechanie, wykorzystujące przewagę fizyczną, psychiczną lub ekonomiczną, naruszające prawa lub dobra osobiste osoby doznającej przemocy domowej.

Rodzaje przemocy domowej

Przemoc domowa może przybierać różne formy. Często kilka rodzajów przemocy występuje jednocześnie.

Przemoc fizyczna

To działania naruszające nietykalność cielesną lub zagrażające zdrowiu i życiu, np.:

bicie,
popychanie,
szarpanie,
kopanie,
policzkowanie,
duszenie,
ciągnięcie za włosy,
zamykanie,
głodzenie,
rzucanie przedmiotami,
używanie niebezpiecznych narzędzi albo grożenie ich użyciem.

Przemoc psychiczna

To działania, które mają na celu poniżenie, zastraszenie, kontrolowanie lub podporządkowanie drugiej osoby, np.:

wyzwiska,
poniżanie,
ośmieszanie,
groźby,
szantażowanie,
izolowanie od rodziny i znajomych,
kontrolowanie kontaktów, telefonu, korespondencji lub aktywności w internecie,
wzbudzanie poczucia winy,
ciągła krytyka,
grożenie odebraniem dzieci.

Przemoc seksualna

To zmuszanie osoby do czynności seksualnych lub zachowań o charakterze seksualnym bez jej zgody, np.:

zmuszanie do współżycia,
wymuszanie innych zachowań seksualnych,
dotykanie bez zgody,
poniżanie lub zastraszanie w sferze seksualnej.

Przemoc ekonomiczna

To działania mające na celu uzależnienie osoby od sprawcy przemocy finansowo lub materialnie, np.:

odbieranie pieniędzy,
kontrolowanie wszystkich wydatków,
uniemożliwianie podjęcia pracy,
zakazywanie dostępu do konta bankowego,
niewydzielanie środków na podstawowe potrzeby,
zaciąganie zobowiązań finansowych bez zgody drugiej osoby,
niszczenie mienia.

Zaniedbanie

Zaniedbanie może dotyczyć szczególnie dzieci, osób starszych, chorych lub osób z niepełnosprawnościami. Polega na niezaspokajaniu podstawowych potrzeb osoby zależnej, np.:

brak właściwej opieki,
brak jedzenia, leków lub pomocy medycznej,
niezapewnienie bezpieczeństwa,
pozostawianie bez opieki,
brak troski o higienę, zdrowie lub edukację dziecka.

Mity i stereotypy dotyczące przemocy domowej

„Przemoc domowa to prywatna sprawa i nikt nie powinien się wtrącać” — nieprawda

Przemoc domowa nie jest prywatną sprawą. Jest naruszeniem praw i dóbr osobistych osoby doznającej przemocy, a w wielu przypadkach może stanowić przestępstwo. Wspólne zamieszkiwanie, małżeństwo, pokrewieństwo lub bliska relacja nie dają nikomu prawa do krzywdzenia drugiej osoby.

„Przemoc występuje tylko w rodzinach z marginesu społecznego” — nieprawda

Przemoc domowa może występować w każdej grupie społecznej, niezależnie od wykształcenia, sytuacji materialnej, miejsca zamieszkania czy pozycji zawodowej.

„Przemoc jest tylko wtedy, gdy są widoczne ślady na ciele” — nieprawda

Przemoc domowa nie zawsze pozostawia widoczne ślady. Może mieć charakter fizyczny, psychiczny, seksualny, ekonomiczny, a także polegać na zaniedbaniu. Przemocą może być również poniżanie, zastraszanie, grożenie, kontrolowanie, izolowanie, ograniczanie dostępu do pieniędzy lub nękanie, także za pomocą telefonu albo internetu.

„Jeśli ktoś jest bity, to znaczy, że na to zasłużył” — nieprawda

Nikt nie zasługuje na przemoc. Żadne zachowanie, słowa, konflikt ani trudna sytuacja nie usprawiedliwiają bicia, poniżania, zastraszania czy krzywdzenia drugiej osoby.

„Nikt nie powinien interweniować w sprawach rodzinnych” — nieprawda

Przemoc domowa nie jest zwykłym konfliktem rodzinnym. Osoba doznająca przemocy ma prawo do pomocy i ochrony. Każdy, kto wie o przemocy lub podejrzewa, że do niej dochodzi, może powiadomić odpowiednie służby lub instytucje, aby osoba doznająca przemocy mogła otrzymać wsparcie.

„Osoby doznające przemocy akceptują przemoc” — nieprawda

Osoby doznające przemocy często podejmują różne próby obrony i szukania pomocy. Ich zachowanie może być niezrozumiałe dla otoczenia, ale wynika często ze strachu, zależności, wstydu, poczucia winy, braku wsparcia lub obawy o bezpieczeństwo swoje i dzieci.

„Gdyby sytuacja była naprawdę zła, osoba doznająca przemocy odeszłaby od sprawcy” — nieprawda

Odejście od osoby stosującej przemoc bywa bardzo trudne. Przeszkodą może być strach, zależność finansowa, brak mieszkania, obawa o dzieci, izolacja od bliskich, wstyd, pogorszenie stanu psychicznego albo groźby ze strony osoby stosującej przemoc. Dlatego tak ważne jest wsparcie instytucji i otoczenia.

„Przyczyną przemocy domowej jest alkohol” — nieprawda

Alkohol może towarzyszyć przemocy i nasilać zachowania agresywne, ale nie jest jej usprawiedliwieniem ani jedyną przyczyną. Za stosowanie przemocy odpowiedzialna jest osoba, która ją stosuje. Leczenie uzależnienia może być ważne, ale samo utrzymywanie abstynencji nie zawsze oznacza zaprzestanie przemocy.

„Gwałt w małżeństwie nie istnieje” — nieprawda

Każda osoba ma prawo do decydowania o swojej seksualności i intymności. Małżeństwo ani wspólne życie nie odbierają tego prawa. Doprowadzenie drugiej osoby do obcowania płciowego przemocą, groźbą bezprawną, podstępem albo mimo braku jej zgody może stanowić przestępstwo zgwałcenia.

Ważne

Przemoc domowa może dotyczyć dorosłych, dzieci, osób starszych i osób z niepełnosprawnościami. Może przybierać różne formy i często narasta stopniowo. Jeżeli doznajesz przemocy albo podejrzewasz, że ktoś jej doświadcza, możesz zwrócić się o pomoc do Centrum Usług Społecznych w Szemudzie, Policji, szkoły, placówki ochrony zdrowia albo innej instytucji pomocowej.

W sytuacji bezpośredniego zagrożenia życia lub zdrowia zadzwoń pod numer alarmowy:

112